Навуковец-хімік пракаментаваў ідэю Лукашэнкі ўгнойваць палі соллю
- 12.03.2026, 23:30
Загад дыктатара пагражае беларусам масавымі атручваннямі.
Беларускі навуковец у галіне калоіднай хіміі, былы супрацоўнік Інстытута агульнай і неарганічнай хіміі НАН Беларусі Сяргей Бесараб пракаментаваў загад Аляксандра Лукашэнкі выкарыстоўваць адходы калійнай вытворчасці для ўгнаення пясчаных глеб. Ён папярэдзіў, што падобная тэхналогія можа прывесці да засалення зямель, забруджвання грунтовых вод і назапашвання таксічных рэчываў у сельгаспрадукцыі.
Нядаўна Лукашэнка прапанаваў выкарыстоўваць сумесь адходаў вытворчасці калійных соляў і торфу для ўгнаення пясчаных глеб, распаўсюджаных у Беларусі.
«А што, калі ўзяць пласт адходаў ад калійных соляў, пласт пакласці арганікі, пласт торфу, усё гэта перамяшаць? І што атрымаецца? Напэўна, горш не будзе — там жа ўсё ж такі частка калійных угнаенняў застаецца. Заараць іх, а следам унесці торф і арганічныя ўгнаенні.
Вось трэба паглядзець, узяць якое беднае поле, бедную глебу — а ў нас там, і ў мяне пад носам, іх хапае — і паспрабаваць на нейкім участку. Гэта ж не праблема. А можа, мы вырашым праблему з гэтымі адваламі, якія ў цябе там у губерні былі вакол Салігорска?» — звярнуўся Лукашэнка да прэм'ер-міністра Аляксандра Турчына, які раней узначальваў Мінскі аблвыканкам.
Сяргей Бесараб лічыць, што прапанаваны Аляксандрам Лукашэнкам «надзіва просты, але вар'яцкі па сваёй сутнасці рэцэпт» можа прывесці да сур'ёзных экалагічных праблем.
Паводле яго, высокая канцэнтрацыя соляў у глебе ў кароткатэрміновай перспектыве здольная выклікаць так званы асматычны шок. Калі ўтрыманне соляў у глебавым растворы значна перавышае асматычны ціск унутры каранёў раслін, яны губляюць здольнасць паглынаць ваду. Больш за тое, асматычныя працэсы пачынаюць выцягваць вільгаць з клетак вонкі. У выніку насенне можа ўвогуле не прарасці з-за хларыднай інтаксікацыі, а ўсходы, што з'явяцца, будуць хутка гінуць. Урэшце поле рызыкуе ператварыцца ў бясплодную саланчакавую паверхню.
Навуковец таксама звяртае ўвагу на доўгатэрміновыя наступствы. Ападкі паступова будуць вымываць солі ў больш глыбокія пласты глебы. Пры гэтым іёны натрыю здольныя выціскаць кальцый з глебавага комплексу, што разбурае структуру грунту. У выніку глеба, якая і так магла быць бедным пяском, з цягам часу стане падобнай на цвёрды цэмент у засуху і на вязкі, дрэнна прапускаючы паветра бруд у вільготнае надвор'е.
Яшчэ адна рызыка звязаная з магчымым забруджваннем грунтовых вод. Дажджы могуць вымываць з такіх глеб хларыды і іншыя рэчывы, уключна з цяжкімі металамі, якія затым трапяць у падземныя ваданосныя гарызонты. Паводле слоў Бесараба, гэта можа прывесці да пагаршэння якасці вады ў калодзежах бліжэйшых населеных пунктаў і артэзіянскіх свідравінах, а таксама стварыць неабходнасць дарагой мадэрнізацыі сістэм вадазабеспячэння.
Акрамя таго, у адходах калійнай вытворчасці могуць утрымлівацца хімічныя рэагенты, што прымяняюцца пры перапрацоўцы руды. Сярод іх, напрыклад, акрыламід і іншыя злучэнні, якія лічацца патэнцыйна таксічнымі для нервовай сістэмы і рэпрадуктыўнага здароўя.
Глінастыя кампаненты такіх адходаў здольныя назапашваць цяжкія металы — кадмій, свінец, медзь і цынк. Калі змяшаць гэтыя матэрыялы з кіслым торфам, рухомасць металаў можа павялічыцца, і яны лягчэй перайдуць у растваральную форму, даступную для раслін. У выніку забруджаныя культуры могуць трапіць у харчовы ланцуг — напрыклад, праз корм для птушкі — што патэнцыйна створыць рызыку хранічнага атручвання цяжкімі металамі для людзей.