У Літве адхілілі дыялог з беларускім рэжымам
- 24.03.2026, 12:13
Санкцыі застануцца ў сіле.
Літва не бачыць перадумоў для збліжэння з Беларуссю і працягвае прытрымлівацца санкцыйнай палітыкі, заяўляюць літоўскія палітыкі. Паводле слоў еўрадэпутата Пятраса Аўштрэвічуса, любыя кантакты варта разглядаць у геапалітычным кантэксце з улікам уплыву Расіі, у той час як у Сейме адзначаюць, што бягучая сітуацыя, уключна з гібрыднымі атакамі і цеснымі сувязямі Мінска з Масквой, не стварае ўмоў для палітычнага дыялогу, піша LRT.
Пасля сустрэчы Аляксандра Лукашэнкі са спецыяльным прадстаўніком ЗША па пытаннях Беларусі Джонам Коулем літоўскія палітыкі зноў ацанілі перспектывы дыялогу з Беларуссю і ўплыў знешніх гульцоў на гэты працэс.
Еўрадэпутат Пятрас Аўштрэвічус лічыць, што абмяркоўванае апошнім часам збліжэнне Літвы і Беларусі трэба ацэньваць не праз прызму асобных эканамічных праектаў, а ў больш шырокім геапалітычным кантэксце. Паводле яго, удзел ЗША ў гэтых працэсах не варта пераацэньваць.
«Я ацэньваю гэта як часткова камерцыйны праект рэалізацыі пэўных дамоўленасцяў, якія, верагодна, маюць значэнне для асобных асоб і кампаній, але для літоўскай дзяржавы або, скажам так, для нацыянальных інтарэсаў Літвы гэта мае меншае значэнне», — адзначыў палітык.
Ён падкрэсліў, што Літве важна зыходзіць з уласных інтарэсаў і не падмяняць стратэгічны падыход кароткатэрміновымі выгодамі. «Не варта, як кажуць, мяняць дарогу на сцяжынку. Таму неабходна бачыць больш шырокую карціну — перадусім геапалітычную, а не засяроджвацца на інтарэсах асобных прадпрыемстваў», — сказаў Аўштрэвічус.
Каментуючы характар адносін з Мінскам, еўрадэпутат заявіў, што вырашальным фактарам застаецца ўплыў Расіі.
«Так было і застаецца, давайце не будзем падманваць сябе. Гэтыя кантакты сістэматычна адбываюцца, праводзяцца кансультацыі, дасягаюцца дамоўленасці і гэтак далей», — падкрэсліў ён.
Паводле яго ацэнкі, залежнасць Беларусі ад Масквы істотна абмяжоўвае яе самастойнасць. У гэтым кантэксце любыя спробы нармалізацыі адносін ён прапануе разглядаць як частку больш шырокай стратэгіі.
«Ёсць разуменне, што гэта, па сутнасці, сцэнар, які зыходзіць з Масквы», — адзначыў палітык, дадаўшы, што «такія дзеянні адбываліся і будуць адбывацца далей, паколькі гэта свайго роду спроба выйсці з блакады, з санкцыйнага рэжыму».
Каментуючы дыскусіі ўнутры Еўрапарламента, Аўштрэвічус прызнаў, што асобныя палітыкі выступаюць за аднаўленне кантактаў з расійскімі структурамі, аднак назваў іх маргінальнымі.
Асобна ён спыніўся на інтарэсах бізнесу, адзначыўшы, што частка кампаній працягвае шукаць магчымасці супрацоўніцтва з Беларуссю, нягледзячы на рызыкі.
«Трэба разумець, што ўсе гэтыя так званыя камерцыйныя інтарэсы з беларускім бокам звязаныя з высокім узроўнем рызыкі і значнай нявызначанасцю. Сёння ты можаш быць у пашане, а заўтра — апынуцца ў турме, і твой бізнес можа перайсці пад кантроль іншых асоб», — заявіў еўрадэпутат.
На яго думку, у цяперашніх умовах разумней заняць чакальную пазіцыю. «Фактар нявызначанасці захаваецца на пэўны час. Магчыма, было б разумней устрымацца ад падобных дамоўленасцяў або здзелак з беларускім бокам, пачакаць і ўжо потым дзейнічаць у больш ясных умовах», — адзначыў ён.
Аўштрэвічус таксама звярнуў увагу, што эканамічныя кантакты могуць перарастаць у палітычную праблему.
«Калі бізнес вядзецца, ён падаецца як прыватны, а калі ўзнікаюць праблемы — раптам становіцца прадметам дзяржаўнай адказнасці. Гэта няправільна… У гэтым, магчыма, і палягае пэўная хітрасць Мінска», — сказаў ён.
