«Ліквідацыя Хаменеі павергла Пуціна ў шок»
- 4.03.2026, 14:31
Бункер ужо не здаецца надзейным месцам.
Удалая аперацыя па ліквідацыі іранскага правадыра Алі Хаменеі павергла ў шок крамлёўскага дыктатара Уладзіміра Пуціна. Чаму? Таму што да апошняга часу ён быў перакананы, што першыя асобы застаюцца недатыкальнымі, якія б злачынствы яны ні ўчынялі. Такім чынам, Пуцін імгненна ўсвядоміў, што ён уразлівы і безабаронны, у якім бы ахоўным бункеры ні схаваўся.
Яшчэ адно жахлівае для Крамля адкрыццё — што фактычна задача змены рэжыму ў краіне, дзе пануе дыктатура, — цалкам выканальная задача. Калі падзеі ў Іране сапраўды прывядуць да прыходу да ўлады дэмакратычных сіл, для Пуціна гэта будзе азначаць, што падобныя змены магчымыя і ў Расіі.
Такую думку ў эксклюзіўным інтэрв'ю OBOZ.UA выказала расійская апазіцыянерка Вольга Курнасова.
– Цяпер у СМІ часта можна сустрэць загалоўкі накшталт: «Пуцін шакіраваны ліквідацыяй Хаменеі». Але ці так гэта насамрэч? Бо гэта, напэўна, не было нечаканасцю для Крамля.
– Я якраз упэўненая, што гэта было нечаканасцю для Крамля. Яны жывуць у парадыгме таго, што першых асоб дзяржавы нельга ліквідаваць. Нагадаю, наколькі Пуцін у свой час быў шакіраваны, напалоханы ліквідацыяй Кадафі (лівійскі дыктатар Муамар Кадафі быў ліквідаваны ў 2011 годзе сіламі НАТА. – Рэд.) Уласна, уся яго барацьба супраць апазіцыі ў многім была следствам страшнага спалоху, калі ён усё гэта ўбачыў.
Таму Пуцін не можа не разумець, што ЦРУ выдатна ведае, дзе ён знаходзіцца ў кожны момант у рэальным часе. Таму ліквідацыя Пуціна — гэта абсалютна выканальная задача. І тое, што мы цяпер бачым у Іране, — гэта вельмі важны, я б сказала, найважнейшы кейс таго, якім чынам можна здзейсніць змену рэжыму. Гэта тое, чаго Крэмль баіцца больш за ўсё, гэта тое, чаго больш за ўсё баіцца асабіста Пуцін.
Мы ўжо бачылі гісторыю з Венесуэлай, калі было дастаткова аднаго Мадура вывезці з краіны, каб адразу ўсе астатнія, калі быць шчырымі, пачалі гаварыць і дзейнічаць пад дыктоўку ЗША. Прычым ва ўсіх сэнсах — і перасталі пастаўляць нафту на Кубу, і абвясцілі поўную палітычную амністыю. Я думаю, што ў Венесуэле яшчэ шмат цікавага адбудзецца, і паступова краіна стане дастаткова адэкватнай і нармальнай для ўласных жыхароў.
Але Іран — значна больш складаная гісторыя. Зразумела, што ліквідавалі не толькі аднаго Хаменеі, там яшчэ шмат каго. Але, апроч таго, што цяпер адбываецца ў Іране, надзвычай важныя знішчэнне СПА і поўны кантроль над паветранай прасторай аб'яднанай групоўкі Злучаных Штатаў і Ізраіля. Над краінай вісіць вялікая колькасць цяжкіх беспілотнікаў, якія могуць нанесці ўдар па каму заўгодна, калі ўзнікне такая неабходнасць.
– Мабыць, галоўнае пытанне, якое ўзнікае ў сувязі з гэтай чарадой зрынання дыктатур, — як паступіць Трамп. Наколькі я разумею, фактычна ўсё тут залежыць асабіста ад прэзідэнта ЗША. Але мы таксама бачым, што ён, мякка кажучы, некалькі інакш ставіцца да Пуціна, чым да пералічаных дыктатараў. Ці лічыце вы, што пры пэўным збегу абставін Трамп сапраўды можа, прынамсі, прадэманстраваць Пуціну, што той уразлівы і дасягальны, дзе б ён ні быў, і зрабіць «папераджальны стрэл»?
– Мы не ведаем, як насамрэч Трамп ставіцца да Пуціна. Усе аповеды, што ён яго любіць або нешта яшчэ, — гэта гіпотэза, а зусім не ўпэўненасць. Я наагул лічу, што тое, што мы бачым, гэты публічны Трамп, — гэта маска, гэта гульня.
