Пачаўся стрэс-тэст для Кітая

• 17.03.2026, 15:03

Пекін імпартуе каля 70% спажыванай нафты.

Эскалацыя канфлікту вакол Ірана ставіць пад сумнеў устойлівасць энергетычнай мадэлі Кітая, аднак пакуль Пекіну ўдаецца захоўваць адносную стабільнасць дзякуючы дыверсіфікацыі паставак і ўнутранай перабудове энергетычнага сектара, піша War on the Rocks (пераклад — сайт Charter97.org).

Нягледзячы на актыўны імпарт нафты, Кітай прыкладна на 80–85% забяспечвае сябе энергіяй самастойна. Нафта складае менш за пятую частку энергетычнага балансу краіны, саступаючы вугалю і хутка растучым аднаўляльным крыніцам. Тым не менш залежнасць ад знешніх паставак застаецца значнай: каля 70% спажыванай нафты імпартуецца, пры гэтым больш за палову прыходзіцца на краіны Блізкага Усходу.

Асаблівае значэнне мае Іран, на які, паводле ацэнак, прыпадае да 13% нафтавага імпарту Кітая. Большая частка гэтых паставак праходзіць праз Армузскі праліў — ключавую артэрыю сусветнай энергетыкі. Магчымае перакрыццё праліва або атакі на судны ўжо прыводзяць да росту коштаў і збояў паставак.

Эксперты выдзяляюць тры галоўныя рызыкі для Кітая: скарачэнне іранскага экспарту, пагрозу закрыцця Армузскага праліва і зніжэнне здабычы нафты ў краінах Пэрсідскага заліва. Рост коштаў звыш 90–100 долараў за барэль узмацняе ціск на кітайскую эканоміку.

У той жа час Пекін змяншае ўразлівасць за кошт дыверсіфікацыі імпарту (уключаючы Расію і іншыя краіны) і паскоранай электрыфікацыі эканомікі. Аднаўляльная і атамная энергетыка ўжо абышлі нафту па долі ў энергаспажыванні.

Ключавым выпрабаваннем можа стаць працяглае перакрыццё Армузскага праліва. У такім выпадку Кітай, верагодна, узмоцніць дыпламатычны ціск на бакі канфлікту, імкнучыся да дэскалацыі. Пакуль жа Пекін зыходзіць з таго, што нават буйны рэгіянальны крызіс не прывядзе да працяглага разрыву паставак.