У цэнтры бітвы за Армуз
- Пётр Чарнышоў
- 24.04.2026, 14:33
У Трампа яшчэ ёсць шэсць месяцаў.
Сяджу на сваёй экспертнай канапе, адкрываю стужку навін. І там зноў усе пішуць: Армузскі пралів перакрылі, цана на нафту ўзлятае ў космас, а свет развальваецца.
І тут сапраўдны канапавы эксперт задасць адно нязручнае пытанне: а ці дакладна нафта — гэта нешта такое рэдкае і незамянімае, ці мы зноў блытаем геапалітыку з эканомікай?
Пачнём з простага.
Свет спажывае прыкладна 100 мільёнаў барэляў нафты за дзень. З іх краіны Персідскага заліва даюць каля 25%. Гучыць страшна, праўда?
А цяпер дадамо трохі кантэксту. ЗША здабываюць ~13 млн барэляў у дзень. Саудаўская Аравія — яшчэ ~9–10 млн. Расія — прыкладна столькі ж. А яшчэ ёсць Канада, Бразілія, Нарвегія, Ірак, ААЭ — гэта яшчэ дзесяткі мільёнаў разам. Важна: Іран увогуле не ўваходзіць у ТОП-спіс!
Нафта — не дэфіцытны тавар. Гэта ж не мікрачыпы, якія ўмее рабіць толькі TSMC на Тайвані і яшчэ пара іх сяброў. Гэта прадукт, які пры высокай цане пачынаюць даставаць з-пад зямлі УСЕ.
І вось тут пачынаецца самае непрыемнае для краін Заліва.
Яны цяпер баяцца не таго, што не прададуць сваю нафту сёння. Яны ў жаху ад таго, што іх заменяць заўтра. Бо нафтавы рынак — гэта такая сабе чарга з розных пастаўшчыкоў. Не змог пастаўляць ты — зайшоў наступны. Бізнес ёсць бізнес. Калі частка нафты раптам знікае з рынку, рынак не ўпадае ў дэпрэсію. Ён пачынае зарабляць грошы.
ЗША са сваёй сланцавай нафтай могуць дадаць да 2 млн барэляў у дзень за лічаныя месяцы. Бразілія і шэльфы — яшчэ да мільёна. За ёй — Нарвегія. Аргенціна нарошчвае сваю Vaca Muerta. А Венесуэла ўвогуле сядзіць як джокер у рукаве з патэнцыялам да +2 млн. Карацей, рынак здольны спакойна кампенсаваць некалькі мільёнаў барэляў на працягу года. Проста таму, што пры $100 за барэль нафта становіцца занадта прывабнай, каб яе не здабываць.
Цяпер пра ўлюбёную страшылку экспертаў — Армузскі пралів. Праз яго сапраўды праходзіць каля 20% сусветнай нафты. Але ёсць нюанс.
Па-першае, факт яго блакавання — гэта ўжо не эканоміка, гэта вайна ўзроўню «ўсім рыхтавацца да Трэцяй сусветнай». І ад такой блакады ў першую чаргу будзе вельмі дрэнна Кітаю і Індыі.
Па-другое, нават без фантазій: у Саудаўскай Аравіі ёсць труба да Чырвонага мора (~5 млн барэляў/дзень). У ААЭ ёсць абыходны маршрут (~1,5 млн). У Ірака ёсць выхад праз Турцыю.
То-бок ужо цяпер 7 млн барэляў могуць ісці ў абыход Армуза. Таму пасля гэтых фактаў «канец свету» ператвараецца ў… проста вельмі дарагую лагістычную праблему. І, відавочна, што багатыя арабскія вытворцы нафты цяпер не сядзяць у роспачы, як Еўропа, а спешна гатуюцца будаваць трубаправоды ўсюды, дзе гэта толькі магчыма. Проста нам пра гэта не кажуць.
А цяпер мой улюбёны момант, пра які амаль ніхто не гаворыць. Іран.
Усе актыўна абмяркоўваюць, як ён будзе прадаваць нафту. Але ёсць куды больш нязручнае пытанне: а дзе ён будзе яе захоўваць ва ўмовах блакады?
Калі экспарт падае, рэзервуары хутка запаўняюцца. Танкеры ператвараюцца ў плавучыя склады. Праз пару тыдняў пачынаецца самае цікавае: трэба спыняць здабычу, свідравіны пачынаюць дэградаваць. Некаторую іх частку потым можна проста не вярнуць у працу.
На гэтым фоне ўсе працягваюць панікаваць з-за $100 за барэль. Хоць калі паглядзець на апошнія 20 гадоў — мы ўжо жылі з такой нафтай. У 2008-м. У 2011—2014 гадах (вельмі доўга жылі!). У 2022-м — пасля нападу Расіі на Украіну.
Свет не разваліўся. Ён проста крыху падаражэў.
І вось тут з’яўляецца самая прыземленая зменная ўсёй гэтай геапалітыкі. У лістападзе — выбары ў Кангрэс ЗША. А значыць, галоўная мэта любой адміністрацыі гучыць не як «стабілізаваць Блізкі Усход», а як «зрабіць так, каб цана на АЗС не выглядала як падстава змяніць уладу».
Бо звычайны выбарца не чытае разумныя справаздачы Міжнароднага энергетычнага агенцтва. І мае мудрыя пасты з канапы ён таксама не чытае (вось гэта ўжо агідна!). Ён глядзіць на лічбу на калонцы. Ён просты амерыканскі выбарца — не ведае, дзе Іран ці Украіна?
Дык вось, у Трампа яшчэ ёсць 6 месяцаў, каб яго супакоіць. А калі раптам не паспее — проста забароніць экспарт нафты з ЗША. Нагадаю: да росквіту сланцавай нафты і газу ў Амерыцы менавіта так і было — экспарт нафты быў забаронены. Тады цэны на бензін у ЗША імгненна вернуцца да ранейшых значэнняў — Злучаныя Штаты цалкам забяспечваюць сябе нафтай самі. Усяму астатняму свету будзе вельмі дрэнна, але гэта ж Трамп!
А вось як Іран пражыве хаця б месяц, не прадаўшы ніводнага барэля нафты, — вось гэта вельмі драматычнае пытанне!
На маёй канапе ўся гэтая гісторыя выглядае як вялікая геапалітычная драма. Але калі прыбраць эмоцыі, застаецца простая карціна: нафты ў свеце поўна, гульцоў яшчэ больш, замяшчэнне працуе, лагістыка вырашае, а палітыка ўсёй гэтай канструкцыяй кіруе.
І дзесьці ў цэнтры гэтай бітвы за Армуз сядзіць звычайны кіроўца ў ЗША, які і вырашае вынікі выбараў, гледзячы на кошт бензіну.
Пётр Чарнышоў, «Фэйсбук»