І мы ўжо можам зразумець, як тактычна дзейнічае Трамп. Ён стварае пэўны адцягваючы манеўр — у дадзеным выпадку гэта перамовы. Прычым так адбываецца ўжо другі раз. Першы раз перамовы павінны былі прайсці, калі амерыканцы ўдарылі па ядзерных сховішчах Ірана. Другі раз таксама вяліся перамовы, і ў гэты момант рыхтавалася найсур'ёзнейшая атака.
Трамп сказаў, што аперацыя можа працягнуцца даволі доўга, да чатырох тыдняў. Але мы разумеем, што гэта вельмі доўгі тэрмін: за чатыры тыдні можна зрабіць вельмі шмат. Таму мы пакуль для сябе не разумеем, якую рэальную мэту паставіў Трамп.
Я спадзяюся — і гэта вельмі важна, — што ён паставіў мэту змены рэжыму ў Іране. Пры гэтым неабавязкова, што Трамп бачыць на чале дзяржавы спадчыннага прынца Рэзу Пехлеві, але і кагосьці іншага, магчыма, нават кагосьці з дзейных у Іране асоб, якія, тым не менш, будуць гатовыя рабіць зусім іншыя рэчы, будуць гатовыя праводзіць дэмакратызацыю ў краіне і эканамічна паставіць Іран у шэраг іншых краін Блізкага Усходу.
Звярніце ўвагу на артыкул, які апублікавала The Washington Post, пра тое, што Трампа ўгаворвалі нанесці ўдар адначасова спадчынны прынц Саудаўскай Аравіі Мухаммад ібн Салман і прэм'ер Ізраіля Біньямін Нетаньягу. Такі, здавалася б, дзіўны дуэт. Бо сённяшні Іран аятолаў — гэта костка ў горле для ўсіх краін Блізкага Усходу, а не толькі для Ізраіля.
– На ваш погляд, што страціў Крэмль, страціўшы Хаменеі? У гэтым кантэксце, вядома, таксама ўзнікае пытанне, ці захаваецца ў Іране дыктатура. Чаго ў выпадку захавання дыктатуры пазбаўляецца Крэмль і чаго ён пазбаўляецца, калі дыктатура будзе цалкам зрынута?
– Найгалоўнае нават не тое, што Крэмль страчвае, — а Крэмль ужо шмат чаго страціў, таму што мы ўпэўненыя ў тым, што ядзерныя тэхналогіі з'яўляліся ў Іране з падачы або пры ўдзеле Масквы. Уласна, Сяргей Кірыенка даволі актыўна ў гэтым удзельнічаў як былы кіраўнік Мінатома, які цалкам захаваў кантроль над гэтай структурай. Цяпер гэта называецца Агенцтвам па атамнай энергетыцы.
Мы выдатна разумеем, што хоць яно і называецца інакш, але насамрэч, як і ў савецкія часы, калі гэта называлася Міністэрствам сярэдняга машынабудавання, галоўнай задачай гэтай структуры была вытворчасць ядзерных кампанентаў, ядзернага паліва, «начыння» для ядзерных бомбаў.
Таму, вядома, той прагрэс, які зрабіў Іран у напрамку валодання ядзернай зброяй, быў бы немагчымы без Масквы. Адпаведна, сёння гэтыя намаганні Масквы памножаныя на нуль. Вядома, РФ хоча павялічыць колькасць дыктатур, што валодаюць ядзернай зброяй. Тым не менш, гэтыя намаганні ўжо ў частцы Ірана ні да чаго не прывялі.
Але ёсць і іншы, самы важны складнік. Фактычна, гэта пэўны праверачны кейс, як можна ў даволі вялікай краіне, буйнейшай за Венесуэлу, правесці змену рэжыму. Калі гэта атрымаецца, — а я спадзяюся, што атрымаецца, таму што самае галоўнае, каб Трамп не спыніўся на паўдарозе, каб рэжым аятолаў быў зрынуты і краіна стала на шлях аднаўлення дэмакратыі, — тады гэтая магчымасць змянення і знішчэння дыктатур стане рэальным кейсам, які працуе.
І гэта для Крамля самае страшнае. Бо Пуцін не ідыёт, ён выдатна разумее, што калі ў Іране гэта атрымаецца, калі ўнутры іранскай эліты знойдуцца людзі, гатовыя да зменаў, то і ўнутры расійскай эліты яны знойдуцца. Я ўжо не кажу пра эмігрантаў. Сярод іх вельмі шмат гатовых перазапусціць краіну пад дэмакратычнымі лозунгамі. Таму, вядома, Пуцін будзе ўсведамляць, што падобнае можна правесці і ў Расіі.