Лукашэнка знаходзіцца паміж молатам і кавадлам
- 29.05.2026, 15:04
Беларуская армія можа накіраваць зброю супраць дыктатара.
Галоўная рэдактарка сайта Charter97.org Наталля Радзіна у эфіры ўкраінскага тэлеканала FREEДOM пракаментавала пагрозы для Украіны з тэрыторыі Беларусі і рызыкі ўцягвання беларускай арміі ў вайну, а таксама назвала два надзвычай важныя для Пуціна ваенныя аб’екты ў нашай краіне.
— Як вы ацэньваеце верагоднасць удзелу Беларусі ў наземнай аперацыі Расіі супраць Украіны?
— Тут я згодная з высновамі Інстытута вывучэння вайны — сёння мы не назіраем на тэрыторыі Беларусі канцэнтрацыі расійскіх войскаў, цяжкай тэхнікі, фармавання якіх-небудзь ударных груповак на мяжы з Украінай.
Тым не менш пагрозы з тэрыторыі Беларусі ў адрас Украіны застаюцца. І, вядома, магчымасць ракетных удараў, атак дронаў з Беларусі па ўкраінскіх гарадах цалкам рэальная. Думаю, гэта магчыма, улічваючы, што раней заяўляў украінскі бок: з тэрыторыі Беларусі адбываецца навядзенне дронаў на Украіну, там знаходзяцца рэтранслятары для расійскіх беспілотнікаў.
Пагроза цалкам рэальная. І тое, што сёння ў адказ украінскія вайскоўцы кажуць пра магчымыя ўдары па беларускіх ваенных вызначана 500 мэт, уключаючы прадпрыемствы і нават рэзідэнцыю Лукашэнкі, — гэта вельмі эфектыўна.
Трэба і надалей папярэджваць Лукашэнку: калі па Украіне з тэрыторыі Беларусі зноў абрынуцца ракетныя і дроновыя ўдары, адказ будзе вельмі жорсткі.
— Наталля, як вы думаеце, што ў Лукашэнкі будзе мацней: страх перад Пуціным ці страх перад украінскімі дронамі?
Кажучы пра вайну Расіі супраць Украіны, мы часта згадваем, што Пуцін страціў сувязь з рэальнасцю. Усе гэтыя так званыя «мэты СВА» ўжо даўно не мэты, ён пастаянна прыдумвае нейкія новыя падставы. Наколькі ёсць рызыка, што з Лукашэнкам можа адбыцца тое самае, і ён вырашыць падвергнуць небяспецы ўсю краіну, пайшоўшы на паваду ў Крамля? Як вы бачыце гэтую карціну? Што ўсё ж такі яму будзе страшней? Ці будзе, ведаеце, як у мультфільмах, дзе ёсць ліхадзей, які, здаецца, разам з усімі ліхадзеямі, а потым у нейкі момант уцякае ў другі бок?
— Лукашэнка цяпер, вядома, знаходзіцца паміж молатам і кавадлам. Сітуацыя для яго надзвычай складаная. Тут цяжка сказаць, чаго ён баіцца больш, таму што перад Пуціным у яго таксама моцны страх.
Не веру, што Лукашэнку можна перацягнуць, напрыклад, на бок дабра, на Захад, як цяпер кажуць некаторыя эксперты, гледзячы на яго дыялог з прэзідэнтам ЗША Дональдам Трампам. Але я думаю, што калі Украіна кажа пра магчымыя адказныя ўдары па яго ўласных рэзідэнцыях, па нафтаперапрацоўчых заводах, па ваенных аб’ектах, — гэта дзейнічае.
Тут, дарэчы, вельмі важна не забываць пра расійскія ваенныя базы, якія знаходзяцца на тэрыторыі Беларусі. Гэта будзе вельмі добры аргумент і для Пуціна, чаму ўсё ж такі не варта выкарыстоўваць тэрыторыю Беларусі.
У Беларусі ёсць расійская радыёлакацыйная станцыя пад Баранавічамі, у Ганцавічах, а таксама вузел сувязі Ваенна-марскога флоту Расіі ў горадзе Вілейка. Гэта сур’ёзныя ваенныя аб’екты, якія надзвычай важныя для Расіі.
Сёння, калі Роберт Броўдзі і іншыя ўкраінскія вайскоўцы гавораць пра нанясенне ўдараў па тэрыторыі Беларусі, трэба называць у тым ліку і гэтыя дзве расійскія станцыі. Я думаю, што гэта ацьверазіць і Пуціна. І, можа быць, тады намер абстрэльваць Украіну з тэрыторыі Беларусі як мінімум аслабне.
— У Расіі ёсць сацыялагічныя даследаванні пра тое, як людзі ставяцца да вайны. Падтрымліваюць або не падтрымліваюць, у якой меры падтрымліваюць, з якой ступенню жорсткасці або, наадварот, хочуць міру, на якіх умовах і гэтак далей. Ці існуюць такія апытанні ў Беларусі? Ці можам мы ўвогуле неяк вымераць, што самі беларусы, якія застаюцца ў сябе на радзіме, думаюць пра тое, што адбываецца? У тым ліку пра апошнія акты ваеннага запалохвання, якія Лукашэнка сумесна праводзіць з Пуціным?
— Я магу адназначна сказаць, што абсалютная большасць насельніцтва супраць удзелу беларускай арміі ў гэтай вайне і супраць самай агрэсіі, якую Расія распачала супраць вашай краіны. І тое, што беларуская армія дагэтуль, на шчасце, не ўступіла ў гэтую вайну, якраз гаворыць і пра настроі ў грамадстве. Таму што не толькі Лукашэнка, але і сам Пуцін разумеюць: калі ўсё ж такі ваенных з Беларусі накіраваць у Украіну, наўрад ці гэта стане нейкай сур’ёзнай падтрымкай для расійскай арміі. Вайскоўцы будуць масава здавацца ў палон і сабатаваць загады.
