Названы спосаб разлічыць ідэальны момант для прыёму лекаў

• 6.04.2026, 8:56

Эфектыўнасць залежыць ад цыркадных рытмаў.

Навукоўцы Мічыганскага ўніверсітэта распрацавалі матэматычную мадэль, якая дазваляе вызначыць аптымальны час для прыёму лекаў з улікам унутранага біялагічнага гадзінніка чалавека. Вынікі даследавання апублікаваныя ў часопісе (PLOS Computational Biologyhttps://journals.plos.org/ploscompbiol/).

Мадэль заснаваная на прынцыпах хранотэрапіі — падыходу, пры якім эфектыўнасць лячэння павышаецца, калі прыём прэпарата сінхранізаваны з натуральнымі біялагічнымі рытмамі арганізма. Паводле слоў аднаго з аўтараў працы, студэнта Тяньюна Яо, новы інструмент дазваляе разлічыць момант, калі лекі будуць дзейнічаць найбольш эфектыўна.

У даследаванні навукоўцы засяродзіліся на прэпаратах, што ўплываюць на дафамінавую сістэму. У прыватнасці, яны вывучалі інгібітары зваротнага захопу дафаміну — лекі, што выкарыстоўваюцца пры наркалепсіі (непераадольных прыступах дзённай дрымотнасці) і дэпрэсіі. У якасці базавага прыкладу выкарыстоўваліся даныя пра модафініл, які прызначаюць пацыентам з наркалепсіяй.

Разлікі паказалі, што эфектыўнасць прэпарата залежыць ад таго, у які момант сутак яго прыняць. Калі лекі прымаць за некалькі гадзін да натуральнага павышэння ўзроўню дафаміну ў арганізме, тэрапеўтычны эфект можа захоўвацца даўжэй.

Пры стварэнні мадэлі даследчыкі ўлічвалі цыркадныя рытмы — сутачныя ваганні біялагічных працэсаў, а таксама ультрадыянныя рытмы, больш кароткія цыклы, якія паўтараюцца некалькі разоў на працягу дня. Гэтыя ваганні ўплываюць на ўзровень дафаміну і, адпаведна, на рэакцыю арганізма на лекі.

Распрацаваная мадэль з'яўляецца гнуткай: у яе можна ўводзіць параметры іншых прэпаратаў, што дзейнічаюць на дафамінавую сістэму. У будучыні гэта можа дапамагчы аптымізаваць лячэнне хваробы Паркінсана, дэпрэсіі і залежнасцяў.

Аўтары адзначаюць, што пакуль мадэль мае абмежаванні. Яна грунтуецца на даных аднаго прэпарата, а індывідуальныя асаблівасці біярытмаў і ладу жыцця пацыентаў у разліках не ўлічваюцца. Таму для пацвярджэння эфектыўнасці падыходу неабходныя дадатковыя клінічныя даследаванні.