Беларус хацеў падаць заяву на ВНЖ у Польшчы, але адправіў свой пашпарт у падатковую
- 7.04.2026, 14:23
Падобныя памылкі — не рэдкасць.
21-гадовы Раман па памылцы адправіў арыгінал пашпарта і дакументы на ВНЖ у польскую падатковую інспекцыю. Справа ў тым, што ўсе дзяржаўныя органы ў Польшчы называюцца Urządy (ужонды). Не ведаючы, які з іх выбраць для адпраўкі заявы, беларус проста знайшоў на мапе найбліжэйшы да дому.
Ім аказалася падатковая інспекцыя — Urząd Skarbowy. Нічога б страшнага, але пакуль дакументы «хадзілі не туды», скончыўся законны тэрмін знаходжання Рамана ў Польшчы. MOST вывучыў яго кейс, апісаны ў прафільным чаце, і разам з юрыстам паспрабаваў знайсці выхад.
Пра гісторыю стала вядома 1 красавіка, калі Раман сам падзяліўся ёй у адным з чатаў, прысвечаных легалізацыі замежнікаў. Спачатку ўдзельнікі вырашылі, што гэта першакрасавіцкі жарт. Але хутка высветлілася: выпадак рэальны. Журналісты звязаліся з Раманам, але ён толькі ўскосна пацвердзіў сам факт таго, што адбылося.
З таго, што малады чалавек распавёў у чаце, вядома, што яго карта побыту (ВНЖ) дзейнічала да 31 сакавіка. За дзень да гэтага — 30 сакавіка — ён адправіў па пошце дакументы на новую карту. Звычайна для легалізацыі знаходжання выкарыстоўваюць ксеракопію пашпарта, але Раман паклаў арыгінал, а таксама арыгіналы іншых дакументаў, якія патрабуюцца ў такіх выпадках.
Адрас ён знайшоў у Google — арыентаваўся на найбліжэйшы да дому ужонд. У выніку замест ваяводскай адміністрацыі (Urząd Wojewódzki), якая займаецца легалізацыяй, дакументы пайшлі ў раённую падатковую — Urząd Skarbowy Warszawa-Bielany.
— На наступны дзень мне патэлефанавалі з падатковай і сказалі, што так нельга адпраўляць усе арыгіналы і што я адправіў іх не туды, — напісаў Раман у чаце.
Дакументы вярнулі, але праблему гэта не вырашыла
Малады чалавек паехаў у падатковую і забраў дакументы па распіску: супрацоўніца дзяржаўнага органа напісала, што выдала іх на падставе студэнцкага білета.
— Супрацоўніца падатковай не хацела перанакіраваць іх па прызначэнні, бо там быў пашпарт і іншыя арыгіналы, — распавёў Раман у чаце.
Пазней ён адправіў дакументы ўжо ў ваяводскую адміністрацыю. Але, насуперак правілам, гэта было зроблена ўжо пасля заканчэння тэрміну дзеяння папярэдняга ВНЖ.
— Але ключавая праблема засталася: тэрмін дзеяння карты побыту ўжо скончыўся, а заява [у тэрмін] фактычна не была пададзеная, — напісаў Раман.
«Гэта вашы праблемы»
Атрымалася, што на момант падачы заявы ў яго ўжо не было законнай падставы знаходзіцца ў Польшчы. У чаце Раман наўпрост спытаў:
— Калі заўтра пры спробе падаць дакументы мяне затрымае Straż Graniczna (пагранічная служба. — Заўв.), якія мае далейшыя дзеянні? І якая верагоднасць, што гэта наогул адбудзецца?
Адказы былі розныя — ад рэзкіх да асцярожных.
— Гэта вашы праблемы, што вы адправілі не туды. Вы ўжо нелегальна [знаходзіцеся ў Польшчы], — напісаў адзін з удзельнікаў.
Іншыя дзяліліся досведам:
— Пры мне Straż Graniczna выводзіла чалавека з ужонда пры падобных абставінах.
