Пуцін у паніцы

• Даян Фрэнсіс
• 15.06.2026, 8:03

Развіццё тэхналогій ператварыла кіраўніка Крамля з драпежніка ў ахвяру.

8 чэрвеня Уладзімір Пуцін распарадзіўся перавезці сваіх двух дарослых дачок і траіх унукаў у ўмацаваны сямейны палац-бункер на Чорным моры — пасля таго, як даведаўся пра тое, што адсачыць вярхоўнага лідара Ірана ў лютым удалося дзякуючы сістэме распазнавання твараў на базе ШІ. Ізраільская разведка, паводле сцвярджэнняў, распрацавала «смяротны ШІ» (Killer-AI), здольны аналізаваць патокі даных з тысяч камер назірання ў Тэгеране і распазнаваць твары вышэйшых кіраўнікоў краіны, сачыць за іх перамяшчэннямі і штодзённымі маршрутамі. Фактычна сістэма дазваляла ў рэжыме рэальнага часу вызначаць месцазнаходжанне ключавых фігур.

Пуцін і без таго знаходзіўся пад беспрэцэдэнтнай аховай — яго пастаянна суправаджалі ахоўнікі, двайнікі і дэгустатары ежы. Але з’яўленне ў Ізраіля такой тэхналогіі, а таксама поспехі Украіны ў сферы штучнага інтэлекту прымусілі яго ўсвядоміць: хавацца фактычна больш няма дзе.

Пасля гэтага ён узмацніў меры засцярогі і распарадзіўся адключыць частку спецыялізаваных сістэм відэаназірання, баючыся іх узлому або выкарыстання супраць яго. У траўні Масква таксама заявіла пра спробу ўкраінцаў атакаваць Крэмль з дапамогай дронаў і выкарыстала гэты эпізод як падставу для маштабных абмежаванняў у інтэрнэце і лакальных адключэнняў сувязі па ўсёй краіне.

Як пісала адна газета: «Пуцін баіцца камер».

Згодна з вартымі даверу справаздачамі, занепакоены Пуцін цалкам абнавіў пратаколы бяспекі як для сябе, так і для свайго бліжэйшага асяроддзя. Тым не менш, 10 чэрвеня яшчэ адзін высокапастаўлены расійскі генерал быў падарваны ў уласным аўтамабілі ў Маскве. А ўсяго з пачатку вайны было ліквідавана каля 15 расійскіх военачальнікаў. Асабліва прыніжальна для расійскіх спецслужбаў, што напад адбыўся побач з месцам, дзе годам раней ужо быў забіты іншы генерал пры аналагічным падрыве аўтамабіля. Акрамя таго, у той жа вечар, паводле паведамленняў расійскіх дзяржаўных СМІ, была зроблена спроба забойства супрацоўніка аднаго з навукова-вытворчых прадпрыемстваў.

Усе падазрэнні адразу ж палі на Украіну. Але пра падпольныя ўкраінскія сеткі і засакрэчаныя спецпадраздзяленні, што праводзяць «чорныя аперацыі» (black ops) унутры Расіі і на падкантрольных ёй тэрыторыях, дагэтуль мала што вядома. Яны дзейнічаюць вельмі паспяхова, здзяйсняючы ліквідацыі і дыверсіі з усё большай частатой, што стала яшчэ адной прычынай, якая падштурхнула Пуціна да ўвядзення драконаўскіх мер бяспекі.

Аднак ізраільская «фабрыка мэтаў» на базе ШІ ўяўляе сабой пагрозу зусім іншага маштабу. Яна значна больш смяротная і, паводле сцвярджэнняў, распрацоўвалася пры ўдзеле амерыканскіх вайсковых.

Спецаперацыя ізраільскіх спецслужбаў з выкарыстаннем ШІ, накіраваная на ліквідацыю аяталы і іншых высокапастаўленых асоб, пачалася са ўзлому ўсіх дарожных камер Тэгерана. Гэта было неабходна, каб штучны інтэлект змог адсачыць мінулыя перамяшчэнні вярхоўнага лідара і вызначыць кола яго кантактаў. Сістэма здабывала відэазапісы з гэтых камер за многія гады, каб дэталёва вывучыць паводзінскія ўзоры. ШІ дакладна ведаў, хто, з кім, калі і дзе павінен сустрэцца.

Прааналізаваўшы гэтыя масівы відэа, даныя візуальнай разведкі і перахопленыя размовы, сістэма сфармавала гатовыя профілі для нанясення дакладных удараў. Распарадак дня аяталы, месцы яго знаходжання і меры бяспекі былі занатаваныя да драбязёў. І літаральна перад тым, як у лютым мэта была выяўлена і знішчана, ізраільцяне цалкам адключылі ў Іране ўсе сотавыя сеткі, каб заблакаваць любыя сігналы папярэджання.

Пуцін таксама разумее, што за час вайны ўкраінцы абышлі ў тэхналагічным плане і Ізраіль, і ўсе астатнія краіны. У іх ёсць дроны-камікадзэ са штучным інтэлектам, здольныя ідэнтыфікаваць расійскіх салдат на полі бою, распазнаючы іх па контурах твараў і цеплавым выпраменьванні.

