Ліст Пуціну: «камік» загоняе дыктатара ў тупік

• Таццяна Урбанская
• 5.06.2026, 17:18

Украіна ўзмацняе ціск на Расію.

Адкрыты ліст прэзідэнта Украіны Уладзіміра Зяленскага Уладзіміру Пуціну – яшчэ адна аплявуха расійскаму дыктатару пасля дазволу на парад у Маскве і «запальнага» адкрыцця эканамічнага форуму ў Санкт-Пецярбургу.

Пецярбургскі міжнародны эканамічны форум (ПМЭФ) расіяне любяць называць «рускім Давосам». Аднак нават калі б у Крамлі сёлета хацелі сустракацца з міжнароднымі дэлегацыямі і гаварыць выключна пра эканоміку, буйныя інвестыцыі або пра партнёрства з Кітаем і Індыяй, даводзіцца гаварыць пра расійска-ўкраінскую вайну.

Гэтую тэму ў парадак дня ПМЭФ ўключылі ўкраінскія БПЛА, падпаліўшы «Пецярбургскі нафтавы тэрмінал», ваенны завод у Мічурынску і баявыя караблі расійскага Балтыйскага флоту ў гавані Кранштадта. Прэзідэнт Украіны Уладзімір Зяленскі яе падхапіў, абнародаваўшы Пуціну адкрыты ліст. І цяпер пляцоўка, якая звычайна выкарыстоўвалася для агучвання, так бы мовіць, праграмных заяваў расійскага «цара», становіцца месцам, дзе Пуцін вымушаны адказваць на нязручныя пытанні, звязаныя з вайной.

Больш за тое, міністр замежных спраў Андрэй Сібіга паведаміў, што ліст Украіна перадае па дыпламатычных каналах і чакае змястоўнага адказу: «Гэты адкрыты ліст з'яўляецца сур'ёзнай і вагомай прапановай па завяршэнні вайны. Непасрэдна ад прэзідэнта Украіны – да прэзідэнта Расійскай Федэрацыі. З выразнымі, рэалізуемымі крокамі і запрашэннем на асабістую сустрэчу».

Цікава, што гэты пас хутка прыняў прэзідэнт ЗША Дональд Трамп: ён адразу заявіў, што падтрымлівае ідэю асабістай сустрэчы лідараў дзвюх краін і дадаў, што абмеркаванне магчымасці іх сустрэчы яго вельмі радуе.

«Было б выдатна, калі б Зяленскі і Пуцін сустрэліся для перамоваў», — сказаў кіраўнік Белага дома.

Але ў Расіі пасля абнародавання ліста прэзідэнта Украіны увацарыліся зусім іншыя настроі. Прэс-сакратар расійскага прэзідэнта Дзмітрый Пяскоў быў вымушаны агрызацца і паўтарыць завучаную мантру: маўляў, калі Зяленскі так хоча сустрэчы, няхай прыязджае ў Маскву. Адначасова Пяскоў заявіў журналістам, што ў Крамлі з лістом Зяленскага азнаёміліся, але «Пуціну пра гэта будуць дакладаць пазней».

Такая рэакцыя ўжо зусім не здзіўляе. Бо цяпер трэба, як мінімум, перапісаць фінальную прамову дыктатара на ПМЭФ…

Насамрэч ні пра якую сустрэчу гаворкі не ідзе. Па-першае, з моманту адзінай асабістай размовы твар у твар паміж Зяленскім і Пуціным (9 снежня 2019 года ў межах саміту «Нармандскай чацвёркі» ў Парыжы) прайшло шмат часу і адбылося шмат падзей.

Ды, урэшце, на фоне маладога і энергічнага Зяленскага Пуцін цяпер, колькі б ні спрабаваў маладзіцца, відавочна, не зможа выглядаць моцным і ўпэўненым лідарам. Расійскія ура-патрыёты (і нават некаторыя чыноўнікі) і так прыніжаюць Пуціна, ужываючы да яго новую мянушку «Дзед».

Па-другое, Крэмль вельмі доўга працаваў над тым, каб абясцэніць і дэлегітымізаваць Зяленскага: Пуцін і ягоныя галашатаі неаднаразова заяўлялі, што ва Украіне няма з кім размаўляць і пра што-небудзь дамаўляцца.

Так, гэта было выдатнай падставай адмаўляцца ад асабістых сустрэч і перамоваў аб спыненні агню. Але нават калі б нейкія дамоўленасці і адбыліся, іх можна было б лёгка парушыць, прыкрываючыся «нелегітымнасцю» перамоўшчыкаў з Украіны. Аднак урэшце гэта гуляе супраць Пуціна, які на прапановы сустрэчы толькі і можа агрызацца: «Няхай Зяленскі прыедзе ў Маскву». Гэта таксама выглядае як прыкмета слабасці вождзя.

