«Лукашэнка рызыкуе атрымаць па шапцы»
- 14.04.2026, 16:33
Дыктатар не кантралюе важны працэс.
Літва зафіксавала рэкордную з лістапада мінулага года колькасць спроб парушэння мяжы з боку Беларусі, сведчыць аналіз, праведзены «Позіркам». Нагадаем, што нядаўна літоўскі бок вылучыў умовы для пачатку перамоваў з рэжымам Лукашэнкі, сярод якіх — спыненне міграцыйнага крызісу.
Чаму беларускія ўлады не выконваюць умовы літоўскага боку і як гэта можа паўплываць на адносіны з амерыканцамі, якія ў гэтым зацікаўлены? «Філін» абмеркаваў гэтыя пытанні з палітычным аналітыкам інфармацыйнага агенцтва «Позірк» Аляксандрам Класкоўскім.
— Думаю, Лукашэнка ўплывае на гэтую сітуацыю. Ён не раз, разважаючы пра еўрапейскія санкцыі, казаў: маўляў, вы, еўрапейцы, душыце мяне санкцыямі і хочаце, каб я лавіў нелегалаў — дык я гэтага рабіць не буду. Такім чынам ён ясна даваў зразумець, што проста заплюшчвае вочы на тое, што гэтыя нелегалы спрабуюць праз Беларусь трапіць у Еўразвяз, — адзначыў Класкоўскі.
— Але цяпер сапраўды ўзнікае пытанне, у якой ступені Лукашэнка кантралюе сітуацыю: зімой амаль не было такіх спроб, але гэта, магчыма, было звязана з халодным надвор'ем, а цяпер мы бачым, што яны пачасціліся.
І тут можна разглядаць некалькі версій. Першая — што Лукашэнка насамрэч не ў поўнай меры ўплывае на працэс штурму межаў Еўразвязу.
Магчыма, ахова мяжы арганізаваная не так узорна, як гэта падаецца. Лукашэнка любіць падкрэсліваць, што сам быў памежнікам і надае гэтым войскам вялікае значэнне. Тым не менш, верагодна, на мяжы ёсць дзіркі, і мігранты ўсё ж пранікаюць.
Акрамя таго, за гады палітыкі гібрыднай вайны ў дачыненні да Еўразвязу, верагодна, сфармавіўся прошарок людзей (магчыма, і ў пагонах), якія атрымліваюць прыбытак з гэтага нелегальнага бізнесу.
Другая версія, разважае палітычны аналітык, палягае ў тым, што плынь мігрантаў у Беларусь можа арганізоўваць Масква. Гэта нескладана, улічваючы адкрытую мяжу з Расіяй і двухбаковае пагадненне аб узаемным прызнанні віз.
— Маскве нявыгадна, каб адносіны Мінска з Захадам паляпшаліся. У прыватнасці, каб складаліся лепшыя ўмовы для продажу калію. Бо на калійным рынку Беларусь і Расія канкуруюць.
Але ёсць і яшчэ адна версія:
— Лукашэнка можа і наўмысна такім чынам павышаць стаўкі ў гульні з Вільнюсам пры ўдзеле Вашынгтона. Гэта яго звычайная манера ва знешняй палітыцы, калі ён эскалуе сітуацыю і павышае ўзровень напружанасці, каб потым, крыху адкаціўшыся назад, прадставіць гэта як вялікую саступку. Так ён нахапаў палітвязняў і цяпер імі гандлюе, атрымліваючы такім чынам зняцце санкцый з боку ЗША.
Не выключаю, што ў Лукашэнкі ёсць надзея, што ЗША і спецпасланнік Трампа Коул (які адкрыта кажа, што Штатам патрэбны транзіт калійных угнаенняў праз Клайпеду), мовай кіраўніка, «нагнуць» літоўскае кіраўніцтва і прымусяць прыняць гэтыя ўмовы.
У Лукашэнкі, магчыма, такая логіка: «нікуды вы не дзенецеся, я раблю, што хачу, здзекаюся з вас, а вы ўсё адно пад ціскам Амерыкі будзеце вымушаныя пайсці мне насустрач». Так гэта ці не — мы ўбачым толькі эксперыментальным шляхам праз пэўны час.
Паколькі літоўцы вылучылі ўмовы, далі Лукашэнку чатыры тыдні, але мы бачым, што выканання гэтых умоў у пэўнай ступені няма.
Літоўскія палітыкі ў гэтай сітуацыі не хочуць страчваць твар і паказваць, што прагінаюцца пад ціскам Вашынгтона. Але гэта асобная тэма, бо Літва моцна залежыць ад ЗША.
— Але як на гэтае «павышэнне ставак» можа адрэагаваць амерыканскі бок? Будуць ціснуць на Літву ці на Лукашэнку?
— Думаю, калі Лукашэнка робіць гэта наўмысна, ён рызыкуе. Бо Коул у сваіх інтэрв'ю падкрэсліваў, што сказаў яму: маўляў, перастань займацца гэтымі рэчамі. Дык што ён рызыкуе атрымаць па шапцы падчас чарговага візіту Коула ў Мінск. Іншая справа, калі гісторыя пра тое, што ў нас «мяжа на замку», не адпавядае рэчаіснасці і мяжа дзіравая. Тады гэта казусная сітуацыя для Лукашэнкі. Бо ствараюцца перадумовы для прарыву на літоўскім напрамку, і атрымліваецца, што дыктатар, які нібыта ўсё кантралюе ў сваёй краіне, не можа кантраляваць працэс, важны для перспектыў Беларусі.