Экс-пасол Арменіі ў РФ: Лукашэнка агучыў пагрозы Крэмля
- 28.05.2026, 17:58
Ерэван адказвае на ціск Масквы і паскарае выхад з-пад расійскай залежнасці.
Прэм'ер-міністр Арменіі Нікол Пашынян жорстка адказаў Лукашэнку пасля яго слоў пра тое, што Арменія «нікому не патрэбная». Гэта адбылося на фоне падрыхтоўкі да парламенцкіх выбараў 7 чэрвеня і ўзмацнення ціску Масквы на Ерэван.
Чаму Крэмль выбраў менавіта Лукашэнку, каб агучыць прэтэнзіі да Арменіі? Што азначае такі жорсткі адказ Пашыняна?
Сайт Charter97.org папрасіў пракаментаваць тое, што адбываецца, аднаго з лідараў дэмакратычнага руху ў Арменіі ў 1990-я гады, былога дэпутата Вярхоўнага Савета рэспублікі і экс-пасла Арменіі ў Расіі Стэпана Грыгаряна:
— Усе гэтыя заявы Лукашэнка рабіў дзесьці ў раёне 2020–2023 гадоў. То бок у той перыяд, калі была вайна, калі былі сур'ёзныя праблемы, звязаныя для нас, для Арменіі, з бяспекай. Тады паўставалі пытанні: калі Расія не выконвае саюзніцкія абавязкі перад Арменіяй, калі Расія не абараняе бяспеку Арменіі і Карабаха, значыць, трэба пераглядаць адносіны.
Потым быў 2023 год, выгнанне армян з Карабаха. Гэта былі буйныя, цяжкія падзеі. Суб'ектыўныя, аб'ектыўныя. Я цяпер не хачу аналізаваць, хто мае рацыю, хто вінаваты.
Але перад Арменіяй паўсталі пагрозы. І падчас гэтых пагроз Расія як саюзнік не выканала сваіх абавязкаў. АДКБ, Арганізацыя Дамовы аб калектыўнай бяспецы, перад Арменіяй як членам гэтай арганізацыі таксама не выканала абавязкаў.
Тады была крытыка і з боку ўрада Арменіі, і з боку армянскага грамадства. Крытыкавалі палітыку Расіі, палітыку АДКБ: не абаранілі ні Арменію, ні Карабах. І калі ўзнікала гэтая крытыка, Пуцін адказваў. Але вельмі часта ён адказваў праз Лукашэнку.
То-бок, груба кажучы, Пуцін казаў Лукашэнку: «Вось цяпер ты скажы, што нікуды Арменія не дзенецца. Не падабаецца ім — хай робяць, што хочуць, але нікуды Арменія не дзенецца». Калі мы выказвалі незадаволенасць палітыкай Крэмля, нам фактычна казалі: ну і будзьце незадаволеныя.
Але хто агучыў гэтае «нікуды вы не дзеняцеся»? Агучыў Лукашэнка. Ён таксама казаў, што перад вайной 2020 года даваў парады прэзідэнту Азербайджана, што рабіць, як дзейнічаць. Гэта таксама казаў Лукашэнка.
І паколькі ён гэта казаў, у нашым грамадстве гэта засталося як вельмі адмоўныя паводзіны. Як паводзіны, пры якіх Расія і Беларусь крытыкуюць Арменію, не дапамагаюць Арменіі, хаця з'яўляюцца яе саюзнікамі. І гэта замацавалася.
Таму Нікол Пашынян, памятаючы ўсё гэта, вярнуўся да гэтай тэмы на мітынгу ў горадзе Абовяне. Калі ён выступаў з вялікай разгорнутай прамовай, ён зноў падняў гэтую тэму. Ён сказаў, што мы больш не дапусцім, каб Лукашэнка казаў нам: вы нікому не патрэбныя, а куды вы дзеняцеся?
Мы цяпер праводзім такую знешнюю палітыку, пры якой у нас ёсць альтэрнатывы. Мы можам зрабіць іншы выбар. І ў Лукашэнкі больш не павінна ўзнікаць ідэі гаварыць нам такія рэчы.
— У Арменіі ідзе падрыхтоўка да парламенцкіх выбараў 7 чэрвеня. Ці магчыма ўмяшанне Расіі ў гэтую кампанію і як яно можа выглядаць?
— Парламенцкія выбары ў Арменіі будуць 7 чэрвеня. 5 чэрвеня заканчваецца перадвыбарная кампанія.
То-бок фактычна засталася роўна тыдзень перадвыбарнай кампаніі. Але сказаць, што Расія толькі рыхтуецца ўмешвацца, не зусім правільна, бо яна даўно ўмешваецца. Фактычна гэта адбываецца апошнія тры месяцы. Асабліва ў маі гэтага года, калі ідзе перадвыбарная кампанія, умяшанне Расіі стала цалкам відавочным. Яны забаранілі ўвоз мінеральнай вады «Джэрмук» на тэрыторыю Расіі. Забаронілі ўвозіць кветкі з Арменіі ў Расію. Забаранілі шмат якім каньячным і вінным заводам пастаўляць прадукцыю ў Расію.
