Менавіта так вызначыцца будучыня Кубы

• Віктар Таран
• 18.03.2026, 16:32

Рэжым уступае ў самы глыбокі крызіс за апошнія дзесяцігоддзі.

Гэта сістэмны крызіс аўтарытарнай мадэлі, калі адначасова пачынаюць руйнавацца энергетыка, эканоміка і сацыяльная стабільнасць.

Сённяшняя сітуацыя на востраве — гэта наглядны прыклад таго, як выглядае дзяржава, што страціла доступ да ключавога рэсурсу — бясплатных энерганосьбітаў.

Шматгадзінныя адключэнні электраэнергіі, дэфіцыт паліва, збоі з прадуктамі, прыпыненне транспарту і скарачэнне вытворчасці сталі ланцуговай рэакцыяй на гэтыя праблемы.

Без танных энерганосьбітаў эканаміка спыняецца, і пачынаецца сацыяльная напружанасць. Важна разумець галоўнае — цяперашні крызіс не стварылі ЗША. Яны толькі яго паскорылі.

Кубінская эканоміка дзесяцігоддзямі жыла за кошт знешніх рэсурсаў. Спачатку СССР, а потым Венесуэлы. Таму стратэгія Вашынгтона выглядае даволі прагматычнай.

Не ваенны ціск, а эканамічнае прымушэнне да змяненняў. Фактычна ўжываецца класічная формула: эканамічны ціск + сацыяльная напружанасць = палітычныя змены. Менавіта таму мы адначасова бачым дзве паралельныя рэальнасці.

Першая — гэта пратэсты. Пры гэтым важна, што яны змяняюць характар. Калі раней гэта былі лакальныя сацыяльныя выступы, то цяпер з’яўляецца палітычны кампанент. Напады на партыйныя офісы і выступы студэнтаў з заклікамі да змен.

Другі варыянт — перамовы. І гэта, магчыма, яшчэ важней. Калі кіраўніцтва Кубы прызнае кантакты з ЗША, гэта азначае, што ўлады ўсведамляюць ступень рызыкі і спрабуюць выйграць час.

Але тут варта пазбягаць тыповай памылкі паспешлівых прагнозаў. Аўтарытарныя рэжымы рэдка падаюць толькі з-за эканамічных праблем. Яны падаюць тады, калі эканамічны крызіс пераходзіць у палітычны раскол элітаў. Пакуль што галоўны фактар стабільнасці кубінскай сістэмы застаецца нязменным — поўны кантроль сілавога апарату.

Менавіта таму найбольш рэалістычны сцэнар на кароткатэрміновую перспектыву — гэта не падзенне рэжыму, а фаза кіраванай нестабільнасці:

перыядычныя пратэсты;

лакальныя рэпрэсіі;

перамовы з ЗША;

спроба стабілізаваць энергетыку;

зацягванне часу.

Фактычна мы назіраем класічную фазу знясілення сістэмы. Для ЗША Куба цяпер — гэта не толькі пытанне дэмакратыі. Гэта пытанне геапалітыкі Заходняга паўшар’я. Зніжэнне ўплыву Расіі і Кітая ў Карыбскім рэгіёне, дэманстрацыя сілы ў сваёй зоне адказнасці і магчымасць атрымаць хуткі знешнепалітычны вынік.

Але нават калі Вашынгтон даб’ецца пэўных саступак, гэта не азначае хуткага дэмантажу сістэмы. Ключавое пытанне бліжэйшых месяцаў заключаецца не ў тым, ці будуць пратэсты. Яны ўжо ёсць. Ключавое пытанне ў іншым: ці з’явяцца трэшчыны ўнутры самой улады. Менавіта гэта заўсёды вырашае лёс такіх рэжымаў.

На дадзены момант Куба не стаіць на парозе неадкладнага калапсу. Але яна дакладна ўступіла ў самую небяспечную фазу з часоў «асаблівага перыяду» 1990-х гадоў.

І цяпер галоўная інтрыга ў тым, у якім напрамку будзе развівацца крызіс. Менавіта так вызначыцца будучыня Кубы.

Віктар Таран, «Фэйсбук»