Лукашэнку папярэдзілі

• Андрэй Новак
• 1.06.2026, 9:15

Тут нескладана пралічыць адказ Украіны.

Тое, што Расія анансуе нібыта намеры атакаваць трасу Кіеў—Чоп, відавочна, звязана з жаданнем скапіраваць дзеянні Украіны. Украіна ўжо прымае канкрэтныя крокі, накіраваныя на тое, каб адрэзаць расійскі так званы сухапутны калідор у Крым — трасу Таганрог—Марыупаль—Джанкой. Але тут ёсць вельмі вялікая розніца.

Сухапутны калідор у выглядзе дарогі Таганрог—Марыупаль—Джанкой, пабудаванай Расіяй, — гэта адзіная дарога з так званай мацерыковай часткі Расіі ў акупаваны Крым. У той жа час ва Украіны ёсць шмат аўтамабільных і чыгуначных шляхоў з усходу на захад. Таму атака на адну з такіх дарог, у прыватнасці Кіеў—Чоп, не з’яўляецца настолькі крытычнай і нават блізка не будзе мець такога значэння, як для Расіі ўдары Украіны па гэтым сухапутным калідоры.

Таму ні асаблівага ваеннага, ні лагістычнага эфекту ад гэтага не будзе. Украіна проста будзе вымушаная перанакіраваць тую частку транспартнага патоку, якая ідзе па трасе Кіеў—Чоп, на іншыя дарогі, а такіх варыянтаў шмат.

Аўтамабільны транспарт вельмі гібкі. Гэта не чыгуначны транспарт, дзе цягнікі і вагоны могуць рухацца толькі па пракладзеных рэйках. Для аўтатранспарту пераехаць па іншай дарозе не ўяўляе ніякай праблемы. Акрамя таго, каб атакаваць трасу Кіеў—Чоп, гэта фактычна трэба рабіць з тэрыторыі Беларусі. З тэрыторыі Расіі зрабіць гэта масава і сур’ёзна з тэхнічнага і ваеннага пунктаў гледжання на сёння немагчыма. Асобныя ўдары Расія можа наносіць, як яна цяпер фактычна абстрэльвае ўсю Украіну. Але для таго, каб мэтава атакаваць дарогу, яе трэба атакаваць масава, бесперапынна. А гэта магчыма толькі з тэрыторыі Беларусі.

Беларусь на сёння поўнасцю не ўступіла ў вайну супраць Украіны на баку Расіі. Так, у 2022 годзе яна прадастаўляла сваю тэрыторыю для нападу з поўначы на Кіеў, Чарнігаўскую, Сумскую і Жытомірскую вобласці. Калі гэта сухапутнае наступленне было адбіта, Беларусь часам прадастаўляла сваю паветраную прастору для пралёту расійскіх сродкаў паражэння — беспілотнікаў, ракет рознага класа, самалётаў — для здзяйснення атак. Але для таго, каб атакаваць трасу Кіеў—Чоп, трэба, каб Беларусь фактычна поўнасцю ўступіла ў вайну.

Зараз мы бачым, што Украіна ўжо зрабіла папярэджанне беларускім уладам: калі Беларусь поўнасцю ўступіць у вайну, у Украіны ёсць дакладныя каардынаты каля 500 мэт, па якіх могуць быць нанесены ўдары. У такім выпадку за лічаныя дні можа быць знішчаная ўся і без таго слабая беларуская эканоміка. Таму з ваеннага пункту гледжання рэалізаваць план перакрыцця дарогі Кіеў—Чоп практычна немагчыма.

Калі ж адбудуцца нейкія асобныя обстрэлы, дык адразу пасля першых такіх фактаў практычна ўсе або амаль усе транспартныя і лагістычныя кампаніі перанакіруюць свае патокі па іншых дарогах. І на гэтым усё. Ніякіх асаблівых праблем Украіна ад гэтага не адчуе. Могуць быць пэўныя затрымкі паставак у нейкую гандлёвую або вытворчую кропку, у нейкі горад, адносна адной або некалькіх адзінак транспарту — грузавікоў або аўтамабіляў. Але не больш за тое.

