«Пашынян б'е Лукашэнку, як баксёр грушу»

• 30.05.2026, 10:50

Армянскі шлях будзе паказальным.

Палітычны аналітык інфармацыйнага агенцтва «Позірк» Аляксандр Класкоўскі у каментары для «Філіна» Нікол Пашынян адказаў Аляксандру Лукашэнку на яго ранейшыя заявы пра тое, што Арменія «нікому не патрэбная». Пашынян адзначыў, што краіна больш не мае намеру залежаць ад аднаго саюзніка, аднаго маршруту або адной крыніцы газу.

Чаму Лукашэнка і Пашынян рэгулярна абменьваюцца вострымі заўвагамі і ці ёсць у Мінска рычагі ўздзеяння на прэм’ер-міністра Арменіі, які сваімі дзеяннямі падкрэслівае нелегітымнасць Лукашэнкі? Пра гэта «Філін» спытаў палітычнага аналітыка Аляксандра Класкоўскага.

— У Лукашэнкі непрыязнасць і антыпатыя да Пашыняна з таго часу, як той прыйшоў да ўлады ў 2018 годзе ў выніку вулічных пратэстаў — таго, што на мове Лукашэнкі і Пуціна называецца «каляровай рэвалюцыяй».

Такіх лідараў аўтакраты вельмі не любяць, — тлумачыць Класкоўскі. — З пункту гледжання Лукашэнкі гэта нейкі «выскачка», так бы мовіць, «экстрэміст». Таму ўжо з першых сустрэч Лукашэнка пачаў пускаць шпількі ў адрас Пашыняна.

Але асноўны канфлікт ляжыць паміж Ерэванам і Масквой. Пуцін больш стрыманы і не заўсёды агучвае тое, што ў яго на розуме. А для Лукашэнкі звыклая роля рупара Крэмля, які бяжыць наперадзе паравозу і гаворыць тое, што Пуцін, як былы хітры кэгэбіст, лічыць, што публічна лепш не агучваць.

То бок Лукашэнка выступае як рупар Крэмля, бо асноўны канфлікт, паўтару, паміж Масквой і Ерэванам, паколькі Крэмль рэўніва сочыць за еўрапейскімі імкненнямі армянскіх уладаў і хоча гэтаму перашкодзіць.

Калі тлумачыць рэзкасць з боку Пашыняна, то ён больш зчапляецца менавіта з Лукашэнкам, а не з Пуціным, таму што публічна сварыцца з Масквой больш рызыкоўна. З Мінскам менш рызыкі, што Лукашэнка прадпрыйме нейкія балючыя адказныя крокі.

Пашынян б'е Лукашэнку, як баксёр гумовую грушу. Ён выказвае тое, што не рызыкуе сказаць непасрэдна Пуціну.

Але тут не толькі эмацыйная складовая. З боку Пашыняна прысутнічае глыбокая крыўда за тое, што яго краіну Масква і Мінск не падтрымалі ў вайне за Карабах, і пры маўклівай згодзе саюзнікаў па АДКБ гэта тэрыторыя адышла да Азербайджана.

Таму гэтая варожасць пастаянна цлее. Цяпер Пашынян успомніў старую крыўду, паколькі гэтае выказванне Лукашэнкі прагучала яшчэ ў 2024 годзе. Цяпер на перадвыбарчым мітынгу Пашыняну трэба было паказаць сваю рашучасць — што курс на Еўропу будзе працягнуты, нягледзячы на тое, што пэўныя сілы спрабуюць пхаць палкі ў колы.

І ён зноў узгадаў Лукашэнку, хаця галоўныя перашкоды ідуць з боку Масквы.

— Якія ў Мінска ёсць рычагі ўздзеяння на прэм’ер-міністра Арменіі, які сваімі дзеяннямі падкрэслівае нелегітымнасць Лукашэнкі?

— Тут у арсенале Мінска няшмат інструментаў уплыву. Калі ад Расіі Арменія моцна залежыць, у прыватнасці ў пытаннях паставак энерганосьбітаў, то ў беларускім выпадку такой залежнасці няма.

