Схаваная праблема Крамля
- Алеся Горяйнова
- 22.05.2026, 11:57
Дарэмна Лаўроў хлусіў кітайцам.
На фоне візіта расійскага дыктатара Уладзіміра Пуціна ў Кітай кіраўнік расійскага МЗС Сяргей Лаўроў у інтэрв'ю аднаму з кітайскіх выданняў узяўся тлумачыць, чаму «магутныя» расійскія войскі не дасягаюць заяўленых тэмпаў прасоўвання ва Украіне. Але ўсе гэтыя заявы — і пра мнімую стабільнасць фронту, і пра невычэрпныя чалавечыя рэсурсы — нічога не вартыя. Бо ўнутры расійскай ваеннай машыны імкліва назапашваюцца сістэмныя збоі.
Фінансавая мадэль стымулявання кантрактнікаў вычарпала свой патэнцыял. А каласальныя страты ўжо настолькі прыкметныя, што пераважваюць прапагандысцкія наратывы.
На падставе аналізу актуальных тэндэнцый набору кантрактнікаў, фінансавых паказчыкаў і баявых магчымасцяў РФ можна вылучыць пяць ключавых тэзісаў, якія апісваюць рэальны стан акупацыйных войскаў.
Першае: эфектыўныя дальнабойныя ўдары Сіл абароны Украіны ў глыб тэрыторыі Расіі, у прыватнасці апошнія маштабныя атакі на прамысловыя аб'екты Маскоўскай вобласці і нафтаперапрацоўчы сектар, не павышаюць матывацыю расіян уступаць у войска.
Па-першае, патэнцыял для эфекту «згуртавання вакол сцяга» ў расійскім грамадстве вычарпаўся яшчэ ў першы год паўнамаштабнага ўварвання.
Па-другое, паколькі Крэмль будуе ідэалогію на тэзе, што супраць Расіі ваюе ўвесь калектыўны Захад, у прыватнасці НАТА, шараговыя расіяне ўспрымаюць гэтыя глыбокія ўдары не як падставу для патрыятычнага ўздыму, а як прамое сведчанне неабароненасці і правалу ўласнай СПА. А гэта выклікае толькі страх і стрэс.
Другое: расійскаму камандаванню становіцца ўсё складаней прыцягнуць такую колькасць уласных грамадзян, якая поўнасцю пакрывала б каласальныя страты (узровень штодзённых страт параненымі і забітымі рэгулярна перавышае 1000 чалавек). Калі немагчыма кампенсаваць ліквідаваны асабовы склад за кошт унутраных рэсурсаў, РФ ліхаманкава спрабуе прыцягваць замежнікаў. Адпаведныя кампаніі па вербаванні разгортваюцца цяпер, у прыватнасці, у бедных краінах Глабальнага Поўдня. У планах Крамля — прыцягнуць каля 20 тысяч замежных наймітаў. Аднак нават такі маштабны крок з'яўляецца толькі часовай латкай, якая не здольная сістэмна закрыць прабоіны на фронце.
Трэцяе: адбываецца запаволенне тэмпаў мабілізацыі. Паводле даных камандавання Сіл беспілотных сістэм, у перыяд з снежня 2025 года па май 2026 года Расія змагла прыцягнуць у войска і падпісаць каля 148 тысяч кантрактаў. Затое за гэты ж прамежак часу на полі бою толькі ад удараў дронамі вораг страціў на 10 тысяч чалавек больш.
Матэматычны дысбаланс відавочны: дынаміка набору адстае ад тэмпаў «утылізацыі» асабовага складу. Штомесячны план рэкрутынгу для РФ складае 30–34 тысячы чалавек, і выконваць яго становіцца ўсё цяжэй, што вядзе да непазбежнага паглыблення сістэмнага крызісу ў войску.
Чацвёртае: бонусы за кантракт больш не працуюць. Асноўная стратэгія Крамля — завабліваць людзей у шэрагі войска звышвысокімі грашовымі выплатамі — канчаткова выйшла на плато.
У рэгіёнах сумы за падпісанне кантракту паднімалі да астранамічных маштабаў: напрыклад, у Санкт-Пецярбургу аднаразовая выплата дасягнула 4 мільёнаў рублёў (прыкладна 44 000 долараў). Для беднага насельніцтва Расіі, абцяжаранага пазыкамі, гэта былі велізарныя грошы. Аднак цяпер нават такія фінансавыя ўліванні перасталі стымуляваць прыток навабранцаў. Грамадства ўсвядоміла, што верагоднасць вярнуцца жывым і атрымаць гэтыя грошы мінімальная, таму фінансавы інструмент рэкрутынгу вычарпаў свой патэнцыял.
І апошняе: кадравы голад на заводах і фабрыках. Рэкордна нізкі ўзровень беспрацоўя ў гісторыі Расіі, якім любіць хваліцца крэмлёўская прапаганда, насамрэч толькі пагаршае сітуацыю з мабілізацыяй і б'е па ваеннай машыне.
Масавае вымыванне працаздольнага насельніцтва на фронт прывяло да вострай нястачы рабочых на заводах, у тым ліку на прадпрыемствах ваенна-прамысловага комплексу. Абаронныя прадпрыемствы РФ банальна не маюць, каго паставіць за станкі.
То-бок, спрабуючы закрыць патрэбы фронту і адначасова захаваць вытворчасць, Крэмль апынуўся ў пастцы: далейшае выманне людзей з эканомікі спыніць ваенныя заводы, а спыненне мабілізацыі — аголіць лінію абароны.
Улічваючы ўсё гэта, Украіна і яе заходнія партнёры мусяць цвяроза ацэньваць уразлівасці ворага. Расійскае войска не з'яўляецца бясконцай і неўразлівай маналітнай сілай. Сістэмны крызіс рэкрутынгу, дэфіцыт кадраў у эканоміцы і няздольнасць тэхнічна падрыхтаваць новыя падраздзяленні ва ўмовах дамінавання беспілотных сістэм ствараюць для Сіл абароны Украіны акно магчымасцяў. Перавага Украіны заключаецца не ў колькасці, а ў тэхналагічным апярэджанні і разумным рэкрутынгу, здольным канчаткова зламаць хрыбет расійскай ваеннай машыне.
Алеся Горяйнова, УНІАН