Навукоўцы вывелі формулу поспеху

• 12.03.2026, 13:14

Важную ролю адыгрываюць гены.

Не сакрэт, што мы пастаянна змяняемся пад уплывам асяроддзя і абставін. Пры гэтым усе людзі — дзеці сваіх бацькоў з пэўным наборам генаў. Навукоўцы Крыстафер Бім і Эмілі Шарп з Універсітэта Паўднёвай Каліфорніі (ЗША) правялі маштабнае даследаванне і высветлілі, ад чаго ў большай ступені залежаць фармаванне і развіццё асобы чалавека, піша «Нож».

Па адной з версій, дасягненні дарослых людзей — вынік асаблівага спалучэння генетыкі і выхавання. Існуе і альтэрнатыўны, больш складаны погляд на гэтае пытанне. Ідзе гаворка пра тэорыю «выбару нішы».

Згодна з апошняй, ураджаныя асаблівасці асобы прыводзяць да таго, што чалавек самастойна выбірае пэўнае асяроддзе (нішу), якое ўплывае на яго асобу, а таксама можа гэтыя асаблівасці змяняць. Гэта значыць, у дарослым узросце наша развіццё ў значнай ступені абумоўлена самастойным выбарам сферы інтарэсаў і асяроддзя.

Навукоўцы Бім і Шарп праверылі жыццяздольнасць тэорыі «выбару нішы» ў межах даследавання старэння шведскіх аднаяйкавых двайнят. Назіранне за жыццём удзельнікаў цягнулася амаль 30 гадоў.

Каманда засяродзілася на трох рысах асобы добраахвотнікаў: неўратызме, экстраверсіі і адкрытасці вопыту. Спецыялісты змаглі адсачыць ступень уплыву выбару жыццёвага шляху на двайнят. Навукоўцы параўноўвалі гэты крытэрый з роляй генетычных фактараў.

Калі давяраць вынікам даследавання, цэласнасць асобы чалавека перадусім залежыць ад таго, наколькі ўсвядомлена ён выбірае сваё асяроддзе і наколькі яно адпавядае яго характару. Іншымі словамі, на думку Біма і Шарп, тэорыя «выбару нішы» слушная.

Галоўная выснова даследчыкаў даволі аптымістычная. Так, згодна з іх артыкулам, кожны з нас не толькі ахвяра абставін, але і дзейны гулец з характарам і поглядамі на свет, якія змяняюцца.