Названы кампанент ежы, які дапамагае кішэчніку
- 22.05.2026, 17:40
Ён змяшчаецца ў мясе, малочных прадуктах, бабовых і арэхах.
Навукоўцы з Масачусэтскага тэхналагічнага інстытута выявілі, што амінакіслата цыстэін, якая змяшчаецца ў многіх бялковых прадуктах, можа паскараваць аднаўленне кішэчніка пасля пашкоджанняў. У эксперыментах на мышах рэчыва актывавала імунны адказ, які стымуляваў кішэчныя ствалавыя клеткі і запускаў рэгенерацыю тканак. Праца апублікаваная ў часопісе Nature.
Даследчыкі лічаць, што ў будучыні дыета з падвышаным утрыманнем цыстэіну або харчовыя дабаўкі могуць дапамагчы пацыентам лягчэй пераносіць пашкоджанні кішэчніка пасля хіміятэрапіі і прамянёвай тэрапіі.
«Даследаванне паказвае, што дыета, багатая на цыстэін, або яго дабаўленне могуць патэнцыйна паменшыць пашкоджанні, выкліканыя хіміятэрапіяй або апрамяненнем. Пры гэтым мы выкарыстоўваем не сінтэтычную малекулу, а натуральны харчовы кампанент», — адзначыў кіраўнік працы Омер Йылмаз, дырэктар ініцыятывы па ствалавых клетках MIT.
Аўтары называюць гэтую працу першай, у якой удалося вызначыць асобнае пажыўнае рэчыва, што наўпрост узмацняе рэгенерацыю кішэчных ствалавых клетак. Раней было вядома, што на іх уплываюць галаданне або абмежаванне калорый, але канкрэтны кампанент харчавання заставаўся невядомым.
Каб знайсці такі фактар, навукоўцы кармілі мышэй дыетамі з падвышаным утрыманнем адной з 20 амінакіслот і ацэньвалі ўплыў на аднаўленне кішэчніка. Найбольш выяўлены эфект паказаў менавіта цыстэін: ён стымуляваў як ствалавыя клеткі, так і клеткі-папярэднікі, з якіх затым фарміруюцца саспелыя клеткі кішэчніка.
Далейшы аналіз паказаў механізм дзеяння. Клеткі кішэчніка ператвараюць цыстэін, што паступае з ежай, у кафермент А (CoA), які затым захопліваюць імунныя клеткі — CD8-Т-лімфацыты. У адказ яны пачынаюць актыўна дзяліцца і выпрацоўваць інтэрлейкін-22 (IL-22) — сігнальны бялок, які адыгрывае важную ролю ў аднаўленні тканак і рэгенерацыі ствалавых клетак кішэчніка.
Раней не было вядома, што CD8-Т-клеткі могуць удзельнічаць у выпрацоўцы IL-22 для падтрымкі кішэчных ствалавых клетак. Паводле слоў аўтараў, асабліва цікава, што колькасць такіх клетак павялічвалася менавіта на фоне дыеты, багатай на цыстэін.
Найбольшы эфект назіраўся ў тонкай кішцы, бо менавіта там адбываецца асноўнае ўсмоктванне харчовага бялку. Мышы, якія атрымлівалі больш цыстэіну, хутчэй аднаўляліся пасля радыяцыйнага пашкоджання кішэчніка. Неапублікаваныя эксперыменты таксама паказалі падобны эфект пасля ўвядзення хіміепрэпарата 5-фтарурацылу, які прымяняюць пры лячэнні раку тоўстай кішкі і падстраўнікавай залозы.
Цыстэін змяшчаецца ў мясе, малочных прадуктах, бабовых і арэхах. Арганізм таксама здольны сінтэзаваць яго самастойна з метыёніна, аднак, як адзначаюць навукоўцы, харчовы цыстэін можа мацней уплываць на кішэчнік, паколькі спачатку трапляе менавіта туды.
Зараз каманда вывучае, ці можа гэтая амінакіслата паскараваць аднаўленне і іншых тканак — напрыклад, валасовых фалікулаў і скуры.