«Ідзе (расійскі) салдат па полі. Чуе — над ім жужжыць дрон. Ён садзіцца, накрываецца плашчом. Дрон атакуе — і ўсё, салдат больш ужо нікуды не пойдзе», — патлумачыў украінскі памежнік у інтэрв’ю кіеўскай газеце.

Некаторыя расіяне выкарыстоўваюць спецыяльныя плашчы з балістычнай абаронай, якія да таго ж павінны схаваць іх ад цеплавізараў, але гэтыя накідкі не працуюць. «Мы іх „бачым“ за кіламетр. У такое халоднае надвор’е іх асабліва добра бачна. Ну і ўначы таксама, калі яны рухаюцца», — дадаў вайсковы.

Ізраільскі «смяротны ШІ» ідзе яшчэ далей і фактычна ператвараецца ў інструмент татальнага назірання — у свайго роду лічбавага «Вялікага брата». Пасля ідэнтыфікацыі чалавека сістэма выбудоўвае падрабязныя профілі яго перамяшчэнняў, збірае даныя з баз і аналізуе кантакты.

Паводле Financial Times, сучасныя тэхналогіі выходзяць за межы звычайнага распазнавання твараў і нумароў аўтамабіляў і дазваляюць выяўляць паводзінскія ўзоры — маршруты, сувязі, змены знешнасці і паўтаральныя перамяшчэнні. З’яўленне такіх тэхналогій ужо выклікае сур’ёзную занепакоенасць ва ўсім свеце: па сутнасці, звычайныя гарадскія камеры ператвараюцца ў магутную зброю для масавага кантролю і сачэння. Дастаткова сістэме аднойчы распазнаць чалавека — і ШІ аўтаматычна складае дэталёнае дасье, фарміруе падрабязны профіль ўсіх яго перамяшчэнняў і сацыяльных кантактаў.

(Для параўнання: аналагічныя сістэмы ўжо выкарыстоўваюцца ў Кітаі, дзе разгортана сетка з больш як 200 мільёнамі камер і мікрафонаў, якія кантралююць насельніцтва пад выглядам барацьбы са злачыннасцю).

Аднак ізраільскі «смяротны ШІ» здольны на большае — распазнаваць нават часткова схаваныя твары, выкарыстоўваючы нейрасетку, што аналізуе 14 параметраў і супастаўляе іх з базамі выяў. Пасля з’яўлення інфармацыі пра такія магчымасці Пуцін мог успрыняць іх як прамую пагрозу, што паскорыла ўзмацненне рэжыму бяспекі.

На працягу года ў Расіі пачалі ўводзіцца маштабныя лічбавыя абмежаванні, а бліжэйшае асяроддзе прэзідэнта апынулася пад яшчэ больш жорсткім кантролем. Усе, хто кантактуе з ім — ад вайсковых да абслугоўваючага персаналу — пазбаўлены магчымасці выкарыстоўваць падключаныя да інтэрнэту тэлефоны.

Акрамя таго, ім прадпісана перамяшчацца выключна на службовым транспарце, выкарыстанне прыватных аўтамабіляў забаронена — усё дзеля таго, каб іх перамяшчэнні можна было кантраляваць.

Адныне Крэмль ізноў ператварыўся ў непрыступную крэпасць: ён цалкам нашпігаваны сістэмамі сачэння і падслухоўвання, як і рэзідэнцыі ўсіх яго супрацоўнікаў. Частку чыноўнікаў перавялі ў падземныя сховішчы, а вуліцы Масквы літаральна запоўнілі антыдронавыя разлікі і снайперы.

Развіццё тэхналогій ператварыла Пуціна і расійскія войскі з драпежнікаў у ахвяр. Каласальная ваенная машына РФ перамолваецца на фронце і павольна церпіць паразу ад Украіны. Расійскі абаронны сектар абяскроўлены: украінскія беспілотнікі за 500 долараў без цяжкасцяў знішчаюць шматмільённую бранятэхніку.

Створаная Кіевам лічбавая зона паражэння і флот беспілотнікаў ператварылі фронт у цір або ў бойню — толькі з лютага бягучага года там загінулі 325 000 расійскіх салдат. Сумарныя страты Расіі забітымі і параненымі з пачатку паўнамаштабнага ўварвання ўжо дасягнулі як мінімум 1,2 мільёна чалавек.

Але найгоршае тое, што канфлікт ператварыўся ў пазіцыйны тупік, які будзе працягвацца, пакуль Пуцін утрымлівае ўладу. На шчасце, сёння сітуацыя змянілася: галоўны вораг гаспадара Крамля цяпер — тэхналагічны прагрэс. І дыктатар ведае, што фінал вайны непазбежны, згодны ён з гэтым ці не. Фінал настане тады, калі з’явіцца аўтаномны ШІ-кілер, створаны персанальна для Пуціна.

Даян Фрэнсіс, New Voice