Поўны правал крэмлёўскай паліттэхналагічнай школы

• Віктар Шлінчак
• 15.04.2026, 10:38

У чым феномен вялікай перамогі Петэра Мадзяра.

Я гляджу на вынікі выбараў у Венгрыі ў першую чаргу з паліттэхналагічнага пункту гледжання, а не знутры працэсаў. Бо каб мець поўную карціну, трэба як мінімум год вывучаць на месцы глыбінныя зрухі ў венгерскім асяроддзі.

А вось тэхналагічныя хады мы зможам ацаніць.

Першае — гэта памылка Орбана цалкам зрабіць кальку з папярэдніх выбараў і вызначыць знешніх гульцоў асноўнай пагрозай для венграў. Не ведаю, што там паказвалі фокус-групы, але відавочная адарванасць уладнай каманды ад рэалій. Але чаму тут дзівіцца — 16 гадоў ва ўладзе даюць адчуванне, што ты ведаеш пра ўсіх і ўсё. Высветлілася, што пагроза, якую прадавала каманда Орбана, не была асноўнай праблемай для венграў.

Не дапамаглі і расійскія паліттэхнолагі. Яны не проста ішлі ў фарватары гэтай логікі (яна была ім выгодная ў святле глабальнага супрацьстаяння з ЕС і Украінай), яны яшчэ больш настроілі венграў падымаць пытанне пра расійскую прысутнасць. І гэта дало адваротны эфект — плёнкі размоў Орбана і Сійярта з крэмлёўскімі візаві тэхналагічна толькі ўзмоцнілі гэтае адчуванне — пэўнай залежнасці венгерскай верхушкі ад знешніх гульцоў.

У цэлым трэба канстатаваць поўны правал крэмлёўскай паліттэхналагічнай школы. Гэта ўжо трэція выбары, якія курыраваў Сяргей Кірыенка (намеснік кіраўніка крэмлёўскай адміністрацыі), і якія з трэскам праваліліся. Да гэтага былі Румынія і Малдова.

Прыезд Вэнса і адкрытая агітацыя за Орбана толькі ўзмацнілі адчуванне, што каманда дзеючага прэзідэнта гуляе не ў венгерскую гульню, а ў гульню, навязаную звонку. Гульня, якая неразборлівая ў сувязях — абы толькі перамагчы. Вынік: пасля візіту Вэнса рэйтынгі «Фідэс» знізіліся яшчэ больш.

Цяпер, што тычыцца Мадзяра. Першае, што яго каманда ўзяла ў рэалізацыю, — гэта старая тэхналогія абходу «ад дзвярэй да дзвярэй». Петэр Мадзяр за час кампаніі аб'ездзіў ледзь не ўсе венгерскія гарадкі. І эфект паціску рук спрацаваў.

І калі Орбан вёў больш віртуальна-інфармацыйную кампанію, то Мадзяр — прызямлёна-асветніцкую. Чалавек, які яшчэ нядаўна быў часткай уладнай машыны, які ведае яе слабыя месцы, мову, логіку і страхі, лёгка знаходзіў водгук у патэнцыйнага выбарцы. У пэўны момант Мадзяр стаў «сваім» — пазітыўным хлопцам, народным лідарам. Калісьці ў Венгрыі такім быў Орбан, калі выйграў сваю першую кампанію.

Мадзяр падхапіў запыт на маральную легітымнасць. Пасля скандалаў з карупцыйнымі схемамі, якія назапасіліся за паўтара дзесяцігоддзя Орбана, гаварыць з людзьмі на адной мове аказалася правільна абранай тактыкай. Выбарца шукаў у дадзеным выпадку (калі ўжо судзіць паводле выніку) не ідэалогію, а адчуванне сумленнасці. І Мадзяр «прадаваў» вобраз чалавека, які «заплаціў цану» за праўду. У пэўны момант ён пачаў успрымацца як альтэрнатыва застою — і за гэта ён атрымаў крэдыт даверу наперад.

Перамога такіх фігур, як я ўжо пісаў раней, — гэта адказ на тое, што сістэма страціла здольнасць да самарэгуляцыі (мы гэта праходзілі і на прыкладзе Юшчанкі, і на прыкладзе Парашэнкі). І калі гэтую сістэму не абнаўляюць знутры, яна атрымлівае імпульс звонку, часта ў выглядзе нечаканых, нестандартных і нават рызыкоўных палітычных праектаў. Лічыце гэта намёкам для нашых палітычных правадыроў, якія на пэўным этапе пачалі лічыць, што кантроль і безальтэрнатыўнасць меркаванняў важнейшыя за грамадскі давер.

Венгрыя атрымала перазагрузку. Гэта дакладна эвалюцыйны крок. І добра, што тут абышлося без рэвалюцыі.

Віктар Шлінчак, Facebook