Расія толькі страціць

• Максім Гардус
• 9.04.2026, 10:48

Дэскалацыя на Блізкім Усходзе стварае падвойны эфект.

Пасля заяў прэзідэнта ЗША Дональда Трампа пра двухтыднёвую паўзу ў вайне супраць Ірана акцыі імкліва растуць, нафта таннее. Колькі ад гэтага эфекту страціць Расія?

Кошт Brent рэзка ўпаў прыкладна з пікавых узроўняў звыш 110 долараў да 94–95 долараў за барэль, WTI — да 95 долараў, а расійская Urals — са 116 долараў у порце Прыморск да 92–95 долараў. І гаворка ідзе не проста пра тэхнічную карэкцыю, а пра хуткае «вымыванне» ваеннай прэміі, якую рынак закладаў у цэны з-за рызыкі блакавання Армузскага праліву, праз які да вайны праходзіла каля 20% сусветных нафтавых плыняў.

Калі зыходзіць з базавага сцэнару, у якім кошт Urals зніжаецца са 116 долараў да 85 долараў за барэль, Расія недаатрымлівае каля 31 долара з кожнага барэля. Пры бягучым узроўні марскога экспарту сырой нафты прыкладна 4,0–4,2 млн барэляў у суткі гэта азначае каля 120–130 млн долараў упушчанай выручкі штодзённа, або прыкладна 0,85–0,9 млрд долараў на тыдзень.

Нават калі ўлічваць фактар зніжэння фізічных аб'ёмаў з-за удараў па інфраструктуры і часовае падзенне да −3,2 млн барэляў у суткі, маштаб недаатрыманай выручкі ўсё роўна складае каля 0,65–0,7 млрд долараў на тыдзень.

Гэта толькі эфект ад цаны, без уліку далейшых палітычных рашэнняў.

Больш жорсткі сцэнар звязаны з магчымым рашэннем ЗША не працягваць нефармальныя выключэнні для расійскай нафты ў напрамку Індыі. Тут варта нагадаць, што выключэнне, выдадзенае з 5 сакавіка 2026 года, павінна было дзейнічаць 30 дзён. Аднак 19 сакавіка, на фоне асцярогаў адносна росту цэн, ЗША выдалі абноўленую ліцэнзію (новы waiver) — падоўжылі дзеянне да 11 красавіка 2026 года. Таму ўжо ў суботу пабачым, ці будзе чарговае падаўжэнне, ці не.

У перыяд эскалацыі РФ фактычна змагла выйсці з традыцыйнага дысконту да Brent у 10–13 долараў і нават прадавала асобныя партыі з прэміяй. У выпадку вяртання дысконту і адначасовага зніжэння глабальнай цаны Urals можа апусціцца да 72–75 долараў за барэль пры Brent — 85 долараў.

У такім выпадку страты адносна пікавага ўзроўню 116 долараў перавышаюць 40 долараў за барэль, што дае ўжо 1,2–1,3 млрд долараў недаатрыманай выручкі на тыдзень, або каля 0,9–1,0 млрд долараў (паводле кансерватыўнага сцэнару з ніжэйшымі аб'ёмамі экспарту).

Такім чынам, дэскалацыя на Блізкім Усходзе стварае падвойны эфект: зніжэнне глабальнай цаны і вяртанне структурнага дысконту для расійскай нафты.

Таксама варта згадаць газавы сегмент, які рэагуе павольней, але фарміруе адчувальны негатыўны эфект для РФ.

На піку эскалацыі цэны на еўрапейскім хабе TTF падымаліся да 600–750 долараў за тыс. куб. м, пасля чаго стабілізаваліся ў дыяпазоне 500–650 долараў.

Для трубаправоднага экспарту праз «ТуркСтрым», які цяпер складае каля 55 млн куб. м у суткі, або каля 0,38 млрд куб. м на тыдзень, зніжэнне цаны на 100 долараў за тыс. куб. м азначае прыблізна 35–40 млн долараў недаатрыманай выручкі штотыдзень.

Асноўны ўдар прыпадае на сегмент ЗПГ: пры аб'ёмах каля 1 млрд куб. м на тыдзень і зніжэнні цаны Расія губляе яшчэ каля 150 млн долараў на тыдзень.

У суме газ дае дадаткова 150–200 млн долараў страт штотыдзень, што даводзіць агульны эфект ад дэскалацыі (з улікам нафты) да прыблізна 1,0–1,5 млрд долараў на тыдзень.

Аднак ключавы эфект не абмяжоўваецца прамымі стратамі даходаў.

Расія страчвае так званую ваенную прэмію — дадатковую надбавку да цаны, якая ўзнікае не з-за балансу попыту і прапановы, а з-за рызык. Падчас эскалацыі рынак закладваў сцэнарыі перабояў з пастаўкамі, атак на інфраструктуру і блакавання Армуза, што штурхала цэны ўверх. РФ атрымлівала гэтую рэнту аўтаматычна, нават без павелічэння здабычы.

Падзенне цэн на 10–15% за адзін дзень пасля абвяшчэння перамір'я — гэта менавіта знікненне гэтай прэміі. І гэта — структурная страта: Расія не можа яе кампенсаваць, паколькі не кантралюе крыніцу гэтых рызык.

Не менш важны і палітычны аспект. На працягу апошняга месяца ў ЕС выразна сфармавалася кааліцыя, якая выступае супраць узмацнення антырасійскіх санкцый. Прэм'ер-міністр Славакіі Роберт Фіца адкрыта заклікаў перагледзець абмежаванні на расійскія энерганосьбіты, абгрунтоўваючы гэта неабходнасцю гарантаваць энергетычную бяспеку. Венгрыя на чале з Вікторам Орбанам працягвала блакаваць новыя санкцыйныя ініцыятывы і звязвала сваю пазіцыю з неабходнасцю захавання доступу да таннай энергіі. Гэта кааліцыя стала ключавым фактарам блакавання 20-га пакета санкцый ЕС, затрымак з падаўжэннем персанальных санкцый, а таксама стварала рызыкі для новых фінансавых рашэнняў на карысць Украіны.

Цэнтральны аргумент гэтай пазіцыі быў эканамічным: высокія цэны на энергію робяць санкцыі палітычна і сацыяльна дарагімі для Еўропы. Зніжэнне цэн на нафту і стабілізацыя газавага рынку падрываюць гэтую аргументацыю.

Меншы інфляцыйны ціск, ніжэйшыя выдаткі для прамысловасці і дамашніх гаспадарак зніжаюць палітычную цану санкцый. У гэтых умовах расце верагоднасць вяртання да абмеркавання 20-га пакета санкцый, узмацнення мер супраць ценявага флоту, абмежаванняў у сферы страхавання і перавалкі, а таксама паскарэння рэалізацыі палітыкі «REPowerEU».

У выніку дэскалацыя ў Іране стварае для Расіі комплексны негатыўны эфект. Яна страчвае даходы ад экспарту нафты і газу, страчвае ваенную прэмію, якая фармавала дадатковую рэнту, і адначасова страчвае палітычны рэсурс у Еўропе, пабудаваны на страху перад высокімі цэнамі.

Максім Гардус, unian.net