Так, пэўнае транспартнае плячо можа павялічыцца, пакуль лагістыка будзе пераналаджвацца на іншыя маршруты. Але гэта будзе толькі бледны цень тых нязручнасцяў, якія Украіна перажыла напачатку паўнамаштабнага ўварвання ў 2022 годзе, калі на працягу некалькіх месяцаў назіраўся дэфіцыт паліва і крыху скараціўся асартымент прадукцыі ў гандлёвых сетках. Гэта былі часовыя нязручнасці, але яны адбываліся ва ўмовах паўнамаштабнага ўварвання адразу з трох напрамкаў — з поўначы, усходу і поўдня Украіны. Гэта зусім іншыя маштабы.

Украіна даўно адаптаваная да ўмоваў вайны, у прыватнасці адносна гнуткасці лагістычных шляхоў, каналаў лагістычнага і транспартнага забеспячэння. Гэта адпрацавана нават на чыгуначным транспарце. Мы бачым рэгулярныя абстрэлы аб’ектаў «Укрзалізніцы», вакзалаў, саміх цягнікоў, прычым пераважна пасажырскіх. Так, гэта прыводзіць да часовых затрымак асобных рэйсаў, але не больш за тое. Далей усё аднаўляецца: лагістычныя шляхі або часова перанакіроўваюцца, або з цягам часу цалкам вяртаюцца да папярэдняга рэжыму працы. Акрамя часовых нязручнасцяў, гэта ні да чаго не прыводзіць, хоць, на жаль, часам бываюць ахвяры. Але глабальнага ўплыву атака на адну з шматлікіх аўтамабільных трас, у прыватнасці Кіеў—Чоп, не аказае.

Калі Расія паспрабуе ўзмацніць удары, у прыватнасці па чыгунцы або лагістычнай інфраструктуры, варта разумець, што ў ваенным плане яе рэсурсы вычэрпваюцца літаральна з кожным днём. Мы бачым, што нават для адносна масіраванага абстрэлу, як апошні ўдар па Кіеве, Расіі спатрэбілася некалькі тыдняў, каб назапасіць розныя сродкі паражэння — беспілотнікі, ракеты розных тыпаў і відаў. Яны назапашвалі іх некалькі тыдняў, каб нанесці адзін масіраваны ўдар па пэўным горадзе або рэгіёне.

Каб ажыццяўляць бесперапынныя, сістэмныя абстрэлы толькі адной аўтамабільнай дарогі, для Расіі гэта ўжо не па сілах нават з ваеннага пункту гледжання. Гэта азначала б, што яна не зможа абстрэльваць нічога іншага ва Украіне. А Расія не можа сабе гэтага дазволіць, таму што яе тактыка вайны — гэта тэрарызм, то бок удары перадусім па месцах скупчэння людзей: жылых дамах, кварталах, бальніцах, школах, гандлёвых цэнтрах, базарах і рынках. Менавіта такія аб’екты Расія пастаянна абстрэльвае, бо імі можна дасягнуць найбольшых страт, шкоды і псіхалагічнага эфекту.

У Расіі няма дастатковых рэсурсаў і сродкаў, каб абстрэльваць машыны на трасе з ваеннага пункту гледжання. А з псіхалагічнага пункту гледжання гэта ўжо даўно не дасць таго эфекту для ўкраінцаў, на які яны маглі б разлічваць.

У той жа час Украіна таксама маўчаць не будзе. Калі з тэрыторыі Беларусі пачнуцца сістэмныя абстрэлы Украіны, у прыватнасці трас, украінскі адказ не прымусіць сябе чакаць. Для Беларусі гэта можа вельмі хутка скончыцца надзвычай плачэвна. Думаю, беларускія ўлады гэта добра разумеюць, бо тут нескладана пралічыць і адказ Украіны, і наступствы гэтага адказу для самой Беларусі.

Андрэй Новак, «Главред»