Хаця такія выпадкі не з'яўляюцца звычайнай практыкай, пры звароце ў ужонд могуць узнікнуць дадатковыя пытанні да легальнасці знаходжання. У такім выпадку да справы можа падключыцца Памежная служба. У горшым выпадку яна можа распачаць праверку і выдаць прадпісанне пакінуць Польшчу.
Закон прадугледжвае такія памылкі, але гэта працуе не заўсёды
У абмеркаванні хутка з'явіўся аргумент ад юрыстаў: артыкул 65 Кодэксу адміністрацыйнага працэсу Польшчы. Паводле яго:
- калі заява пададзена не ў той орган, яе павінны пераслаць у патрэбны;
пры гэтым тэрмін падачы лічыцца выкананым.
На першы погляд, выпадак Рамана якраз падпадае пад гэтую норму. Значыць, падатковая інспекцыя павінна была сама пераслаць пакет дакументаў у ваяводскую адміністрацыю, і тады Раман не страціў бы легальнага статусу?
Анастасія — юрыстка, якая займаецца легалізацыяй замежнікаў, — тлумачыць, што на практыцы прымяненне гэтага артыкула ўскладнена.
— Па-першае, органы неахвотна перасылаюць дакументы з арыгіналамі, асабліва пашпарты. Па-другое, важна, ці было гэта паўнавартаснае, афіцыйнае хадайніцтва (wniosek) на карту побыту, то-бок заява, аформленая па правілах, а не проста пакет дакументаў. Па-трэцяе, нават пры перасылцы дакументы маглі б трапіць у патрэбны ужонд ужо пасля сканчэння тэрміну, — тлумачыць яна.
З перапіскі Рамана і падатковага органа можна зрабіць выснову, што ліст паступіў у падатковую толькі 1 красавіка — ужо пасля заканчэння тэрміну дзеяння карты побыту.
— Як вынікае з тлумачэнняў саміх ужондаў, датай падачы лічыцца момант, калі заява паступае ў установу і рэгіструецца, а не дата адпраўкі ліста. Гэта азначае, што нават пры перасылцы дакументы Рамана, хутчэй за ўсё, былі б прызнаныя пададзенымі са спазненнем, — дадае Анастасія.
Менавіта таму юрысты раяць не цягнуць з падачай заявы да апошняга дня: нават невялікая памылка можа прывесці да прапуску тэрміну.
Ці ёсць выхад?
Сітуацыя Рамана — не ўнікальная, кажа Анастасія. Шмат хто арыентуецца на Google і часам памыляецца.
— Падобныя памылкі — не рэдкасць: у чатах дапамогі па легалізацыі рэгулярна з'яўляюцца пытанні пра тое, куды менавіта адпраўляць дакументы, — дадае спецыялістка.
Па яе словах, рызыкі для Рамана цалкам рэальныя. Тэрмін падачы дакументаў можа лічыцца прапушчаным, а знаходжанне — прызнана нелегальным. У такім выпадку можа быць адмова ў выдачы карты побыту. Гэта значыць, што ад яго могуць патрабаваць пакінуць Польшчу і нават вынесці забарону на ўезд.
Асобна Анастасія каментуе страх затрымання:
— Рызыка ёсць, але яна не аўтаматычная. Аднак пры звароце ў ужонд без легальнага статусу чалавек сапраўды можа трапіць у поле зроку памежнай службы.
Спецыялістка лічыць, што галоўны шанец Рамана — паспрабаваць аднавіць тэрмін падачы, то-бок папрасіць ужонд прыняць дакументы пасля заканчэння тэрміну.
— Можна падаць заяву аб аднаўленні тэрміну (przywrócenie terminu), але яна патрабуе моцнага абгрунтавання, а рашэнне застаецца на меркаванне органа, — дадае Анастасія.
У чаце Раману таксама раілі далучыць доказы таго, што спроба падачы дакументаў была зроблена своечасова. У крайнім выпадку — разгледзець варыянт падацца на міжнародную абарону, калі для гэтага ёсць падставы.