«Ліст Уладзіміра Зяленскага — гэта вельмі дакладная дэманстрацыя пазіцыі Украіны: спыненне ваенных дзеянняў і абмеркаванне выканання перамір'я (у прыватнасці, праз механізм маніторынгу). Як і прапанова месца сустрэчы лідараў — у краіне-пасярэдніку (на шырокі выбар). Масквы», — адзначае кандыдат палітычных навук Алеся Яхно.

Па-трэцяе, мэтай ліста Зяленскага Пуціну і не з'яўляецца сустрэча. Бо што такое «адкрыты ліст»? Адкрыты ліст — гэта калі зварот да аднаго, але чытаюць яго ўсе.

«Вядома, мы за мір. А хто супраць? Запрашэнне ў Швейцарыю на перамовы фармальна было, усе ўбачылі і ацанілі, – адзначае дырэктар Цэнтра даследаванняў праблем грамадзянскай супольнасці Віталь Кулік. – Але прыняць гэтае запрашэнне Пуцін не можа. Хаця ён у Швейцарыю і не збіраўся, але цяпер і выкручвацца цяжэй. А Трамп будзе чакаць…»

Паводле яго слоў, у лісце Зяленскага ёсць аргументы, якія Пуцін мог бы ўспрыняць сур'ёзна, калі б глядзеў на іх як прагматык. Аднак ён такім не з'яўляецца.

Якім жа, у такім разе, можа быць адказ Расіі?

Ліст Зяленскага Пуціну з'яўляецца дакладным і своечасовым, бо ён прымусіць Крэмль рэагаваць. Але, верагодна, не варта чакаць, што гэтая рэакцыя будзе іншай, чым раней. Аналітыкі сыходзяцца ў меркаванні, што пра перамір'е гаворкі не ідзе. Хутчэй за ўсё, Пуцін адкажа эскалацыяй — ўдарамі па «цэнтрах прыняцця рашэнняў» ва Украіне (г.зн. па грамадзянскай і грамадзянскай інфраструктуры).

Аднак адмову ад перамоваў усё адно давядзецца тлумачыць. Прычым тлумачыць давядзецца і Трампу, і Сі Цзіньпіну, і ўласным элітам, і нават, часткова, рускому народу.

Паводле слоў кіраўніка аналітычнага цэнтра «Дзелавая сталіца» Вадзіма Дзянісенкі, у Расіі паступова адбываецца пераход часткі расіян з разраду лаялістаў і абыякавых у разрад «кухоннай апазіцыі». Гэтым спрыяюць не толькі ўкраінскія ўдары ўглыб РФ, але і ўнутраныя прычыны – пагаршэнне жыцця, закрыццё інтэрнэту, уныласць з-за адсутнасці спынення вайны, адчуванне, што яна будзе цягнуцца да таго часу, пакуль пры ўладзе Пуцін.

«Важны момант: упершыню за час вайны Пуцін вымушаны звяртацца перадусім да сваёй аўдыторыі. І гаворыць ён гэтай аўдыторыі пра тое, чаму вайну нельга спыніць. Адсюль гісторыі пра Старабельск. І адсюль, дарэчы, тое, што ён упершыню з 2021 года часткова прызнаў легітымнасць Зяленскага», — адзначае палітолаг.

Адначасова, паводле яго слоў, галоўны пасыл – «Украіна зрывае перамовы» – ужо не працуе.

«Гэтая гульня (на ўнутраную аўдыторыю ура-патрыётаў) у яго зноў не атрымліваецца. І на міжнароднай арэне яму таксама ніхто не верыць. Таму ён ізноў намякае на ядзерны ўдар, успомніўшы, што «Арэшнік» яшчэ не прымянялі насамрэч», — дадае эксперт.

Зяленскі загоняе Пуціна ў пастку. Украіна прапануе выхад, усведамляючы, што Расія яго не прыме. Аднак адмова Крамля ад украінскіх прапаноў – выдатная нагода паказаць усяму свету, што праблема не ў фарматах (пры ўдзеле ЗША, ЕС або Кітая ў розных «прапорцыях»), не ў асобах або пасадах перамоўшчыкаў (еўрапейцы якраз спрабуюць вызначыцца з кандыдатурамі, якія задаволілі б усе бакі), а ў тым, што Расія ў асобе без Пуціна проста не проста.

І, напэўна, для Украіны найлепшы спосаб змяніць гэтую пазіцыю – працягваць і нарошчваць «дыпстрайкі» і «мідлстрайкі».

Таццяна Урбанская, УНІАН