Навукоўцы ўпершыню паспяхова перанеслі ген даўгалецця і падоўжылі жыццё
- 12.05.2026, 8:48
Незвычайны эксперымент на голых землякопах.
Навукоўцы з Універсітэта Рочэстара змаглі часткова перанесці ахоўныя механізмы голага землякопа іншым жывёлам. Даследчыкі ўвялі мышам ген, звязаны з выпрацоўкай асаблівай формы гіалуронавай кіслаты, дзякуючы чаму жывёлы пачалі жыць даўжэй і радзей хварэць на рак. Праца апублікаваная ў часопісе Nature.
Голыя землякопы даўно прыцягваюць увагу навукоўцаў, якія вывучаюць старэнне. Нягледзячы на невялікі памер, гэтыя грызуны могуць жыць да 41 года — амаль у дзесяць разоў даўжэй за звычайных мышэй. Акрамя таго, яны надзвычай рэдка сутыкаюцца з ракам, сардэчна-сасудзістымі захворваннямі, нейрадэгенерацыяй і іншымі ўзроставымі хваробамі.
Даследчая група пад кіраўніцтвам Веры Горбунавай і Андрэя Селуанава засяродзілася на рэчыве пад назвай высокамалекулярная гіалуронавая кіслата (HMW-HA). У голых землякопаў яе прыблізна ў дзесяць разоў больш, чым у мышэй і людзей.
Раней навукоўцы ўжо высветлілі, што выдаленне гэтай формы гіалуронавай кіслаты з клетак землякопаў робіць іх больш схільнымі да ўтварэння пухлін. Тады даследчыкі вырашылі праверыць, ці можна перадаць гэты ахоўны механізм іншым жывёлам.
Для эксперыменту мышам увялі версію гена гіалуронансінтазы 2, характэрную для голых землякопаў. Гэты ген адказвае за сінтэз HMW-HA. Пасля мадыфікацыі ў мышэй павысіўся ўзровень гіалуронавай кіслаты ў тканках. Жывёлы аказаліся лепш абароненымі як ад спантанных пухлін, так і ад штучна выкліканага раку скуры. Акрамя таго, у іх назіралася менш узроставага запалення, лепш захоўваўся стан кішэчніка, а сярэдняя працягласць жыцця павялічылася прыкладна на 4,4%.
Паводле аўтараў, асабліва важным аказалася зніжэнне хранічнага запалення — аднаго з ключавых прыкмет старэння арганізма.
«Наша даследаванне дэманструе прынцыповую магчымасць пераносу ўнікальных механізмаў даўгалецця, эвалюцыйна ўзніклых у доўгажывучых млекакормячых, іншым відам», — адзначыла Горбунава.
Навукоўцы падкрэсліваюць, што павелічэнне працягласці жыцця аказалася адносна невялікім, аднак сам факт паспяховага пераносу ахоўнага механізму паміж відамі мае вялікае значэнне для геронталогіі.
Цяпер даследчыкі шукаюць спосабы прымяніць гэты падыход да чалавека. Паводле слоў Селуанава, навукоўцы ўжо выпрабоўваюць малекулы, здольныя запавольваць разбурэнне гіалуронавай кіслаты ў арганізме.
Аўтары таксама адзначаюць, што даўгалецце голых землякопаў, верагодна, звязана адразу з некалькімі ахоўнымі механізмамі — не толькі з гіалуронавай кіслатой, але і з палепшаным аднаўленнем ДНК, кантролем запалення і ўстойлівасцю тканак да пашкоджанняў.