Кажучы пра санкцыйную палітыку Еўрасаюза, палітык падкрэсліў, што на гэты момант адзінства захоўваецца, аднак папярэдзіў пра магчымыя спробы яго аслабіць.
«Расхістванне гэтай салідарнай пазіцыі будзе адбывацца пад рознымі падставамі — культурнымі, гістарычнымі і іншымі», — адзначыў Аўштрэвічус.
Паводле яго, у гэтай сітуацыі асаблівая роля належыць краінам рэгіёна. «У гэтым, напэўна, і заключаецца асаблівая роля Вільні і Варшавы — тлумачыць, раз'ясняць і паслядоўна адстойваць узважаную палітыку ў дачыненні да Мінска», — падкрэсліў ён.
Еўрадэпутат дадаў, што пытанне адносін з Беларуссю выходзіць за межы двухбаковага парадку дня. «Мінск сёння з'яўляецца часткай агрэсіі супраць Украіны, а гэта ўжо агульнаеўрапейская праблема», — заявіў Аўштрэвічус.
Пра тое, што перадумоў для паляпшэння адносін з Мінскам пакуль няма, кажа і старшыня камітэта Сейма па замежных справах Рэмігіюс Мотузас. Каментуючы нядаўнія сустрэчы з удзелам амерыканскага боку, ён адзначыў, што асноўны акцэнт перамоваў быў зроблены менавіта на беларускім напрамку.
«Калі спадар Коул быў у Літве і сустракаўся з кіраўнікамі нашай дзяржавы, асноўнай тэмай размовы былі адносіны з Беларуссю», — сказаў палітык.
Паводле яго, літоўскі бок ясна абазначыў сваю пазіцыю: «Мы выказалі меркаванне, што працягваюцца гібрыдныя атакі — міграцыйны ціск і іншыя пытанні».
Аднак, як падкрэслівае Мотузас, сігналы з беларускага боку не даюць падстаў для аптымізму. «Пасля візіту Коула, як мы бачым, у пятніцу ўвечары зноў з'явіліся мігранты, з'явіліся шары, што парушыла працу нашага аэрапорта», — адзначыў ён, дадаўшы: «Мы не бачым перспектыў».
Асобнай праблемай застаюцца літоўскія перавозчыкі, чые грузавікі дагэтуль знаходзяцца на тэрыторыі Беларусі. Паводле слоў палітыка, сітуацыя застаецца нявызначанай: «Сёння перавозчыкі кажуць, што калі сума акажацца вышэй за кошт транспартнага сродку, то плаціць няма сэнсу».
Пры гэтым ён звяртае ўвагу на прынцыповы момант: «Па нашым меркаванні, гэтыя грузавікі былі незаконна затрыманы і пакінутыя на тэрыторыі Беларусі, а цяпер гаворка ідзе пра аплату».
На яго думку, пры наяўнасці добрай волі пытанне можна было б вырашыць інакш. «Калі б была добрая воля і нармальныя адносіны, іх проста вызвалілі б», — адзначыў ён.
Кажучы ўвогуле пра палітычны дыялог, Мотузас падкрэслівае, што пакуль для яго няма змястоўнай асновы. «Мы пакуль не бачым перспектыў, бо пра што нам гаварыць у парадку дня? Усе гэтыя праблемы захоўваюцца, і сітуацыя ў Беларусі не змянілася», — сказаў ён.
Дадатковым фактарам ён называе цесныя сувязі Мінска з Масквой. «Мы бачым, што гэтыя адносіны сапраўды вельмі цесныя», — дадаў палітык.
Каментуючы магчымую ролю ЗША, Мотузас адзначыў, што Вашынгтон ужо ўцягнуты ў працэс, аднак яго палітыка застаецца цяжкапрагназуемай.
«Сёння ЗША ўжо ўцягнутыя ў гэты працэс. Пры гэтым знешнюю палітыку Злучаных Штатаў сапраўды складана прагназаваць», — сказаў ён.
У той жа час ён дапускае, што ЗША могуць адыграць ролю пасярэдніка. «Яны выступаюць у ролі своеасаблівага міротворцы. Адміністрацыя Трампа спадзяецца, што зможа падштурхнуць Лукашэнку да дыялогу з Літвой і іншымі краінамі», — адзначыў ён.
Пры гэтым літоўскі бок пазітыўна ацэньвае намаганні ЗША па вызваленні палітвязняў.
Аднак, нягледзячы на дыпламатычную актыўнасць, Літва мае намер прытрымлівацца дзеючай санкцыйнай палітыкі. «Літва будзе прытрымлівацца палітыкі санкцый, паколькі яны прынятыя сумесна з краінамі Еўрапейскага саюза», — падкрэсліў Мотузас, дадаўшы, што «мы не бачым магчымасці весці перамовы або падтрымліваць кантакты з беларускім бокам на палітычным узроўні».