У Бруселі разумеюць, як трэба біць Расію

• Пятро Алешчук
• 8.04.2026, 14:12

Старых санкцыйных механізмаў ужо недастаткова.

Станам на красавік 2026 года казаць пра фактычнае прыняцце 20-га пакета санкцый Еўрасаюза супраць Расіі заўчасна. Наадварот, афіцыйныя і публічныя сігналы сведчаць, што пакет дагэтуль заблакаваны.

19 сакавіка Еўрапейскі савет толькі «чакаў яго хуткага прыняцця», а 31 сакавіка Уладзімір Зяленскі у размове з галоўнай дыпламаткай ЕС Каёю Каллас прама гаварыў пра неабходнасць яго разблакавання. Цяперашняя сітуацыя — гэта гісторыя пра тое, наколькі цяжка ЕС захоўваць санкцыйнае адзінства ў момант, калі ціск на Расію мусіў бы толькі ўзмацняцца.

Праўда, нават у заблакаваным стане 20-ы пакет ужо паказвае, якую менавіта наступную фазу санкцыйнай вайны бачыць Еўропа.

Еўракамісія яшчэ на пачатку лютага прапанавала значна больш жорсткі падыход. Напрыклад, поўную забарону на марскія паслугі, што падтрымліваюць экспарт расійскай сырой нафты, гэта значыць спробы ўдарыць не толькі па кошце расійскай нафты, але і па самой лагістыцы яе вывазу. Акрамя таго, прапанова ахоплівае фінансавыя паслугі і гандаль. У прыватнасці, новыя абмежаванні адносна металаў, хімічнай прадукцыі і дадатковых элементаў «ценявога флоту».

Гэта азначае, што ў Бруселі ўсё лепш разумеюць, што старых санкцыйных механізмаў ужо недастаткова, і Расію трэба біць па сувязях паміж энергетыкай, марскімі перавозкамі, банкаўскім абслугоўваннем і схемамі абыходу абмежаванняў.

Менавіта таму вакол 20-га пакета ідзе такая жорсткая палітычная барацьба. Яго значэнне не толькі эканамічнае, але і сімвалічнае. Калі ЕС здольны перайсці ад частковых абмежаванняў да паўнавартаснага ціску на нафтагазавыя і фінансавыя каналы Расіі, гэта азначае, што санкцыйная стратэгія сябе не вычарпала. Калі ж нават такі пакет месяцамі буксуе праз унутраныя вета, Масква атрымлівае прама процілеглы сігнал. Еўропа здольная выпрацаваць правільную рыторыку, але не заўсёды можа ператварыць яе ў рашэнне.

Недарэмна Кая Каллас яшчэ 23 лютага прама назвала адсутнасць згоды па 20-м пакеце «няўдачай» і падкрэсліла, што гэта быў менавіта той сігнал, які ЕС не хацеў пасылаць.

Галоўная праблема тут палягае нават не ў сіле расійскай эканомікі, а ў сіле ўнутранага еўрапейскага супраціву жорсткім рашэнням.

Кожны раз, калі санкцыйны ціск набліжаецца да сапраўды балючых для Расіі сектараў, унутры ЕС актывізуецца палітычны тормаз. Адпаведна, пытанне сёння не толькі ў тым, як караць Расію, але і ў тым, як нейтралізаваць тых унутры самога Саюза, хто фактычна аслабляе агульны фронт.

З гэтага вынікае галоўная выснова. 20-ы пакет важны не таму, што сам па сабе «зламае» расійскую ваенную машыну. Ні адзін асобны пакет гэтага не зробіць. Яго значэнне ў іншым. Ён павінен быў бы паказаць, што ЕС навучыўся санкцыянаваць не перыферыю, а ядро расійскай ваеннай эканомікі. Той самы «ценявы флот», пасярэдніцкія паслугі і інфраструктуру абыходу абмежаванняў.

Калі гэты пакет нарэшце будзе прыняты, гэта стане доказам таго, што Еўропа яшчэ захоўвае стратэгічную волю да ціску. Калі ж яго і далей будуць адкладаць, тады рэальным зместам праблемы стане ўжо не слабасць санкцый, а слабасць самога Еўрасаюза як геапалітычнага дзеяча.

Таму сёння варта гаварыць не столькі пра «прыняцце» 20-га пакета, колькі пра палітычны кошт яго затрымкі. Кожны дзень без гэтага рашэння азначае для Расіі дадатковы час на экспарт нафты, адаптацыю лагістыкі, выкарыстанне «ценявога флоту» і захаванне фінансавых каналаў. А для ЕС — гэта дзень, калі правільныя словы пра ціск на агрэсара не падмацоўваюцца неабходнай жорсткасцю на практыцы.

Пятро Алешчук, доктар палітычных навук, прафесар КНУ імя Тараса Шаўчэнкі, спецыяльна для сайта Charter97.org