«Клімат зробіць нешта беспрэцэдэнтнае»
- 9.05.2026, 21:42
Наймацнейшы за ўсю гісторыю Эль-Ніньё насоўваецца на Зямлю — што гэта азначае для Беларусі?
У тэлеграм-канале «Надвор'е» паведамілі, што Зямлю, верагодна, чакае наймацнейшы Эль-Ніньё за ўсю гісторыю назіранняў. «Смартпрэс» расказаў, што такое Эль-Ніньё і як ён уплывае на клімат у Беларусі.
Наймацнейшы Эль-Ніньё прагназуе Паўночнаамерыканскі мультымадэльны ансамбль. Анамаліі +3 °C або вышэй (белая залівка на карце вышэй) распаўсюджаныя на велізарнай плошчы цэнтральнай і ўсходняй частак Ціхага акіяна.
«Вельмі верагодна, што мы ўбачым, як клімат у 2026–2027 гадах зробіць нешта беспрэцэдэнтнае», — дадалі ў «Надвор'і».
Што такое Эль-Ніньё
Эль-Ніньё — гэта цёплая фаза кліматычнага цыклу ENSO (El Niño – Southern Oscillation, Эль-Ніньё – Паўднёвае ваганне). Гэта прыроднае ваганне тэмпературы паверхні акіяна і атмасфернага ціску ў экватарыяльнай частцы Ціхага акіяна. Падчас Эль-Ніньё воды ў цэнтральнай і ўсходняй частках Ціхага акіяна становяцца цяплейшыя за звычайнае, пасаты слабеюць, а размеркаванне цяпла і вільгаці ў атмасферы змяняецца.
Халодная фаза гэтага ж цыклу называецца Ла-Нінья. Звычайна такія з'явы паўтараюцца нерэгулярна — раз на 2–7 гадоў, паведамляе Нацыянальнае ўпраўленне акіянічных і атмасферных даследаванняў ЗША.
Эль-Ніньё ўплывае не на ўсю планету аднолькава, але можа змяняць тэмпературу і рэжым ападкаў у розных рэгіёнах. У адных частках свету ён павышае рызыку моцных дажджоў і паводак, у іншых — засух.
Паводле даных Сусветнай метэаралагічнай арганізацыі (СМА), з Эль-Ніньё часта звязаныя дадатковыя ападкі ў асобных раёнах поўдня Паўднёвай Амерыкі, поўдня ЗША, Афрыканскага Рогу і Цэнтральнай Азіі, а таксама засухі ў Аўстраліі, Інданезіі і частцы Паўднёвай Азіі.
Ці ўплывае ён на Беларусь
На глабальным узроўні Эль-Ніньё звычайна ўносіць дадатковы ўклад у рост сярэдняй тэмпературы каля паверхні Зямлі. Сусветная метэаралагічная арганізацыя звязвала рэкордна цёплы 2024 год са спалучэннем магутнага Эль-Ніньё 2023–2024 гадоў і антрапагеннага змянення клімату.
Пры гэтым, паводле СМА, няма доказаў, што змяненне клімату ўжо павялічвае частату або інтэнсіўнасць Эль-Ніньё. Але цяплейшыя акіян і атмасфера могуць узмацняць наступствы такіх з'яў — напрыклад, спёку і моцныя ліўні.
Для Беларусі ўплыў Эль-Ніньё не такі прамы, як для трапічных рэгіёнаў. Белгідрамет адзначае, што для тэрыторыі краіны няма адназначнага сігналу, які дазволіў бы наўпрост звязваць Эль-Ніньё з канкрэтным сцэнарыем надвор'я. Ён не гарантуе ні спёку, ні засуху, ні цёплую зіму: шмат што залежыць ад цыркуляцыі атмасферы над Еўропай і Паўночнай Атлантыкай.
Пры гэтым у гады інтэнсіўнага Эль-Ніньё ў Беларусі можа назірацца недабор ападкаў. Белгідрамет прыводзіў прыклад 2015 года: тады за год выпала 540 мм ападкаў пры кліматычнай норме 642 мм. Таму для Беларусі Эль-Ніньё карэктней разглядаць не як прамы прагноз, а як адзін з глабальных фактараў, што можа ўскосна паўплываць на надвор'е.