Першы месяц Трэцяй сусветнай вайны

• Андрэй Зубаў
• 29.03.2026, 15:55

Ізраіль апынуўся на перадавой.

Іран пачаў вайну супраць саюзнікаў ЗША на Пярэднім Усходзе, разбурыў нафтаперагонныя і газакандэнсатныя заводы на Араўійскім паўвостраве, заблакаваў Армузскі праліў.

Сусветная эканоміка затрашчала.

Грамадзяне заходніх і ўсходніх дэмакратый сутыкнуліся з паўсядзённым ростам коштаў на энерганосьбіты і, адпаведна, неўзабаве адчуюць рост цэн практычна на ўвесь спектр тавараў і паслуг. Як гэтая тэндэнцыя адазваецца на іх электаральных перавагах? — Найхутчэй ненадзейная раўнавага паміж крайнімі правымі і цэнтрысцкімі партыямі парушыцца на карысць правых.

У ЗША, дзе правыя пры ўладзе, чакаецца адваротная тэндэнцыя.

У той жа час адбываецца імклівае фармаванне таталітарнага блоку — назавём яго так. Расія, пераканаўшыся, што аятолы ўстоялі, а ЗША ўвязлі ў новай вайне, актыўна і амаль не хаваючыся падтрымлівае Іран і спадарожнікавай разведвальнай інфармацыяй, і найноўшай ваеннай тэхнікай, і проста тэхнікай.

Упэўнены: тое самае, толькі менш дэманстратыўна, робяць і Кітай, і Паўночная Карэя.

Хусіты Емена толькі што адкрыта ўступілі ў вайну на баку Ірана. У Ліване радыкальныя шыіты «Хізбалы» зноў ваяюць з Ізраілем. Як апошняе звяно новай Восі зла, Лукашэнка быў гасцінна прыняты ў Пхеньяне і заключыў усе адпаведныя дамовы паміж Беларуссю і КНДР. Да гэтай восі цяпер набліжаецца і Пакістан, хоць у яго, відаць, з шэрагу прычын саюз з Іранам не атрымаецца.

Народ Ірана, на які было столькі надзей у Ізраілі і ў ЗША, — асабліва пасля студзеньскіх дэманстрацый гэтага года, — павёў сябе дакладна так, як вядзе сябе любы народ, які ўсведамляе сваё дзяржаўнае і культурнае адзінства, — ён сплоціўся супраць агрэсара. Таксама сплоціўся і народ СССР да 1942 года супраць нацысцкай Германіі. Хутчэй за ўсё, Корпус вартавых Ісламскай рэвалюцыі пойдзе на пэўнае змякчэнне рэжыму — і гэтым яшчэ больш умацуе адзінства іранцаў. Большасць іранцаў супраць крайнасцяў шарыяцкай дыктатуры, але не супраць ісламу ў яго шыіцкай версіі. Тое, што іранскія прыгажуні ў эміграцыі часам носяць залаты знак Ахура-Мазды на адкрытай шыі, зусім не азначае, што рэлігію Заратуштры вызнае большасць іранцаў. Зараастрыйцаў у Іране 1–2%. Астатнія — прававерныя шыіты. І шахзадэ Пехлеві таксама шыіт.

Тое, што Ізраіль і ЗША не падтрымалі сілай дэманстрацыі студзеня і не дапамаглі нашчадку Рэзы-шаха ўзначаліць паўстанне, — фатальная памылка. Але мінулае не вярнуць. Гэты шанец упушчаны. А цяпер народ Ірана сплоціўся вакол КВІР у супрацьстаянні агрэсіі.

Цалкам разумны, калі глядзець з ЗША, стратэгічны план Трампа адарваць Расію ад Кітая і Ірана і зрабіць яе малодшым саюзнікам Амерыкі, падкупіўшы Пуціна ўкраінскімі землямі — Данбасам і Крымам, праваліўся. І нават не таму, што ўкраінцы працягваюць мужна абараняць сваю зямлю, а прэзідэнт Зяленскі адхіляе такую здзелку.

Прычына значна глыбей: варона вароне вока не выклюе. Для афіцэра КДБ і сталініста Пуціна камуністычны Кітай значна больш зразумелы і блізкі па духу саюзнік, чым ЗША, у якіх сёння — амбіцыйны Трамп, а заўтра нейкі новы Байдэн, які, пяшчотна ўсміхнуўшыся, зможа назваць яго забойцам.

Краіна, дзе захоўваюцца вольны суд і вольная выбарчая сістэма, для Пуціна, як і для савецкіх генсекаў аж да Чарненкі, — саюзнік толькі сітуатыўны, як у антыгітлераўскай кааліцыі, а вораг — перманентны. Толькі калі Кітай нападзе на Расію, як Гітлер на СССР у 1941 годзе, тады магчымы разварот. Але Сі на Пуціна нападаць не збіраецца. Абодва даражаць саюзам.

Бяда Трампа ў тым, што ён не разумее псіхалогіі Пуціна, а Пуцін і КДБ выдатна разумеюць псіхалогію Трампа і нядрэнна гуляюць на яго слабасцях і наіўнасці. Але і гэтай гульні прыходзіць канец.

Справа ў тым, што Трамп, з аднаго боку падыгрываючы Расіі ва Украіне, а з другога — распачаўшы разам з Ізраілем шырокамаштабную вайну ў Іране, апынуўся ў стратэгічна немагчымай пазіцыі: ён прымушае ЗША ваяваць супраць саміх сябе. Такое доўга працягвацца не можа. ЗША або спыняць вайну ў Іране, што малаімаверна, бо ад іх гэта ўжо не залежыць — нанёсшы такі фізічны і маральны ўрон Ірану, нельга проста прапаласкаць рот і заявіць, што ўсё ў парадку; або, што значна больш праўдападобна, злучацца з Еўропай і Украінай у антыпуцінскай кааліцыі. Але куды накіруюць народы Еўропы пасля новых выбараў свае краіны — да Пуціна ці да Украіны? Перамога крайніх правых праз падаражанне паўсядзённага жыцця дазваляе чакаць спрыяльнага для Пуціна сцэнару.

У гэтай новай вайне Ізраіль апынуўся на перадавой. Яго дасягаюць ракеты і з Ірана, і з Лівана, і з Емена. І дзень і ноч у ізраільскіх гарадах і паселішчах гучаць сірэны паветранай трывогі. На жаль, не абыходзіцца і без ахвяр. Зразумела, што і Нэтаньягу не ўдасца адной рукой пляскаць па плячы Пуціна, а другой накіроўваць ізраільскія баявыя самалёты ў неба Ірана. Ізраіль ужо відавочна рухаецца да саюзу з Украінай, у цяперашніх абставінах гэта натуральна.

Так складаецца супрацьлеглая таталітарнай кааліцыя: ЗША — Еўропа — Ізраіль — краіны Араўійскага паўвострава. Да гэтай антытаталітарнай кааліцыі ў той жа ступені, у якой Пакістан да Ірана, прымкне Індыя і дэмакратыі Далёкага Усходу.

Складанне двух ваенных кааліцый, якія ўжо вядуць вайну на двух франтах — украінскім і пярэднеўсходнім, — не пролог да Трэцяй сусветнай вайны. Гэта, на жаль, — яе пачатак.

Андрэй Зубаў, «Фэйсбук»