У Серабранцы ёсць велізарны аўтамабільны тунэль, пра які не ведаюць мясцовыя жыхары
- 22.04.2026, 22:10
Яго пабудавалі ў разгар «халоднай вайны».
У разгар «халоднай вайны» ў Серабранцы пабудавалі вялікі аўтамабільны тунэль, прызначаны для абслугоўвання нямаленькага прадпрыемства. Пахмурнае цёмнае збудаванне абмежавана выкарыстоўваецца і цяпер. Журналісты Blizko прагуляліся па малаизвестным тэхнагенным збудаванні і то і справа натыкаліся на цікавыя прывітанні з мінулага.
Як паказалі распыты, мясцовыя, што жывуць нават паблізу самога тунэля, — ды і тыя далёка не ўсе ведаюць пра яго, хоць ён існуе ўжо паўвека. І прытом ён зусім не засакрэчаны: бяры ды ідзі, калі такі смелы.
Серабранка-1, самы канец праспекта Ракасоўскага. Дом №145 пабудаваны ў 1973–1974 гадах. Гэта 13-пад'ездны дом, які многім мінчанам — не толькі жыхарам Серабранкі — быў вядомы па магазіне «Дзіцячы свет». Для нашай гісторыі гэта важна.
Архітэктурны даведнік паведамляе: першапачаткова на першым паверсе секцый 4 і 5 (то бок, у пад'ездах 4 і 5) быў магазін «Прамтавары», пад'ездаў 5 і 6 — магазін №44 «Кандытарскія вырабы», пад'ездаў 7 і 8 — магазін №26 «Мяса, малако», пад'ездаў 9 і 10 — магазін №6 «Гаспадарчыя тавары», а пад'ездаў 11–13 — магазін №4 «Дзіцячы свет» Мінскага гарадскога прамысловага таргу №1.
У дзевяностыя і нулявыя крамы змянялі адна адну з вялікай хуткасцю, хоць «Дзіцячы свет» працягваў існаваць. Але потым і ён зачыніўся. А ў пачатку дома, дзе самыя першыя пад'езды, заехалі «Віцебскія дываны» і гастраном «Сланечнік», які змяніўся магазінам «Хатні», а з восені 2021-га — магазінам «Санта». Іншыя крамы-крамкі пералічваць не будзем, яны нам не важныя.
Перад «Сантай» узвышаюцца вось такія парапеты. Адзін засеяны газонам, а ў другім, вышэй, — рашоткі. Што гэта такое?
Зараз усё пакажам.
Апраўляемся да паўночна-заходняга тарца дома, да скрыжавання з безназоўным праездам насупраць кінатэатра «Салют». Паміж двума будынкамі з крамкамі ёсць вузкі праезд з узвышаючыміся сценкамі. Мясцовыя жыхары нярэдка выкарыстоўваюць яго як паркоўку.
Вось на здымку з дрона можна разгледзець прыпаркаваныя там грузавік і легкавік.
Смела адпраўляемся ў гэты праезд. Вось так ён паступова паніжаецца. Гэты праезд — і ёсць уезд у тунэль.
Яго пабудавалі для падвозу тавараў да крамаў. Як відаць з іх спісу, сюды завозілі або цяжкія паўсядзённыя прадукты (мяса, малако), або лёгкія, але аб'ёмныя (прамтавары, адзенне, цацкі). Увогуле, абарот быў вялікі, тавараў і грузавікоў шмат, і калі б яны разгружаліся з дваравай часткі дома, дык ад пастаяннага руху і выхлапных газаў не было б жыцця мясцовым жыхарам. Таму машыны загналі пад зямлю, схаваўшы іх ад вачэй і носаў.
Увогуле тут ёсць і рашотка-вароты, але, здаецца, іх ніколі не зачыняюць. Дзесьці ўдалечыні гараць агеньчыкі. Туды мы і пойдзем.
Адразу ля варот навалены горы смецця. З вонкавага боку — у вялікіх чорных смеццевых мяшках, з унутранага — проста як папала проста на зямлі.
Адразу ж пад нагамі пачынаюць трапляцца выбоіны ў асфальце. Калі смецце хоць неяк час ад часу і падмятаюць, дык дарожныя ямы, здаецца, не латалі ўвогуле ніколі за паўвека. Час ад часу па шляху сустракаюцца нейкія бочкі і ўсякія жалезныя штуковіны. Усё гэта выглядае, як у дэтэктывах, дзе адны гангстэры прызначаюць «стрэлку» другім гангстэрам дзесьці пасярод закінутых марсельскіх дакоў.
Вось мы прайшлі прыблізна палову шляху. Святло ў пачатку тунэля, ля рашэцістых варот, адчувальна памеркла. Затое святло ў канцы тунэля ўзмацнілася.
А па шляху мы сустракаем і артэфакты мінулага. Па левы бок тунэля трапляюцца такія невялікія разгрузачныя рампы ў роўні з падлогай у грузавіку.
Дверы зачынены, але тэкст на іх застаўся. І праз паўвека мы можам бачыць: «Прамтарг №1, магазін №4. Секцыя цацак», «Секцыя адзення хлопчыкаў» і г.д. Тут няма асвятлення і, падаецца, ужо даўно нічога не разгружаюць.
А вось далей, дзе гарыць святло, актыўнасць ідзе. Над тымі рампамі ўстаноўлены вентылятары кандыцыянераў. Надпіс «№26» на сцяне адсылае нас да былога магазіна «Мяса, малако».
Тунэль заканчваецца вялікай залай, дзе можна разгарнуцца грузавіку, і яшчэ адным агароджаным рашоткай тупічком.
Гэта месца знаходзіцца якраз пад магазінам «Санта», каля гэтай рампы складзены паддоны, снуюць людзі, час ад часу выходзяць на перакур; відавочна, сюды прыязджаюць і грузавікі, проста падчас нашай экспедыцыі яны не трапіліся.
У гэтую ж залу трапляе і дзённае святло. У столі мы можам бачыць тыя самыя рашоткі, што назіралі ля парапетаў на паверхні. Вядома ж, яны зроблены для таго, каб выхлапныя газы свабодна выходзілі ўверх і каб грузчыкі імі не атруціліся. Тут жа ёсць аварыйны выхад на паверхню праз круглы люк.
На ўсім працягу тунэля час ад часу сустракаюцца яшчэ некалькі такіх выхадаў. На паверхні яны замаскіраваныя рашоткамі паміж кветнікамі.
Па нашых прыкідках, тунэль абрываецца прыкладна пад тым месцам, дзе на паверхні заканчваюцца памяшканні «Санты» і пачынаюцца памяшканні «Віцебскіх дываноў». Пачынаючы ад рашэцістых варот у пачатку тунэля — атрымліваецца роўна 200 метраў (не лічачы пакатага спуску да тунэля).
То-бок у Серабранцы ёсць вось такі 200-метровы тунэль, пра які ведаюць далёка не ўсе мясцовыя жыхары.
Доўгі 13-пад'ездны дом захоўвае яшчэ нямала цікавага. Заходзім у магазін «Санта».
Мабыць, Сяргей Дружко ў сваёй перадачы «Невытлумачальна, але факт» мог бы так сказаць пра гэтую бутафорскую «цагляную кладку», што прыкрывае патаемныя дзверы:
— Колькі яшчэ таямніц хавае, здавалася б, такі просты прадуктовы магазін, пад якім у самы разгар халоднай вайны пабудавалі велізарны тунэль для грузавікоў з грузамі стратэгічнага прызначэння?