Час «Ч»

• Ігар Рэйтэровіч
• 9.04.2026, 14:57

Ці дамовяцца ЗША з Іранам.

Нягледзячы на дамоўленасці пра двухтыднёвае перамір'е, прэзідэнт ЗША Дональд Трамп вылучыў Ірану новы ультыматум: амерыканскія салдаты застануцца «на сваіх пазіцыях у Іране і вакол яго», пакуль не будзе дасягнута «сапраўднае пагадненне» і яно не будзе выканана.

У той жа час пакуль што ёсць пытанні як да самога «мірнага плана» (усе ўжо пачулі пра ChatGPT, які піша нейкія планы для Белага дома), так і да яго трактоўкі. Так, Іран ужо афіцыйна заявіў, што ЗША парушылі тры пункты з дзесяці гэтага будучага пагаднення. А Ізраіль ажыццявіў бамбардзіроўку Лівана (і не можа ад гэтага адмовіцца, бо гэта пытанне яго нацыянальнай бяспекі)… То-бок шмат якія моманты сведчаць пра тое, што зусім не факт, што перамовы пачнуцца, як запланавана, — 10 красавіка.

Калі ж дэлегацыі паедуць на сустрэчу, то, насамрэч, магчымыя два сцэнары. Першы — яны ўсё ж змогуць пра нешта дамовіцца. Другі — у пэўны момант усё сыдзе з траекторыі перамоўнага трэка, і эскалацыя працягнецца. Інакш кажучы, Іран працягне бамбардзіроўкі, ЗША правядуць нейкую абмежаваную (ці нават неабмежаваную) сухапутную аперацыю, канфлікт зацягнецца яшчэ на нявызначаны тэрмін… На жаль, трэба лічыцца з такім варыянтам, бо ён існуе і нікуды не знікае. Ізраілю, аб'ектыўна, гісторыя з працягам вайны — выгадная. І Нэтаньягу можа падштурхнуць вайну да эскалацыі.

Асабліва з улікам таго, што з ваенна-тэхнічнага пункту гледжання ЗША і Ізраіль нанеслі Ірану вельмі сур'ёзны ўдар. Інакш кажучы, хоць Іран цяпер крыху «ўзляцеў да неба» і ў яго закружылася галава ад поспехаў, таму ён заяўляе пра перамогу, варта разумець: адно — публічна расказваць, што яны «перамаглі», а другое — улічваць, колькі тваіх узброеных сіл знішчыў праціўнік.

Таму нельга выключаць, што ў выпадку, калі бакі не прыйдуць да нейкага прымальнага варыянту пагаднення, ЗША вернуцца да сцэнару працягнення бамбардзіровак. Праўда, не вельмі зразумелыя і некаторыя мэты бакоў на выпадак, калі дамовіцца пра нешта атрымаецца. У прыватнасці, ідзе пра тое, як Трамп збіраецца ажыццявіць ідэю праходу праз Армузскі праліў і кантролю гэтага трафіку з боку ЗША. Па-першае, гэта міжнародныя воды, па-другое, з аднаго боку там Іран, з другога — Аман. І пры чым тут ЗША?

Дык вось, калі там з'явяцца ЗША, усе краіны, якія карыстаюцца гэтым пралівам, будуць задаваць пытанне: на якой падставе Злучаныя Штаты спаганяюць плату за праход? Той жа Кітай, які найбольш актыўна карыстаецца гэтым пралівам, можа зусім спакойна пра гэта казаць. І, у рэшце рэшт, усе гэтыя краіны могуць выступіць адзіным фронтам і праз Арганізацыю Аб'яднаных Нацый дамагчыся прыняцця зусім іншага рашэння.

Ці захочуць яны гуляць у гэтыя гульні? Цяпер цяжка прагназаваць. Але, паўтаруся, Іран можа і захоча падняць тэму аплаты за праход праз праліў. А Трамп, відавочна, не супраць далучыцца да гэтай ідэі. Гэта свайго роду спосаб браць «на хаду»: выкінуць як мага больш ідэй, а далей пачнем таргавацца і выйдзем на нейкі прымальны сцэнар. Але ці выйдуць? Пакуль не вельмі зразумела. Ніякіх гарантый таго, што перамовы, запланаваныя на 10 красавіка, насамрэч пачнуцца, цяпер ніхто не дасць.

Ігар Рэйтэровіч, unian.net