Кашалёк з сюрпрызамі
- 21.03.2026, 16:17
Ці зможа X Ілона Маска стаць супердадаткам для ўсяго?
Вясной 2026 года, праз 20 гадоў пасля запуску Твітэра, сацсетка X, якая прыйшла яму на змену, збіраецца апублікаваць свой сэрвіс для працы з фінансамі. Маючы базу, якую яе ўладальнік Ілон Маск ацэньвае ў 600 млн актыўных карыстальнікаў, X мае амбіцыі стаць адным з галоўных фінансавых дадаткаў у свеце, а патэнцыйна і супердадаткам, які дае доступ да ўсіх асноўных паўсядзённых паслуг. Гэтаму будуць перашкаджаць як рэгулятары з розных краін, так і рэпутацыя самой сацсеткі, піша BBC.
Капітан Кірк прадстаўляе
Акцёр Уільям Шатнер — не выпадковая асоба ў сусвеце ўладальніка X Ілона Маска. Цяпер яму 94 гады; яшчэ ў 1960-я ён іграў капітана зоркалёта Кірка ў легендарным фантастычным серыяле «Зорны шлях», а Ілон Маск быў яго фанатам. Цяпер яны з Маскам сябруюць, абменьваючыся рэплікамі ў сацсетцы.
Таму невыпадкова, што 4 сакавіка 2026 года менавіта ў акаўнце Шатнера ў X з’явілася серыя паведамленняў пра тое, якім будзе сэрвіс X-Money (X-Грошы). Да іх былі прыкладзены некалькі скрыншотаў, на якіх упершыню можна было ўбачыць, як у X будуць выглядаць прынцыпова новыя функцыі.
Гісторыя Твітэра, што стаў X, пачалася 20 гадоў таму, 21 сакавіка 2006-га, з кароткага запісу сузаснавальніка Джака Дорсі: «Проста наладжваю свой твтр». Наперадзе быў выбуховы рост: сэрвіс, які першапачаткова дазваляў публікаваць паведамленні да 140 знакаў, рабіць іх перапублікацыі і мець зносіны з іншымі карыстальнікамі ў межах тых жа 140 знакаў, аказаўся надзвычай папулярным.
Да сёмага года існавання там публікаваліся тысячы паведамленняў за секунду; глабальная папулярнасць прывяла ў Твітэр зорак, палітыкаў, лідэраў думак і экспертаў; у 2019 годзе квартальная выручка ўпершыню перавысіла 1 млрд долараў. Мільёны карыстальнікаў вялі там найпадрабязнейшыя дзённікі свайго жыцця.
Набыўшы Твітэр за 44 млрд долараў у 2022 годзе, Ілон Маск пачаў з таго, што скараціў прыкладна 50% супрацоўнікаў, у тым ліку тых, хто адказваў за мадэрацыю.
Частка палітыкі мадэрацыі была перагледжана, некаторыя заблакаваныя карыстальнікі адноўлены ў правах, а «сінюю галачку», якая служыла для верыфікацыі карыстальнікаў, пачалі даваць ананімным, затое платным акаўнтам. Усё гэта прывяло да абвінавачванняў у істотным росце дэзінфармацыі і хейтспіча на платформе.
Для Ілона Маска галоўным у Твітэры была не толькі магчымасць трансляваць свой пункт гледжання на велізарную аўдыторыю (некалькі даследаванняў указвалі на тое, што яго пасты маглі ўзмоцнена прасоўвацца сацсеткай), але і база з сотнямі мільёнаў карыстальнікаў.
Маск паабяцаў маштабную трансфармацыю сэрвісу, дзе ў будучыні, паводле яго задумы, паведамленні перастануць быць галоўнай функцыяй. Убачыць гэта ўпершыню будзе магчыма ўжо сёлета.
11 лютага, выступаючы на ўнутранай прэзентацыі X, Маск пацвердзіў, што X-Money ужо працуе ў тэставым рэжыме для супрацоўнікаў кампаніі.
У сакавіку адзін з карыстальнікаў ужо пахваліўся, што ў межах тэставання расплаціўся пластыкавай карткай ад X на запраўцы.
Паводле слоў Маска, больш шырока X-Money павінен запусціцца ў красавіку.
Месца, дзе захоўваюцца ўсе грошы
«Чакаем, што на працягу наступнага месяца-двух пяройдзем да абмежаванага знешняга бэта-тэставання, а затым і да глабальнага запуску для ўсіх карыстальнікаў X. Гэта павінна стаць месцам, дзе будуць захоўвацца ўсе грошы <�…> Гэта насамрэч зменіць правілы гульні», — казаў Маск.