А барометр для мяне — гэта не якія-небудзь сацыялагічныя апытанні, а, між іншым, наведвальнасць сайта «Хартыя’97», галоўнай рэдактаркай якога я з’яўляюся. Я бачу, наколькі вялікая колькасць беларусаў нас чытае, нягледзячы на блакіроўку. Гэта каля паўтара-двух мільёнаў унікальных наведвальнікаў у месяц. І мы бачым, што сапраўды эфектыўна працуем.
Я чую ад многіх украінскіх экспертаў, вайскоўцаў, палітыкаў і дыпламатаў, наколькі важная праца «Хартыі’97» і іншых незалежных медыя. Менавіта таму, што мы «распрапагандоўваем» беларусаў. Мы супрацьстаім татальнаму абалванванню насельніцтва, якое ідзе з расійскага тэлебачання і інтэрнэт-рэсурсаў.
У Беларусі, на шчасце, поўнага кантролю над свядомасцю людзей няма дзякуючы працы незалежных журналістаў. І тут вельмі важная падтрымка такіх праектаў, як «Хартыя’97» і іншых незалежных медыя. Бо мы сапраўды дапамагаем вам сёння ў гэтай вайне.
— Палітолаг Максім Несвітайлаў сказаў, што напад Беларусі або Расіі праз Беларусь, калі б ён адбыўся, стаў бы поўным суіцыдам для Лукашэнкі. Калі Лукашэнка ўсё ж такі вырашыцца, як гэты суіцыд будзе выглядаць на практыцы?
Наколькі цяпер магчыма незадаволенасць сярод беларускіх вайскоўцаў? Ці можа быць нейкі вайсковы пераварот унутры самой Беларусі? Бо неабавязкова проста здавацца ў палон Украіне. Можна накіраваць сваю сілу супраць дыктатара, які прымушае гэта рабіць. Як вы ацэньваеце верагоднасць такой сітуацыі?
— Безумоўна, калі беларускіх вайскоўцаў адашлюць у Украіну, то я дапускаю бунты ў арміі. І тады салдаты якраз могуць накіраваць зброю зусім у іншы бок. Гэта цалкам магчыма, і Лукашэнка гэта таксама разумее.
Больш за тое, я перакананая, што будуць велізарныя ахвяры. Мы ведаем, што беларуская армія не мае баявога досведу. І калі вайскоўцы ўвойдуць ва Украіну, то, безумоўна, будзе вялікая колькасць загінулых. І калі, прабачце, іх целы пачнуць вяртацца ў чорных мяшках у Беларусь, гэта вельмі моцна паўплывае на настроі сярод людзей.
Вядома, цяпер складана гаварыць пра якія-небудзь пратэсты ў Беларусі, улічваючы, што ў краіне ўсталяваны вельмі жорсткі таталітарны рэжым. Але менавіта вайна, як паказвае гістарычны досвед, можа вельмі моцна паўплываць на грамадства.
Таму для Лукашэнкі прамы ўдзел у вайне супраць Украіны будзе мець страшныя наступствы, ён гэта разумее. Іншая рэч, што тут трэба ўлічваць: Лукашэнка сёння не з’яўляецца суб’ектам, дыктатар абсалютна залежыць ад Пуціна. І зразумела, што калі Пуцін, які сапраўды ўжо страціў сувязь з рэальнасцю, усё ж такі вырашыць актыўна выкарыстоўваць і беларускую армію, і беларускую тэрыторыю для паўторнага наступу на Украіну, Лукашэнка будзе вымушаны падпарадкавацца. Ну і заб’е апошні цвік у вечка сваёй труны.
— Наталля, літаральна днямі ў Кіеве з візітам была Святлана Ціханоўская. Сустрэчы прайшлі на найвышэйшым узроўні, яе прыняў прэзідэнт Уладзімір Зяленскі. Гэта першы і важны візіт. Шмат гаварылася пра тое, што пасля завяршэння жаху гэтай вайны і пасля змен у Беларусі адносіны паміж Украінай і Беларуссю будуць вельмі пазітыўнымі і сяброўскімі.
Як вы на гэта глядзіце? Ці сапраўды гэтым адносінам перашкаджае менавіта Лукашэнка, ягоны рэжым і, зразумела, пуцінская вайна?
— Па-першае, я вельмі рада, што за 32 гады існавання дыктатуры Лукашэнкі ўкраінскі прэзідэнт сустрэўся з прадстаўнікамі беларускай апазіцыі. Таму што ні Леанід Краўчук, ні Леанід Кучма, ні Віктар Юшчанка, ні, вядома, Віктар Януковіч, ні Пятро Парашэнка з прадстаўнікамі беларускай апазіцыі не сустракаліся.
Хаця гэта даволі дзіўна, таму што дэмакратычныя заходнія дзяржавы заўсёды, нават калі мелі адносіны з уладай, сустракаліся і з беларускай апазіцыяй.
Гэта безумоўны плюс. Але што да персанальнай сустрэчы са Святланай Ціханоўскай, лічу, што яна сур’ёзна запазнела. Ціханоўская не з’яўляецца лідаркай усёй апазіцыі. Гэты візіт меў сэнс у 2020–2021 гадах.
Да 2026 года гэты палітык страціў падтрымку з боку беларусаў. Таму з практычнага пункту гледжання я сэнсу ў гэтых сустрэчах з ёй не бачу. Але сімвалічнае значэнне, так, яно прысутнічае.