Навукоўцы выявілі фермент, які дапаможа лячыць атлусценне і захворванні шкілета
- 14.05.2026, 3:44
Падвойная карысць.
Навукоўцы з Універсітэта Макгіла выявілі раней невядомы малекулярны механізм, які не толькі адказвае за выпрацоўку цяпла ў арганізме, але і адыгрывае ключавую ролю ў трываласці касцяной тканіны.
Даследаванне, апублікаванае ў часопісе Nature, апісвае працу «малекулярнага пераключальніка» ў бурай тлушчавай тканіне, актывацыя якога можа стаць асновай для стварэння лекаў новага пакалення.
Буры тлушч, у адрозненне ад белага, не назапашвае энергію, а спальвае яе для падтрымання тэмпературы цела. Доўгі час лічылася, што гэты працэс ідзе толькі адным шляхам. Аднак група даследчыкаў пад кіраўніцтвам Лорэнса Казака ідэнтыфікавала альтэрнатыўную сістэму — так званы «крэатынны цыкл». Высветлілася, што пад уздзеяннем нізкіх тэмператур арганізм выдзяляе гліцэрол, які звязваецца з ферментам TNAP у спецыяльнай «гліцэролавай кішэні». Гэта ўзаемадзеянне запускае дадатковую выпрацоўку цяпла незалежна ад асноўнай біялагічнай сістэмы.
Найбольшае значэнне гэтае адкрыццё мае для артапедыі і эндакрыналогіі. Фермент TNAP ужо добра вядомы навуцы як крытычна важны элемент для кальцыфікацыі — працэсу зацвярдзення костак. Мутацыі, што зніжаюць яго актыўнасць, прыводзяць да гіпафасфатазіі. Гэта цяжкае захворванне, вядомае як сіндром «мяккіх костак», выклікае частыя пераломы, шкілетныя анамаліі і хранічны боль.
Лабараторныя эксперыменты паказалі, што той жа механізм, які актывуе спальванне тлушчу, непасрэдна ўплывае на клеткі, адказныя за мінералізацыю шкілета. Навукоўцы высветлілі, што павышэнне здольнасці фермента TNAP звязвацца з гліцэролам можа аднавіць шчыльнасць костак да здаровага ўзроўню. Гэта стварае перспектыву для распрацоўкі прэпаратаў, якія з дапамогай сінтэтычных злучэнняў будуць «уключаць» гэты фермент у пацыентаў з дэфіцытам мінералізацыі.
Цяпер даследчыкі ўжо вылучылі дзясяткі патэнцыйных злучэнняў-кандыдатаў для стварэння будучых лекаў. Новая стратэгія лячэння можа стаць дапаўненнем або альтэрнатывай існуючай замяшчальнай тэрапіі, дапамагаючы мільёнам людзей умацаваць шкілет і адначасова стымулюючы натуральныя метабалічныя працэсы арганізма. Праект аб’яднаў намаганні навукоўцаў з Канады, ЗША і Вялікабрытаніі, адкрываючы новую старонку ў разуменні таго, як энергетычны абмен звязаны з рэгенерацыяй тканін.