Гэта адкрыты ціск на армянскае грамадства: маўляў, выбірайце прарасійскія сілы.
Куды ўжо далей умешвацца? Гэта відавочнае ўмяшанне ў справы Арменіі, у выбары. Калі пытаеш у расіян, чаму яны ўмешваюцца, яны кажуць: а якое дачыненне стандарты якасці прадукцыі маюць да ўнутранай палітыкі Арменіі? Але мы ўсе разумеем, для чаго робяцца гэтыя крокі. Каб выклікаць у армянскім грамадстве незадаволенасць палітыкай Пашыняна. Расія кажа: мы незадаволеныя тым, што Пашынян і яго каманда прынялі рашэнне інтэгравацца ў Еўропу. Гэта было парламенцкае рашэнне 2024 года.
Расія незадаволеная гэтым, таму закрывае свой рынак для армянскіх тавараў. Значыць, пакутуюць армянскія вытворцы. І Расія ім кажа: гэта таму, што Пашынян ідзе ў Еўропу. Зразумела, што нашы грамадзяне не могуць спакойна на гэта глядзець. Яны пачынаюць думаць: можа, Нікол Пашынян вядзе няправільную знешнюю палітыку? Расія незадаволеная, мы пакутуем, наш бізнес пакутуе.
То-бок мэта — аслабіць пазіцыі Нікола Пашыняна ў выбарчым працэсе і правесці прарасійскія палітычныя сілы. Бо сёння ў нас рэальна ў парламент могуць прайсці Нікол Пашынян і яго партыя «Грамадзянскі дагавор», Самвел Карапецян, багаты чалавек з Расіі, і яго блок «Моцная Арменія», Роберт Качарян, другі прэзідэнт Арменіі, і яго блок «Арменія», а таксама Гагік Царукян, лідар партыі «Працвітаючая Арменія».
Вы ведаеце, чым вядомы Гагік Царукян: ён сябар дыктатара Лукашэнкі. Таму мы кажам пра беларуска-армянскага багатага чалавека.
Рэальна гэтыя чатыры сілы маюць шанец прайсці ў парламент. То-бок калі Расія цісне на Пашыняна і дэманструе адкрытую незадаволенасць яго знешняй палітыкай, значыць, яна падтрымлівае прарасійскія сілы. А значыць, умешваецца ў выбарчы працэс.
Зараз умяшанне стала яшчэ мацнейшым. Ужо штодня некалькі афіцыйных асоб Расіі робяць заявы ў сувязі з еўраінтэграцыяй Арменіі. Цяпер ужо выступіла Міністэрства энергетыкі Расіі: калі Арменія працягне еўраінтэграцыю, дагавор па газе і нафтапрадуктах, падпісаны ў 2013 годзе, будзе перагледжаны.
Відавочна, што ўсё гэта звязана з выбарамі. Усё робіцца для таго, каб народ Арменіі быў незадаволены палітыкай Нікола Пашыняна.
— Сапраўды, Расія ўзмацняе эканамічны ціск на Арменію праз газ, рынкі і ЕАЭС. Як Ерэван можа адказаць на гэты ціск і зменшыць залежнасць ад Масквы?
— Часткова гэтая праца ўжо вядзецца. У нас ужо ёсць прадукцыя, вырабленая ў Арменіі, якая адпавядае стандартам Еўрапейскага саюза.
То-бок у нас ёсць, напрыклад, натуральная прадукцыя, якая пастаўляецца ў Еўропу. Але гэты працэс працяглы. Таму закрыццё расійскіх рынкаў, вядома, балюча адбіваецца на нас.
Арменія, вы ведаеце, ужо дыверсіфікавала сваё вайсковае супрацоўніцтва. Сёння быў вялікі ваенны парад. Нікол Пашынян хацеў паказаць грамадству, што мы рэфармуем армію, набываем новую зброю. І паверце мне, там не было расійскай зброі.
Уся зброя, якая дэманстравалася, — гэта Індыя, Францыя і іншыя краіны, якія прадаюць нам зброю. Да чаго я гэта кажу? Мы пачалі дыверсіфікацыю ў сферы вайсковага супрацоўніцтва, пачалі дыверсіфікацыю ў энергетыцы.
У Арменіі імкліва развіваецца сонечная энергетыка, прычым вельмі актыўна дапамагаюць еўрапейцы. Зараз 18% электраэнергіі ў нас вырабляецца за кошт сонечнай энергетыкі. То-бок альтэрнатывы развіваюцца.
Але ў сферы гандлю мы пакуль адстаём. Таму Расія б'е па гэтых адчувальных тэмах, па гандлі. Б'е і па такой тэме, як газ.
Хачу сказаць, што дыверсіфікацыя ідзе, але яе яшчэ недастаткова для таго, каб мы маглі сказаць: мы суверэнныя, незалежныя ад расійскай энергетыкі і расійскага рынку. Пакуль мы так сказаць не можам.