Першая краіна ў свеце перайшла на чатырохдзённы працоўны тыдзень: вынік здзівіў
- 20.05.2026, 12:44
Тэмпы росту перавысілі паказчыкі значна буйнейшых эканомік.
Ісландыя ўвайшла ў гісторыю як першая краіна ў свеце, якая фактычна перайшла на чатырохдзённы працоўны тыдзень на нацыянальным узроўні. Пры гэтым краіна абвергла адзін з галоўных міфаў сучаснага рынку працы, што скарачэнне працоўнага часу шкодзіць эканоміцы.
Як піша выданне HotNews, паводле афіцыйных даных, эканоміка Ісландыі не толькі не перажыла спад, але і ў 2025 годзе вырасла на 1,3%. У 2026 годзе чакаецца паскарэнне росту да 3%, тады як узровень беспрацоўя застаецца адным з самых нізкіх у Еўропе.
Паводле даных Еўрастата, тэмпы росту Ісландыі ў 2025 годзе перавысілі паказчыкі значна буйнейшых эканомік, у прыватнасці Германіі, Швейцарыі, Нарвегіі, Францыі і Італіі.
Укараненню новай мадэлі папярэднічалі маштабныя даследаванні брытанскага аналітычнага цэнтра Autonomy і ісландскай арганізацыі Alda. Даследчыкі прыйшлі да высновы, што пасля скарачэння працоўнага тыдня:
узровень стрэсу і прафесійнага выгарання прыкметна знізіўся;
работнікі паведамілі пра паляпшэнне псіхічнага і фізічнага здароўя;
у людзей з'явілася больш часу для сям'і, адпачынку і асабістага жыцця;
прадукцыйнасць працы ўзрасла, бо супрацоўнікі сталі больш адпачылымі і засяроджанымі.
Найбуйнейшы эксперымент у свеце
Пераход да новай сістэмы пачаўся з двух маштабных пілотных праграм у 2015–2019 гадах, арганізаваных уладамі Рэйк'явіка і ўрадам Ісландыі. У тэставанні ўзялі ўдзел больш за 2500 работнікаў — прыкладна 1% насельніцтва краіны. Эксперымент ахапіў не толькі офісных работнікаў, але і дзіцячыя сады, школы, бальніцы, сацыяльныя службы, паліцыю і іншыя дзяржаўныя структуры.
Базавая мадэль прадугледжвала скарачэнне працоўнага тыдня з 40 да 35–36 гадзін без змяншэння зарабітнай платы. Для гэтага кампаніі і дзяржаўныя ўстановы аптымізавалі працоўныя працэсы, скарацілі колькасць нарадаў і адмовіліся ад лішніх задач.
Досвед Ісландыі паказаў, што эфектыўнасць працы залежыць не ад колькасці адпрацаваных гадзін, а ад канцэнтрацыі і арганізацыі працы.
У матэрыяле адзначаецца, што поспех ісландскай мадэлі супадае са змяненнем падыходаў да працы сярод пакалення Z. Маладыя работнікі ўсё часцей адмаўляюцца ад культуры пастаянных перапрацовак і патрабуюць больш гнуткіх умоў працы.
«Для пакалення Z праца больш не з'яўляецца галоўнай мэтай жыцця, а толькі адным з яе элементаў, які павінен спалучацца з асабістым дабрабытам і псіхічным здароўем», — гаворыцца ў матэрыяле.
Адзначаецца, што поспех Ісландыі ўжо паўплываў на рынак працы ў іншых краінах. Прафсаюзы і ўрады выкарыстоўваюць вынікі эксперыменту для прасоўвання аналагічных ініцыятыў у Вялікабрытаніі, Іспаніі, Новай Зеландыі і іншых краінах.