Foreign Affairs: Наспявае наступная вайна Еўропы
- 5.04.2026, 19:54
Павялічваецца рызыка канфлікту паміж НАТА і Расіяй.
Нават магчымы рэжым спынення агню ва Украіне не прывядзе да змяншэння напружанасці ў Еўропе — наадварот, эксперты з амерыканскай некамерцыйнай даследчай арганізацыі RAND папярэджваюць пра рызыку новага, больш небяспечнага этапу супрацьстаяння паміж НАТА і Расіяй, піша часопіс Foreign Affairs (пераклад — сайт Charter97.org).
Пасля чатырох гадоў вайны заходнія краіны засяродзіліся на падтрымцы Кіева, накіраваўшы сотні мільярдаў долараў дапамогі і ўзмацніўшы санкцыйны ціск на Маскву. Аднак заканчэнне актыўных баявых дзеянняў не ліквідуе ключавыя прычыны канфлікту. Чакаецца, што Расія пачне паскоранае пераўзбраенне і ўзмоцніць гібрыдныя аперацыі ў Еўропе, а краіны НАТА працягнуць нарошчваць ваенныя выдаткі і ўмацоўваць усходні фланг.
Фактычна, ранейшая сістэма бяспекі, што склалася пасля халоднай вайны, ужо разбурана. Дыялог паміж Расіяй і Захадам зведзены да мінімуму, эканамічныя сувязі рэзка скараціліся, а ўзровень узаемнага недаверу дасягнуў максімуму за дзесяцігоддзі.
На гэтым фоне ўзрастае рызыка выпадковай эскалацыі. Сярод магчымых сцэнароў — інцыдэнты з вайсковай тэхнікай, кібератакі, дыверсіі або памылкі ў ацэнцы дзеянняў адзін аднаго. Нават лакальны выпадак, напрыклад пашкоджанне інфраструктуры або парушэнне паветранай прасторы, можа прывесці да ланцуговай рэакцыі і маштабнага крызісу.
Асобную пагрозу ўяўляюць «шэрыя зоны» — схаваныя аперацыі, уключаючы сабатаж і кібератакі. НАТА ўсё часцей разглядае больш жорсткі адказ на такія дзеянні, што павялічвае верагоднасць прамога сутыкнення.
Дадатковымі кропкамі рызыкі застаюцца Украіна і Беларусь. Аднаўленне поўнамаштабных баявых дзеянняў або палітычная нестабільнасць у Мінску могуць уцягнуць у канфлікт краіны альянсу.
Эксперты падкрэсліваюць, што ключавая задача НАТА — узмацненне стрымлівання пры адначасовым стварэнні механізмаў дыялогу з Масквой. Сярод прапаноў — аднаўленне каналаў сувязі, аналагічных «гарачай лініі», і распрацоўка пагадненняў па прадухіленні ваенных інцыдэнтаў.
Пры гэтым саюзнікам неабходна захаваць адзінства. Аслабленне трансатлантычных сувязяў можа знізіць узровень стрымлівання і падштурхнуць Расію да больш рызыкоўных дзеянняў.
Аналітыкі сыходзяцца ў меркаванні, што Еўропа ўваходзіць у працяглы перыяд нестабільнасці, дзе нават невялікая памылка можа прывесці да маштабнага канфлікту. У гэтых умовах дыпламатыя і кантроль эскалацыі становяцца такімі ж важнымі, як і ваенная сіла.