У Беларусі пачаўся сезон бярозавага соку
- 11.04.2026, 18:48
У чым яго карысць?
Бярозавы сок — выдатная альтэрнатыва салодкім напоям. Асабліва пры актыўнай фізічнай працы, пасля трэніроўкі і ў спякоту. У чым карысць бярозавага соку, як яго правільна захоўваць і якія ёсць абмежаванні па ўжыванні, парталу «Здаровыя людзі» расказала лекар-онколаг, дыетолаг, нутрыцыёлаг, кандыдатка медыцынскіх навук Наталля Бялякова.
Што насамрэч уваходзіць у склад бярозавага соку
У склад бярозавага соку ўваходзяць:
- цукры (глюкоза, фруктоза, сахароза) — менавіта яны надаюць соку лёгкую саладосць. Іх утрыманне звычайна складае каля 2%;
- арганічныя кіслоты (яблычная і лімонная), якія надаюць соку кісчынку;
- вітаміны C і групы B (B6, B12);
- эфірныя алеі, фітанцыды, таніны і сапаніны, якія валодаюць араматычнымі і антысептычнымі ўласцівасцямі;
- калій і кальцый — дапамагаюць падтрымліваць вадка-электралітны баланс.
Дзякуючы багатаму вітамінна-мінеральнаму складу і карысным уласцівасцям бярозавы сок вельмі папулярны ў нашай краіне.
Невялікая колькасць прыродных цукроў і вітамінаў групы B можа забяспечваць лёгкі энергетычны эфект.
Акрамя таго, арганічныя кіслоты і фітанцыды дапамагваюць далікатна стымуляваць страваванне. А дзякуючы мінеральнаму складу сок мае нязначнае мачагоннае дзеянне.
Як правільна захоўваць свежы бярозавы сок
Большасць аўтарытэтных крыніц сыходзяцца ў меркаванні, што здароваму даросламу чалавеку бяспечна піць да трох шклянак свежага бярозавага соку ў дзень.
Пры пакаёвай тэмпературы сок захоўвае ўсе свае ўласцівасці на працягу 4–6 гадзін.
У халадзільніку (0–4°C) тэрмін захоўвання павялічваецца да 48 гадзін. Потым сок пачынае брадзіць з-за актывацыі прыродных дражджэй і бактэрый, вітамін C і ферменты разбураюцца.
Каб падоўжыць свежасць соку без страты карысці, трэба:
- трымаць у шкляной ёмістасці;
- захоўваць у самай халоднай частцы халадзільніка;
- мінімізаваць кантакт з паветрам (шчыльна закрыць крышкай).
Як захаваць сок надоўга
У маразільнай камеры тэрмін захоўвання павялічваецца да 6–12 месяцаў. Але трэба ўлічваць, што пасля размарожвання сок становіцца больш вадзяністым.
Для доўгатэрміновага захоўвання бярозавага соку, у тым ліку пры прамысловай нарыхтоўцы, выкарыстоўваюцца закатванне, пастэрызацыя, стэрылізацыя. Пры гэтым сок губляе частку сваіх прыродных уласцівасцяў: у першую чаргу пры награванні і кантакце з паветрам разбураецца вітамін C.
Пры награванні і кансервацыі змяншаецца актыўнасць антыаксідантаў і лятучых фітанцыдаў. Свежы сок утрымлівае невялікую колькасць прыродных мікраарганізмаў ферментатыўнага характару. Награванне іх цалкам знішчае.
Затое мінералы — калій, магній, кальцый, марганец — практычна не разбураюцца пад уздзеяннем высокіх тэмператур. Па мінеральным складзе кансерваваны сок блізкі да свежага. Мінімальна змяняецца і змест цукроў (калі цукар не дададзены пры закатванні).
Рэцэптаў кансервацыі бярозавага соку шмат. Вось найбольш папулярныя.
Бярозавы сок з апельсінам (цытрынай) і мятай
На 3 л бярозавага соку: 160 г цукру, 0,5 ч. л. лімоннай кіслаты, два кружочкі апельсіна або цытрыны з лупінай, некалькі лісточкаў мяты (можна сушанай). Сок давесці да кіпення, працадзіць, зноў давесці да кіпення і пераліць у стэрылізаваныя банкі, куды загадзя дададзены астатнія інгрэдыенты. Закатаць.
Бярозавы сок з барбарыскамі
На 3 л бярозавага соку: 120 г цукру, 0,5 ч. л. лімоннай кіслаты, 50 г лядзянцоў «Барбарыс» (можна «Дзюшэс» або іншых).
Бярозавы сок са смародзінай
На 3 л бярозавага соку: 160 г цукру, 0,5 ч. л. лімоннай кіслаты, пару галінкаў смародзіны (папярэдне старанна вымыць і абдаць кіпенем).
Бярозавы квас
Квас утвараецца пры броджанні соку. Змешчаныя ў ім бактэрыі і арганічныя кіслоты спрыяюць нармалізацыі мікрабіёты кішэчніка і паляпшэнню стрававання.
Квас захоўвае калій, магній, кальцый, марганец, што ўтрымліваюцца ў свежым соку, таму добра таміць смагу і дапамагае кампенсаваць страты электралітаў.
У квасе, як і ў соку, прысутнічае энергетычны эфект дзякуючы ўтрыманню ў ім арганічных кіслот і прыродных цукроў. Вітамін C, паліфенолы, флаваноіды дапамагаюць змяншаць уздзеянне свабодных радыкалаў, гэта значыць валодаюць антыаксідантным дзеяннем.
Як і бярозавы сок, квас аказвае на арганізм мяккае мачагоннае дзеянне, тым самым спрыяючы змяншэнню ацёкаў.
Каму варта піць бярозавы сок з асцярожнасцю
Асаблівую асцярожнасць пры ўжыванні гэтага прыроднага напою варта праяўляць:
- людзям з алергіяй на пылок бярозы. Магчыма крыжаваная рэакцыя: калі ёсць алергія на пылок, арганізм можа рэагаваць і на сок;
- пры захворваннях нырак, калі лекар рэкамендаваў абмяжоўваць вадкасць або мінералы, таксама трэба быць насцярожаным — бярозавы сок утрымлівае калій і іншыя электраліты;
- людзям з парушэннем вугляводнага абмену. З-за ўтрымання ў соку прыродных цукроў яго ўжыванне пры цукровым дыябеце варта ўзгадняць з лекарам.
Матэрыял носіць інфармацыйны характар і прызначаны для адукацыйных мэтаў. Інфармацыя не павінна выкарыстоўвацца ў якасці медыцынскіх рэкамендацый. Дыягназ ставіць і лячэнне прызначае толькі ваш лячучы лекар.