Бензін з нафталінам
- Міхаіл Круціхін, The Moscow Times
- 25.06.2026, 7:57
У Крамлі затаілася моль.
У савецкую эпоху ў аўтааматараў быў у ходу хітры прыём. Калі рухавік патрабаваў бензіну АІ-93, а ў наяўнасці (на АЗС або ў баку ў «дабрага» кіроўцы вайсковага ці дзяржаўнага транспартнага сродку) быў толькі А-76, то на нейкі час можна было падмануць сваю машыну, кінуўшы ў бак некалькі шарыкаў смярдзючага нафталіну. Тога самага, які ў побыце павінен быў адпужваць моль у шафах для адзення.
Устаноўкі для вытворчасці прамагоннага бензіну, напты — дэ-факта легалізаваныя
Устаноўкі для вытворчасці прамагоннага бензіну, напты — дэ-факта легалізаваныя Сацыяльныя сеткі
Лічылася (сам я гэтага не правяраў), што нафталін падвышае актанавы лік паліва.
Гісторыя паўтараецца, але цяпер у ролі прадпрымальнага ўладальніка жыгулёўскай «капейкі» выступае расійская дзяржава, якая занялася падобнымі маніпуляцыямі ў маштабе ўсёй краіны. Расія за год спажывае амаль 40 млн тон бензіну і 25 млн тон дызельнага паліва.
Украінскія паветраныя налёты на нафтаперапрацоўчыя заводы вывелі з ладу больш як 25% магутнасцяў па вытворчасці бензіну. На экспарт гэтага тавару ўрад наклаў забарону, але і астатняй нафтаперапрацоўкі не стала хапаць для задавальнення патрэбаў унутранага рынку — асабліва з улікам прыярытэту, які цяпер мае вайсковая тэхніка. Забяспечанасць краіны маторным палівам можна ацаніць не больш як у 80%. Адсюль — абмежаванні адпуску на АЗС і знікненне то адной, то другой маркі бензіну больш як у 50 рэгіёнах Расіі.
Перш за ўсё ўрад дазволіў нафтаперапрацоўшчыкам і рознічным паліўным сеткам выдаваць бензін Еўра-3 за Еўра-5. Удары ўкраінскіх дронаў у шэрагу месцаў прыйшліся якраз па тых устаноўках НПЗ, якія адказвалі за давядзенне паліва да высокіх еўрапейскіх стандартаў — як, напрыклад, у выпадку выхаду з ладу абсталявання на Маскоўскім нафтаперапрацоўчым заводзе «Газпрамнафты». Дарэчы, панічныя вокрыкі, што такая падмена прывядзе да паломак рухавікоў, нічым не абгрунтаваныя. Розніца паміж гэтымі маркамі не ў актанавым ліку або іншых характарыстыках, а ў змесце экалагічна шкодных рэчываў у выкідах у атмасферу.
А вось дазвол выкарыстоўваць нізкасортны аўтамабільны бензін Еўра-3 у малой авіяцыі спецыялісты сустрэлі насцярожана. Эфект ад такога новаўвядзення можа быць непрадказальным.
Дэфіцыт маторнага паліва высокай якасці будзе ўзмацняцца, пра што сведчаць нарастанне колькасці і эфектыўнасць удараў украінскіх дронаў і ракет.
Усведамленне непазбежнасці крызісу прымусіла ўлады звярнуцца да «нафталінавага» прыёму.
Адзін з прадуктаў першаснай перапрацоўкі сырой нафты (каля 15%) — так званая напта, якая ў Расіі мае афіцыйную назву «прамагонны бензін». Актанавы лік у гэтага нестабільнага па складзе «бензіну» — ад 40 да 58. Яго ў Расіі або экспартуюць як сыравіну для нафтахіміі, або праганяюць праз абсталяванне другасных цыклаў НПЗ, дзе вырабляюць таварныя маркі бензіну і іншую нафтахімічную сыравіну. Выкарыстоўваць напту ў сучасных легкавых аўтамабілях катэгарычна нельга: усе інструкцыі і правілы папярэджваюць, што парушальнікам такой забароны пагражае дэтанацыя ў рухавіку і паломка.
Крыху «аблагародзіць» прамагонны бензін можна рознымі прысадкамі, якія павышаюць актанавы лік сумесі. Гэта МТБЭ (метыл-тэрт-бутылавы эфір), ММА (манаметыланілін) і іншыя. Аднак яны значна павялічваюць расход паліва і небяспечныя ў звароце (як моцныя растваральнікі і акісляльнікі).
Цяпер амаль усе маркі бензіну на расійскіх АЗС утрымліваюць такія прысадкі, але ўжываць метад ператварэння напты ў таварны прадукт для запраўкі легкавых аўтамабіляў вытворцы дагэтуль не мелі права.
Чарговую ініцыятыву ўрада ў гэтым напрамку, відавочна выкліканую дэфіцытам, што разросся да маштабаў агульнанацыянальнага крызісу, можна лічыць адчайным крокам. Вытворцам высокаактанавога паліва «метадам змешвання» прадастаўляюцца льготы ў выглядзе выліку акцызу. Іншымі словамі, рэальная вытворчасць сучасных марак аўтамабільнага паліва праз «другасныя» тэхналогіі перапрацоўкі нафты і яе вытворных прыраўноўваецца да «працы» па разбаўленні нізкаякаснага паўфабрыкату нафтаперапрацоўкі. (Успамінаюцца чачэнскія «самавары» 1990-х — кустарныя нафтаперагонныя кубы, што працавалі на скрадзенай сыравіне.)
Паводле задумы ўладаў, гэта павінна хаця б часткова змякчыць паліўны дэфіцыт разам з такімі мерамі, як імпарт бензіну і авіяцыйнага керасіну з Турцыі, Кітая, Сінгапура і іншых краін. Але ва ўмовах нарастаючага ціску на галіну з боку ўкраінскіх узброеных сіл гэты прыём выглядае відавочна недастатковым.
Але вось які вобраз узнікае: у Крамлі, як вобразна кажуць, затаілася моль; нафталін — супраць молі; дык што, будзем спадзявацца, бензінава-нафталінавы крызіс вытравіць моль з Крамля.
Міхаіл Круціхін, The Moscow Times