Навукоўцы стварылі робата-дэльфіна
- 13.03.2026, 12:35
Новая распрацоўка заменіць людзей у зоне бедства.
У Аўстраліі прыдумалі, як зрабіць уборку нафтавых плям больш бяспечнай і хуткай. Інжынеры з Мельбурнскага Каралеўскага тэхналагічнага ўніверсітэта стварылі маленькага робата, які плавае па вадзе і збірае разлітую нафту. Па сваёй форме ён нагадвае дэльфіна, а прынцып яго працы інжынеры падгледзелі ў марскіх вожыкаў. Даследаванне апублікавалі ў часопісе Small.
Разлівы нафты і дагэтуль застаюцца адной з самых страшных экалагічных катастроф. Яны знішчаюць рыбу і птушак, атручваюць берагавую лінію на гады наперад, а на ліквідацыю наступстваў сыходзяць мільярды долараў і тоны хімікатаў. Аўстралійскія навукоўцы вырашылі, што з бядой павінны спраўляцца не людзі ў ахоўных касцюмах, а робаты-памочнікі.
Электронны дэльфін змяшчаецца ў руцэ — ён прыблізна памерам з красоўку. Прыладай кіруюць дыстанцыйна, таму чалавеку не трэба падыходзіць да ядавітай плямы. Робат падплывае да месца разліву, і ў справу ўступае яго галоўная дэталь — асаблівы фільтр, усталяваны ў пярэдняй частцы корпуса.
Гэты фільтр пакрыты спецыяльным складам, які адштурхоўвае ваду, але імгненна ўбірае нафту. Дзякуючы гэтаму робат не марнуе час на раздзяленне вадкасцяў, а адразу закачвае нафту ва ўнутраны бак. Падчас выпрабаванняў міні-робат збіраў каля двух мілілітраў рэчыва за хвіліну, а чысціня сабранага матэрыялу перавышала 95%.
Сам склад для фільтра навукоўцы падгледзелі ў прыроды. Пад электронным мікраскопам бачна, што пакрыццё ўсеяна дробнымі шыпамі. Яны вельмі падобныя да іголак марскога вожыка. Гэтыя шыпы ўтрымліваюць мікраскапічныя бурбалкі паветра. Вада скаціваецца з такой паверхні, а вось алей або нафта, наадварот, затрымліваюцца і ўбіраюцца. Матэрыял можна выкарыстоўваць шмат разоў, і ён не шкодзіць прыродзе, у адрозненне ад агрэсіўнай хіміі, якую ўжываюць цяпер.
Вядучы даследчык доктар Атаур Рахман кажа, што іх мэта — вывесці людзей з небяспечнай зоны.
«Разлівы нафты наносяць велізарную шкоду і эканоміцы, і навакольнаму асяроддзю, — тлумачыць вучоны. — Мы хацелі стварыць сістэму, якую можна хутка закінуць у небяспечнае месца і дакладна навесці на пляму, не рызыкуючы жыццямі выратавальнікаў».
Цяпер робат працуе ад акумулятара каля 15 хвілін, але гэта толькі першая версія. У будучыні інжынеры плануюць выпусціць паўнавартаснага робата памерам з сапраўднага дэльфіна. Ён зможа аўтаномна выходзіць на заданне, збіраць нафту, вяртацца на базу, зліваць бак і зноў адпраўляцца на ачыстку. І так да тых пар, пакуль мора не стане чыстым.
У стваральнікаў робата ёсць і асабістая прычына давесці праект да канца. Доктар Сур'я Канта Гадэй, які кіраваў распрацоўкай матэрыялаў, прызнаўся, што ідэя прыйшла да яго яшчэ ў дзяцінстве ў Індыі.
«Я ўласнымі вачыма бачыў, як разлівы нафты забіваюць марскіх чарапах і іншую жыўнасць, — распавядае вучоны. — Гэта засела ў мяне ў душы. Калі я пачаў працаваць над дысертацыяй, я дакладна ведаў, што хачу стварыць прыладу, якая дазволіць выратавальнікам дзейнічаць хутчэй і ўберажэ жывёл ад гібелі».
Цяпер каманда шукае прамысловых партнёраў, каб правесці поўнавартасныя выпрабаванні ў моры і запусціць робата ў вытворчасць.