Армянскі дрэйф у бок Захаду

• Віталь Портнікаў
• 7.05.2026, 9:06

Крамль больш не гаспадар становішча.

Сам факт правядзення ў Ерэване саміту Еўрапейскай палітычнай супольнасці стаў адным з самых наглядных прыкладаў змяншэння ўплыву Расіі на постсавецкай прасторы.

Калі саміт адбываўся ў Кішынёве, у Маскве маглі заплюшчыць на гэта вочы. Малдова не першы год дрэйфуе ў бок Захаду, падпісала пагадненне аб асацыяцыі з Еўрапейскім саюзам і стала кандыдатам у члены ЕС. Але Арменія — та самая краіна, прэзідэнта якой Пуцін яшчэ ў 2013 годзе літаральна прымусіў адмовіцца ад пагаднення аб асацыяцыі.

Арменія ўсё яшчэ ўваходзіць у Еўразійскі эканамічны саюз і АДКБ, а яе прэм’ер Нікол Пашынян нядаўна быў у Маскве і вёў перамовы з расійскім прэзідэнтам. І вось цяпер на тэрыторыі Арменіі збіраецца «чужы лагер» — супольнасць, якая сімвалізуе нарастаючыя амбіцыі Захаду і яго нежаданне лічыцца з «сферай уплыву», абвешчанай Расіяй у аднабаковым парадку. І ніхто на гэтым саміце па Расіі не сумуе, затое відавочны дрэйф Арменіі — прыкладна такі ж, якім калісьці быў дрэйф Малдовы, Грузіі або Украіны.

І доказ таму — не толькі сам саміт Еўрапейскай палітычнай супольнасці, што пакуль застаецца хутчэй сімвалічным аб’яднаннем, але і першы ў гісторыі саміт Арменія — ЕС. І, як і ў выпадку з самітам у Кішынёве, прыезд у Ерэван такой прадстаўнічай групы заходніх лідараў выглядае сапраўднай перадвыбарнай падтрымкай армянскага прэм’ер-міністра. І пры гэтым на парламенцкія выбары ў Арменіі Масква, здаецца, гатовая выдаткаваць не менш намаганняў, чым на прэзідэнцкія і парламенцкія выбары ў Рэспубліцы Малдова.

Падчас прыезду Пашыняна ў Маскву Пуцін публічна дакараў Пашыняна за неналежнае стаўленне да прарасійскай апазіцыі, на што і атрымаў насмешлівую адповедзь армянскага прэм’ер-міністра, які нагадаў расійскаму прэзідэнту пра бесперабойны інтэрнэт у Арменіі.

Яшчэ адзін сімвал — прысутнасць на саміце ў Ерэване прэзідэнта Украіны Уладзіміра Зяленскага і яго перамовы з армянскім прэм’ерам. Калі ўспомніць, што нядаўна Зяленскі наведваў Азербайджан і вёў перамовы з прэзідэнтам гэтай краіны Ільхамам Аліевым, становіцца відавочна, што былыя савецкія рэспублікі Паўднёвага Каўказа больш не жывуць паводле прынцыпу «вораг Расіі — мой вораг» або хаця б — у Маскве і гэтаму былі б рады — «не мой госць».

Усяго гэтага Пуцін дасягнуў уласнымі намаганнямі. Калі ён прыняў рашэнне аб знішчэнні ўкраінскай дзяржаўнасці, ён цалкам мог лічыць, што знікненне Украіны з палітычнай карты свету паралізуе эліты іншых былых савецкіх рэспублік і прымусіць іх пагадзіцца з аднаўленнем, калі не саюзнай дзяржавы, дык, прынамсі, паўнавартаснай расійскай сферы ўплыву. Атрымалася наадварот. Пуцін захрас у працяглай вайне, а суседзі Расіі зразумелі, што Крамль — больш не гаспадар становішча.

Нельга сказаць, што гэта адбылося сёння. Ужо ў верасні 2022 года, пасля правалу бліцкрыгу і «Кіева за тры дні», Пуцін мог адчуваць сябе на саміце ШАС у Самаркандзе бедным родзічам. Кіраўнікі краін Цэнтральнай Азіі, заўсёды чуйныя да перападаў палітычнай кан’юнктуры, надавалі асаблівую ўвагу старшыні КНР Сі Цзіньпіну, а сам Пуцін выглядаў проста адным з кіраўнікоў постсавецкіх дзяржаў, што прыехалі выказаць павагу кітайскаму лідару. Але ў Самаркандзе, прынамсі, не было Зяленскага.

Віталь Портнікаў, «Вот Так»