Штучны інтэлект разгадаў адну з найвялікшых загадкаў археалогіі
- 9.03.2026, 18:39
Алгарытм дапамог археолагам пацвердзіць сотні новых старажытных малюнкаў на плато Наска.
Навукоўцы з дапамогай сістэмы штучнага інтэлекту змаглі выявіць сотні раней невядомых геагліфаў у пустыні Наска ў Перу — адным з самых загадкавых археалагічных месцаў свету. Новае даследаванне дазволіла істотна паскорыць пошук старажытных малюнкаў, створаных больш за дзве тысячы гадоў таму, — піша УНІАН.
Працу правяла міжнародная каманда пад кіраўніцтвам археолага Масаты Сакая з Універсітэта Ямагата ў супрацоўніцтве з даследчыкамі з IBM Research. Яны прымянілі сістэму глыбокага навучання для аналізу велізарнай тэрыторыі плато Наска.
Алгарытм аналізаваў спадарожнікавыя і аэрафотаздымкі, ствараючы мапу верагодных месцаў, дзе маглі знаходзіцца геагліфы. Праграма вылучыла 47 410 патэнцыйных пляцовак. Пасля дадатковага лічбавага аналізу даследчыкі звузілі спіс да 1309 перспектыўных месцаў, якія праверылі з дапамогай дронаў і палявых даследаванняў.
У выніку археолагі пацвердзілі існаванне 303 новых фігуратыўных геагліфаў і яшчэ 42 геаметрычных малюнкаў, якія раней не былі задокументаваныя. Цяпер агульная колькасць вядомых выяў на плато павялічылася да 683.
Большасць новых знаходак — гэта невялікія рэльефныя геагліфы даўжынёй прыблізна дзевяць метраў. Яны часта адлюстроўваюць людзей, адсечаныя галовы або адамашненых жывёл, у прыватнасці лам. Затое вялікія лінейныя малюнкі, што могуць дасягаць каля 90 метраў, звычайна адлюстроўваюць дзікіх жывёл — птушак, кітоў або іншых істот.
Адным з найбольш цікавых адкрыццяў стала 22-метровая выява касаткі з нажом, матыў якой таксама сустракаецца на кераміцы культуры Наска.
Паводле слоў Масаты Сакая, штучны інтэлект істотна паскорыў даследаванні.
«Выкарыстанне штучнага інтэлекту дазволіла нам хутчэй і дакладней картографаваць размеркаванне геагліфаў», — патлумачыў археолаг.
Даследаванне, апублікаванае ў часопісе Proceedings of the National Academy of Sciences, паказала, што выкарыстанне алгарытмаў дазволіла павялічыць тэмпы адкрыццяў прыкладна ў 16 разоў у параўнанні з традыцыйнымі метадамі.
Нягледзячы на значныя вынікі, праца яшчэ далёкая ад завяршэння. Алгарытм ужо пазначыў амаль тысячу новых патэнцыйных месцаў, якія могуць хаваць дадатковыя геагліфы. Гэта азначае, што загадкі пустыні Наска яшчэ далёка не цалкам разгаданыя.