Судзячы па скрыншотах у акаўнце Уільяма Шатнера (пакуль убачыць інтэрфейс новага сэрвісу можна толькі на іх), X выйдзе на рынак плацежных сістэм.
Выява выкарыстоўваецца ў якасці ілюстрацыі. Фота: pixabay.com
Яшчэ ў студзені 2025-га X заключыў стратэгічнае партнёрства з плацежнай сістэмай Visa. Гэта дазволіць кампаніі Маска выпускаць як фізічныя, так і віртуальныя карткі. Чакаецца, што акрамя імя і прозвішча на іх можна будзе ўказваць свой нік у сацыяльнай сетцы.
Стартовая прапанова — 25 долараў кожнаму новаму карыстальніку, пакупкі з опцыяй кэшбэку, прывязка асноўнага банкаўскага рахунку і 6% гадавых па дэпазітах.
У будучыні, як мяркуецца, X зможа працаваць і з крыптавалютамі.
Супердадатак для ўсяго
Але і фінансы — гэта толькі частка экасістэмы, якую Маск плануе стварыць на базе Твітэра. Да сакавіка 2026-га X інкарпараваў у сацсетку ШІ-памочніка Grok. Ён можа як выступаць у ролі сітуацыйнага асістэнта карыстальніка, так і выконваць больш складаныя задачы, звязаныя з напісаннем кода.
X з 2023 года развівае сістэму выплат для папулярных аўтараў. У 2026-м сэрвіс паабяцаў ганарар у 1 млн долараў таму, хто напіша найбольш значны тэкст, які «фарміруе дыскусіі, становіцца навінаю і ўплывае на культуру». Трэба напісаць не менш за тысячу слоў; ключавы крытэрый поспеху — колькасць праглядаў.
У X з’явілася агульнадаступная магчымасць аўдыя- і відэазванкоў без указання нумара тэлефона. На стадыі актыўнага тэставання знаходзіцца сэрвіс X-Chat, які можа быць выдзелены ў асобны дадатак. Ён выкарыстоўвае скразное шыфраванне і будзе канкурыраваць з WhatsApp і месэнджарам ад Facebook.
У перспектыве некалькіх гадоў X хоча пашырыцца яшчэ больш — зайсці на рынак анлайн-гандлю, стварыць свой відэасэрвіс, давесці ўзровень ШІ да паўнавартаснага памочніка, які, напрыклад, сам мог бы фільтраваць кантэнт пад кожнага карыстальніка.
Чалавек і яго X
Ілон Маск яшчэ на стадыі куплі Твітэра казаў пра жаданне стварыць на яго базе сістэму, якая б замкнула на сабе значную частку паўсядзённага жыцця чалавека.
Маск таксама ніколі не хаваў, якая менавіта ідэя натхняе яго на гэта, — кітайскі дадатак WeChat. Ён развіваўся па ўласнай траекторыі — пачынаючы з кітайскага аналага ICQ да сэрвісу, якім карыстаюцца больш за мільярд карыстальнікаў.
Унутры гэтага супердадатку — сацсетка, дзяржаўныя паслугі, сэрвісы для асабістых і прафесійных камунікацый, фінансавыя аперацыі, гульні, медыя, дастаўкі і іншае. А таксама больш дробныя прыкладанні, якія можа стварыць кожны ахвотны. Іх сотні тысяч, і яны прапануюць вялікую колькасць паслуг: ад распазнання музыкі да выкліку таксі.
Але эксперты звяртаюць увагу на ключавыя адрозненні, якія істотна перашкодзяць зрабіць WeChat для заходняга свету на базе Твітэра і X.
Старшы рэдактар выдання TechForge Раян Доўс пісаў, што дамінаванне WeChat у Кітаі часткова абумоўлена ўнікальнай тэхналагічнай экасістэмай краіны і нарматыўна-прававой базай. Там няма канкуруючых платформаў, яго падтрымлівае дзяржава — і наглядае за ім.
«На заходніх рынках Маску давядзецца сутыкнуцца з высокай канкурэнцыяй, прызнанымі тэхналагічнымі гігантамі і больш фрагментаваным наборам спажывецкіх пераваг», — піша Доўс.
Журнал Foreign Policy таксама пісаў, што поспех WeChat у Кітаі меў занадта спецыфічныя падставы: масавая аўдыторыя перайшла ад наяўных не да пластыкавых картак, як у заходнім свеце, а адразу да мабільных дадаткаў у танных і шырока распаўсюджаных смартфонах. Дзяржава не пускала на рынак замежных канкурэнтаў і сама была зацікаўленая ў супердадатку, бо так за ім прасцей назіраць.
