У Трампа ёсць два варыянты

• Ігар Семіволос
• 23.03.2026, 14:07

Пагрозы ўжо не працуюць.

Ультыматум прэзідэнта Трампа аб знішчэнні электрастанцый Ірана ў выпадку неадкрыцця праліва цягам 48 гадзін дэманструе фундаментальнае непаразуменне прыроды іранскага рэжыму і рэгіянальнай дынамікі.

Не вам распавядаць, што пагроза ўдарамі па грамадзянскай энергетычнай інфраструктуры мяжуе з пагрозай ваенным злачынствам. Краіны Персідскага заліва ўспрымаюць гэта са страхам, бо разумеюць: адказ Ірана прыйдзецца менавіта на іх электрастанцыі і апрасняльныя ўстаноўкі.

Такі ход падзей непазбежна ўцягне ў канфлікт хусітаў, якім будзе цяжка заставацца ўбаку пры такіх умовах. Іран, верагодна, адкажа на ультыматум ударам па інфраструктуры адной з арабскіх краін Заліва, каб прадэманстраваць гатоўнасць «падпаліць рэгіён». Менавіта таму краіны Заліва, будучы першачарговымі мэтамі, паскораць уласныя намаганні па дээскалацыі, фактычна дзейнічаючы насуперак стратэгіі ЗША.

З гледзішча эфектыўнасці дасягнення мэтаў, гэта класічная пастка стрымлівання. Падобная рыторыка не зменіць пазіцыі Ірана. Яна загоніць самога прэзідэнта ЗША ў тупік: або пачаць новы этап эскалацыі, або адступіць, канчаткова разбурыўшы аўтарытэт амерыканскага стрымлівання.

Для Ірана закрыццё праліва — галоўны палітычны актыў. Яны не адкрыюць яго добраахвотна, бо менавіта гэта дае ім уладу ў дадзены момант.

У той жа час варта ўлічваць і прамежкавы сцэнар: Іран можа выбраць стратэгію кантраляванага дроселявання праліва замест бінарнага выбару паміж поўным закрыццём і поўным адкрыццём. Прыкметы гэтага ўжо ёсць — іранскія танкеры працягваюць рух у Кітай праз альтэрнатыўныя маршруты, асобныя судны атрымліваюць выбарачныя дазволы на праход. Гэта дае Тэгерану пастаянны рычаг без фармальнай капітуляцыі і без поўнай эскалацыі — кіраваны клапан ціску, якім можна таргавацца ў любы момант.

Менавіта таму любы ультыматум пра «поўнае адкрыццё» апрыёры прайграе іранскай логіцы частковых уступак — і гэта робіць стратэгічную падрыхтоўку ЗША да гэтага сцэнару фундаментальна неадэкватнай.

Калі Вашынгтон сапраўды ставіць мэтай адкрыццё праліва, перад ім застаюцца толькі два варыянты: прамое прымяненне масіраванай сілы або змена рэжыму ў Тэгеране. Любая спроба дзейнічаць праз «пагрозы без наступстваў» толькі падкрэслівае непаразуменне таго, што Іран — гэта не Венесуэла, і ён гатовы да экзістэнцыйнай эскалацыі.

Прычым, калі Вашынгтон хоча гарантавана адкрыць праліў, яму давядзецца кантраляваць бераг. А кантроль берага — гэта ўжо сухапутная аперацыя. Трамп спрабуе купіць «вынік» па цане «ракетаў», але логіка Ірана прымушае яго альбо плаціць «крывёю салдат», альбо адступаць.

Не пазайздросціш.

Ігар Семіволос, «Фэйсбук»