У шатландскім возеры знайшлі штучны востраў узростам 5000 гадоў
- 10.05.2026, 17:30
Ён старэйшы за Стоўнхендж.
У многіх азёрах Ірландыі, Шатландыі або Уэльса сустракаюцца так званыя кранагі — невялікія штучныя астравы. Дакладныя прычыны іх стварэння невядомыя, але імі карысталіся розныя пакаленні — ад неаліту да жалезнага веку і далей.
Як піша IFLScience, у новым даследаванні навукоўцы з Універсітэта Саутгемптана і Універсітэта Рэдынга вывучылі кранаг у возеры Бхоргастейл на востраве Льюіс.
На працягу некалькіх гадоў аналізу з выкарыстаннем традыцыйных метадаў раскопак, бурэння, геадэзічных работ і радыёвугляроднага датавання даследчыкі здолелі аднавіць розныя этапы развіцця вострава. Яны ўстанавілі, што ён старэйшы за некаторыя з самых вядомых помнікаў Брытанскіх выспаў, такіх як Стоўнхендж.
Археолагі змаглі зафіксаваць востраў як над, так і пад вадой як адзіную, бесперапынную структуру. Падчас палявых работ пад каменным пакрыццём вострава была выяўлена слаістая канструкцыя з дрэва і хмыззём, а таксама сотні фрагментаў неалітычнай керамікі ў навакольнай вадзе.
Паводле меркавання навукоўцаў, першапачаткова гэта была круглая драўляная платформа дыяметрам каля 23 метраў, пакрытая хмыззём. Потым, прыблізна праз 2000 гадоў, у сярэднім бронзавым веку, быў дададзены яшчэ адзін пласт хмыззю і каменю, пасля чаго яшчэ праз 1000 гадоў адбылася наступная фаза актыўнасці. Пэўны час востраў быў злучаны з берагавой лініяй каменнай дамбай, але цяпер яна знаходзіцца пад вадой.
Археолагі таксама выявілі на гэтым месцы сотні фрагментаў неалітычнай керамікі — кубкаў і збаноў.
«Хоць мы дагэтуль дакладна не ведаем, навошта былі пабудаваныя гэтыя астравы, рэсурсы і праца, неабходныя для іх узвядзення, паказваюць не толькі на складаныя супольнасці, здольныя на такія подзвігі, але і на велізарнае значэнне гэтых месцаў. Вялікая колькасць керамікі, часта ўсё яшчэ з рэшткамі ежы, і апрацаванага каменю, знойдзеных на астравах і вакол іх, сведчыць пра іх выкарыстанне для калектыўных заняткаў, такіх як прыгатаванне ежы або бяседы», — патлумачыла ў сваёй заяве доктар Сцефані Бланкшайн, вядучы аўтар даследавання.