Птушка, што лятае паводле правілаў ЕС
Ілону Маску таксама давядзецца сутыкнуцца з рэгуляваннем на ўзроўні еўрапейскіх дзяржаў або ЕС у цэлым. Пакуль на гэтым полі X церпіць паразы.
У снежні 2025-га сацсетка атрымала ад Еўракамісіі штраф у памеры 120 млн еўра за парушэнне Закона аб лічбавых паслугах: зманлівую «сінюю галачку», якая пацвярджае не сапраўднасць акаўнта, а толькі тое, што ён платны; непразрыстасць архіва рэкламы і інфармацыі пра яе заказчыкаў — што, на думку ЕС, павышае рызыкі махлярства.
Рэакцыя з амерыканскага боку на словах была жорсткай. Віцэ-прэзідэнт Джэй Дзі Вэнс заявіў, што Еўрасаюз штрафуе X за адмову займацца цэнзурай, кіраўнік Дзярждэпартамента Марка Рубіо назваў штраф «атакай на ўсе амерыканскія тэхналагічныя платформы і амерыканскі народ з боку замежных урадаў».
Сам Ілон Маск пажадаў Еўрасаюзу распасціся.
Цяпер Еўракамісія вядзе ўжо новае расследаванне супраць X — Grok, яе ШІ-памочнік, «раздзяваў» людзей на фотаздымках (часам гаворка ішла пра непаўналетніх). Расследаванні вядуць Вялікабрытанія, Аўстралія і Германія. У Францыі ў офіс X у лютым 2026-га прыходзіла з вобшукамі пракуратура. У Інданезіі і Малайзіі Grok нават часова забаранялі.
У планах X — праца з грашыма, а тут рэгуляванне яшчэ больш жорсткае. Напрыклад, у ЗША трэба атрымаць ліцэнзію ад кожнага са штатаў, а іх наглядным органам, як піша выданне Tech Startups, не даспадобы стаўка на тэхналогіі пры мінімальнай колькасці персаналу і высокая цякучасць кадраў — у тым ліку ў падраздзяленні, якое займаецца плацяжамі.
Станам на сакавік 2026 года кампанія Ілона Маска атрымала дазвол на правядзенне фінансавых аперацый больш чым у 40 штатах ЗША з 50 (а сярод тых, хто ўсё яшчэ сумняваецца, напрыклад, Нью-Ёрк), то-бок нават унутры краіны сэрвіс пакуль не зможа запрацаваць.
Канфліктныя грошы
Перад еўрапейскімі рэгулятарамі будзе стаяць нетрывіяльная задача: вырашыць, ці давяраць грошы грамадзян кампаніі, чый прадукт — Grok — «раздзяваў» людзей на фотаздымках, дазваляў сабе антысеміцкія выказванні і даваў парады, як учыніць замах на яго стваральніка — Ілона Маска. У адным з іншых скандалаў кампанія дапусціла трапленне ў адкрыты доступ сотняў тысяч перапіскаў з Grok і некалькі разоў, апошні — у лютым 2026-га, не прадухіліла глабальныя збоі ў працы X.
З іншага боку, дадатак прапануе прынцыпова новыя рэчы для рынку. Інвестар з Сіліконавай даліны Чамат Палихапіція піша, што новая мадэль X дазволіць ператварыць звычайны профіль чалавека ў сацсетцы ў «найважнейшы фінансавы актыў»: чым аўтарытэтнейшае і больш папулярнае яго меркаванне, тым больш у яго шанцаў атрымліваць фінансавы прыбытак ад іншых карыстальнікаў або рэкламадаўцаў.
Але і грамадзяне, а не толькі палітыкі з ЕС, хацелі б атрымаць гэтыя навінкі толькі пры ўмове, што яны бяспечныя і адпавядаюць законам. 47% удзельнікаў апытання, праведзенага ў Германіі, Іспаніі, Італіі і Польшчы, падтрымалі б забарону X на тэрыторыі Еўрасаюза — калі ён будзе парушаць яго правілы.
Эксперты амерыканскай кампаніі па распрацоўцы лічбавых прадуктаў HeyInnovations у 2024 годзе назвалі прычыны, паводле якіх X можа не дасягнуць чаканага: сярод іх былі праблемы з рэгулятарамі і недавер аўдыторыі.
Але на першае месца яны паставілі адсутнасць ідэнтычнасці. Выданне цытуе выснову заснавальніка тэхналагічнай кампаніі Super.com Хусэйна Фазала: «Будаваць масты паміж гэтымі прадуктамі і сэрвісамі няпроста, і спатрэбіцца час і некалькі ітэрацый, каб спажывец зразумеў, навошта ён выкарыстоўвае Твітэр не толькі для таго, каб твітціць, але і для аплаты, пакупак або яшчэ чаго-небудзь».