«Патроху ператвараемся ў Эфіопію»
- 20.06.2026, 8:47
Як сёння жывецца ў беларускай глыбінцы?
Як сёння жывецца людзям у беларускай глыбінцы? «Салідарнасць» пагутарыла з суразмоўцамі пра працу, медыцыну і якасць жыцця ў цэлым.
Гэтыя некалькі гісторый запісаныя са слоў жыхароў беларускай глыбінкі — некалькіх аграгарадкоў і пары невялікіх райцэнтраў. Па зразумелых прычынах тут не будзе імёнаў і дакладных геаграфічных лакацый. Але многім апісаныя сітуацыі, відавочна, будуць знаёмыя незалежна ад месца жыхарства.
Прайсці медабследаванне — сапраўдны квест
Раней усё можна было зрабіць у роднай паліклініцы, — узгадвае жыхар вёскі, што знаходзіцца за кіламетр ад райцэнтра. Яму, як вадзіцелю, калісьці штогод трэба было праходзіць медкамісію. «Адзін-два дні ў паліклініцы — і ўсе подпісы сабраныя. Але гэта было гадоў пятнаццаць таму».
Потым лекары пачалі знікаць. То хірурга чакалі некалькі гадоў, пакуль не прыслалі маладога спецыяліста. То афтальмолага, без якога камісію дакладна не пройдзеш.
«Цяпер часы, калі да аднаго толькі афтальмолага трэба было ехаць у суседні раён або вобласць, людзі ўспамінаюць з настальгіяй», — кажа былы шафёр.
Сёння, каб сабраць усе подпісы, трэба прайсці цэлы квест, паматацца па суседніх раёнах, дзе яшчэ засталіся патрэбныя лекары. У іхняй паліклініцы ўчарашнія выпускнікі надоўга не затрымліваюцца, а стары персанал і так даўно на пенсіі.
На таксі па «дагонку»
Але яшчэ трэба трапіць у суседні раён, — скардзіцца жыхарка аграгарадка. Ён размешчаны ў баку ад важных дарог. І калі раней па глухіх вёсках хоць раз на дзень хадзіў рэйсавы аўтобус, то цяпер мясцовы аўтавакзал у райцэнтры моцна скараціў колькасць маршрутаў.
У пэўны момант нішу занялі прыватныя маршруткі, але ўлады ўзяліся наводзіць парадак.
«Навялі дык навялі — ні аўтобусаў не стала, ні маршрутак», — кажа суразмоўніца.
І цяпер, каб трапіць у суседні раён да родных, што жывуць за некалькі дзесяткаў кіламетраў ад яе дома, яна траціць у лепшым выпадку палову дня. Пры гэтым трэба лавіць на прыпынку прахадныя аўтобусы, спадзеючыся на літасць кіроўцы, які не абавязаны спыняцца.
Часткова сітуацыю ратуюць таксі, што растуць як грыбы. Насамрэч, гэта мясцовыя жыхары, пра чые паслугі людзі даведваюцца дзякуючы сарафаннаму радыё. Адкуль у вясковых з іхнымі зарплатамі грошы на таксі?
«Прыязджалі дзеці з горада, вельмі здзіўляліся расцэнкам на паездку. Казалі, як тыя таксісты выжываюць з такімі капеечнымі коштамі. Але тут не горад, ніхто не будзе ездзіць па мінскіх цэнах», — тлумачыць жанчына.
На плыву мясцовых таксістаў трымае колькасць заказаў: хтосьці едзе ў раён да доктара, камусьці трэба на вакзал да праходзячага аўтобуса ў абласны цэнтр. А хтосьці вымушаны дабірацца на працу ў суседні раён і скідваецца на бензін.
Нават мясцовыя алкашы хутка зразумелі, як скарыстацца сітуацыяй. Выклікаюць машыну, даюць кіроўцу спіс неабходнага. І той за даплату едзе ў раён у краму ды па «дагонку».
Улады не надта задаволеныя такім становішчам спраў, на нелегальных таксістаў палюе падатковая.
«Самі ўжо нічога не могуць людзям прапанаваць. А вось штраф спагнаць — мілая справа», — кажа суразмоўніца.
Працы — больш, грошай — менш
«Мне працу губляць нельга — треба аліменты плаціць, інакш суд, а там і “хімія”. І начальнік мой гэта цудоўна разумее», — дзеліцца работнік дзяржпрадпрыемства.
Па яго словах, да іх на працу пачасціліся ідэалагічныя дэсанты.
Прыязджаюць усе такія дагледжаныя, мордацкія. І кажуць, як нам трэба сабрацца, падцягнуцца, уперціся. І, вядома ж, эканоміць на ўсім. А ў прыбіральні даўно ўжо замест мыла — бутэлечкі з таннай хіміяй, і самая танная туалетная папера, крыху мякчэйшая за наждак.
Эканоміць, сцвярджае мужчына, пачалі і на работніках:
Скарачаюць бязлітасна, абавязкі дзеляць на тых, хто застаўся. І выходзіць, што я цяпер працую за дваіх, а зарплата пры гэтым усё тая ж.
Яго былой жонцы пашанцавала яшчэ меней. Яе таксама нагрузілі дадатковай працай, але панізілі ў пасадзе, урэзаўшы зарплату.
«Патроху ператвараемся ў Эфіопію», — робіць выснову суразмоўца.
«Раней старшыню ўсе ведалі ў твар»
Гаспадарку, у якой яшчэ нядаўна працаваў наш апошні суразмоўца, чакаюць перамены. Яе хочуць далучыць да іншай. Але ў работнікаў няма асаблівай радасці ад выратавальнай аперацыі, бо будучы донар і сам ледзь дыхае.
«Найгалоўнейшае, што ўсё гэта цудоўна разумеюць. І наш калгас, і суседзі, да якіх яго хутка прыляпяць. І начальнікі, якія, здаецца, ужо не бачаць іншых спосабаў, каб неяк адцягнуць непазбежнае», — кажа мужчына.
І параўноўвае былыя гады з тым, што адбываецца цяпер. Раней старшыню калгаса ўсе ведалі ў твар, імя і імя па бацьку ведалі. Бо чалавек мог пастарэць на гэтай пасадзе.
А цяпер кіраўнікі мяняюцца як пальчаткі. Сабраў адзін-два ўраджаі — і ўсё: у лепшым выпадку па стане здароўя сыдзе, або праз некалькі месяцаў людзі даведаюцца, што забралі за смешны хабар.
У вёсках усё больш чужынцаў. Мясцовых гэта напружвае, а начальства радуе. Узбекі, таджікі і туркмены, як правіла, не п'юць, а гэта ўжо палова поспеху.
«Людзі глядзяць на іх з трывогай. Многія прыязджаюць адны, але працай і ўмовамі задаволеныя, збіраюцца неўзабаве перавозіць сем'і, — кажа сельчанін. — А нашы мужыкі ад п'янкі і цяжкай працы многія да пенсіі не дажываюць. Калі так і далей будзе, дык хутка наша вёска перастане быць беларускай».