З Беларусі ў Арменію не ідзе газ, а аб’ём гандлю наогул не надта вялікі. Калі меркаваць па армянскіх даных, дык летась агульны тавараабарот з Беларуссю склаў каля 200 мільёнаў долараў, што менш за 1% усяго знешняга тавараабароту Арменіі.

Нават калі Лукашэнка задумее спыніць гандаль, для Арменіі гэта будзе зусім не крытычна. Але навошта яго спыняць, калі гэта выгадна самому Мінску?

— Наколькі сур’ёзным выглядае курс Арменіі на збліжэнне з ЕС: ці могуць Расія і яе саюзнікі сарваць гэты працэс?

— Сёння ўжо відавочна, што гэта стратэгічны курс армянскіх уладаў. Ён дыктуецца ў тым ліку расчараваннем у Маскве і Мінску, бо яны не дапамаглі ў канфлікце з Азербайджанам.

З другога боку, крыху палепшыліся адносіны з Турцыяй і Баку, прычым пры садзейнічанні Вашынгтона. Арменія і Азербайджан будуюць транспартны калідор імя Трампа, які павінен аб’яднаць іх эканамічныя інтарэсы. То бок сітуацыя ў рэгіёне ўжо не такая пагрозлівая, як раней.

Еўропа таксама ідзе насустрач, аказвае фінансавую дапамогу, развіваюцца сумесныя праграмы. Але гэта, вядома, вельмі цяжкі шлях — зразумела, што для ўступлення ў Еўразвяз спатрэбіцца не адзін год, а, магчыма, і дзесятак гадоў. Разрыў з Расіяй і яе саюзнікамі ў эканамічным плане сапраўды можа быць вельмі балючым.

Каб перайсці на еўрапейскія стандарты і выйсці на еўрапейскі рынак, неабходна сур’ёзна перабудоўваць эканоміку. Адначасова ў межах ЕАЭС Арменія атрымлівае пэўныя перавагі.

Калі казаць пра магчымасці перашкодзіць гэтаму шляху, то Масква пагражае спыніць пастаўкі газу і нафтапрадуктаў. Пуцін адкрытым тэкстам дае зразумець Пашыняну, што адначасова быць у ЕАЭС і рухацца да ўступлення ў Еўразвяз не атрымаецца. Таму ў Расіі такія рычагі маюцца.

Акрамя таго, ёсць магчымасць уплываць на вынікі цяперашняй выбарчай кампаніі. Пашынян і яго паплечнікі змагаюцца за перамогу на парламенцкіх выбарах, каб ён мог заставацца прэм’ер-міністрам і працягваць праеўрапейскі курс. Але ў Арменіі таксама моцныя прарасійскія сілы.

Могуць выкарыстоўвацца і нейкія гібрыдныя формы ўздзеяння. Ужо з’яўлялася інфармацыя, што Масква хоча арганізаваць удзел у выбарах 100 тысяч армянаў, якія жывуць у Расіі, каб яны прагаласавалі супраць Пашыняна.

І, нарэшце, Пуцін нядаўна даволі празрыста намякнуў, што курс Арменіі нагадвае тое, што ў свой час спрабавала зрабіць Украіна. Гэта ўжо амаль непрыхаваная пагроза, бо, як вядома, імкненне Кіева да Еўразвязу скончылася тым, што Расія пачала вайну. Такая рызыка не выключаная і для Арменіі. Таму армянскае кіраўніцтва праводзіць гэты курс асцярожна.

Надзею на тое, што ён будзе працягвацца, дае пэўная аслабленасць Масквы, паколькі Крэмль цяпер завяз ва Украіне.

Але гэта паказальны і цікавы выпадак для Беларусі. Думаю, беларускія дэмакратычныя сілы будуць уважліва назіраць за армянскім сюжэтам, бо іх курс таксама накіраваны на інтэграцыю ў Еўропу.

І армянскі шлях будзе паказальным.