Навукоўцы: З вярчэннем Зямлі адбываецца нешта беспрэцэдэнтнае

• 29.05.2026, 4:42

Такога не было 3,6 млн гадоў.

З-за змянення клімату таянне ледавікоў запавольвае вярчэнне Зямлі і паступова падаўжае суткі. Да канца стагоддзя гэты фактар можа ўплываць на працягласць сутак мацней, чым гравітацыйнае прыцяжэнне Месяца, паведаміў 12 мая Венскі ўніверсітэт са спасылкай на даследаванне навукоўцаў універсітэта і Швейцарскай федэральнай вышэйшай тэхнічнай школы Цюрыха.

Як патлумачылі даследчыкі, цяпер працягласць сутак павялічваецца прыкладна на 1,33 мілісекунды за стагоддзе. Прычына — таянне палярных і горных ледавікоў, з-за чаго павышаецца ўзровень мора, пераразмяркоўваецца маса на планеце і ў выніку гэтага запавольваецца вярчэнне Зямлі.

Адзін з аўтараў даследавання параўнаў гэты працэс з фігурыстам: калі спартовец разводзіць рукі ў бакі, ён вярціцца павольней, а калі прыціскае іх да цела — хутчэй.

Каб высветліць, ці здаралася нешта падобнае ў мінулым, навукоўцы прааналізавалі скамянелыя рэшткі аднаклетачных марскіх арганізмаў — бентасных фарамініфер. Па іх хімічным складзе даследчыкі аднавілі ваганні ўзроўню мора, а затым матэматычна разлічылі, як гэта магло ўплываць на працягласць сутак.

Паводле высноў аўтараў, на працягу апошніх 3,6 млн гадоў былі перыяды, калі рост і таянне буйных ледавіковых шчытоў змянялі працягласць сутак. Аднак цяперашняе падаўжэнне дня, зафіксаванае ў 2000–2020 гадах, вылучаецца на фоне ўсёй кліматычнай гісторыі гэтага перыяду.

Навукоўцы таксама адзначылі, што да канца XXI стагоддзя ўплыў клімату на працягласць сутак можа перавысіць уплыў Месяца.

«Хоць гаворка ідзе пра змены ў маштабе мілісекунд, яны патэнцыйна могуць уплываць на сістэмы, што патрабуюць высокай дакладнасці, у прыватнасці на касмічную навігацыю», — падсумавалі ва універсітэце.