Трывожнае лета Лукашэнкі
- 7.06.2026, 14:25
Ціск з усіх бакоў стварае для дыктатара сур'ёзны дыскамфорт.
Вакол Беларусі назіраецца ўзмоцнены рух. Павышаецца міжнародная значнасць беларускага пытання. На афіцыйны Мінск аказваецца ціск з розных бакоў. І гэта стварае для Лукашэнкі нямалы дыскамфорт, піша на «Радыё Свабода» палітычны аглядальнік Валерый Карбалевіч.
Перспектывы пералому ў вайне
Ліст прэзідэнта Украіны Уладзіміра Зяленскага расійскаму кіраўніку Уладзіміру Пуціну з прапановай сустрэцца, правесці перамовы і спыніць вайну можна лічыць пэўнай мяжой у доўгім і жорсткім расійска-ўкраінскім ваенным супрацьстаянні. Канфлікт наблізіўся да кульмінацыі.
Цяпер, праз чатыры гады паўнамаштабнай расійскай вайны супраць Украіны, некаторыя рэчы сталі больш зразумелымі. Калі расійская стратэгія бліцкрыгу («узяць Кіеў за тры дні») правалілася, вайна стала пазіцыйнай, і сярод экспертаў пераважала меркаванне, што ў такім канфлікце Расія мае перавагу.
Маўляў, яе запас трываласці вышэйшы. Перш за ўсё таму, што недэмакратычныя дзяржавы падчас ваеннага канфлікту больш устойлівыя.
Аднак цяпер высвятляецца, што ў пытанні вайны на знясіленне ўсё складаней. Украіна панесла значныя страты. Грамадства моцна стамілася ад вайны. Карупцыйныя скандалы ў пэўнай ступені падрываюць маральны дух украінскай нацыі.
Кіраўніцтва дэмакратычнай дзяржавы вымушана ўлічваць грамадскія настроі.
Аднак Украіну натхняе не толькі заходняя дапамога, але і перавага ў вайне дронаў.
А вось Расію літаральна ў апошнія месяцы спаткалі сур'ёзныя праблемы. Гэта і застой на полі бою, і цяжкасці з наборам у войска, і вялікі дэфіцыт дзяржаўнага бюджэту.
Аднак галоўная праблема аказалася ў іншым. Вайна прыйшла ў Расію, закранула лад жыцця людзей, стала фактам свядомасці шараговага абывальніка. Адключэнні інтэрнэту ўлады звязваюць з баявымі дзеяннямі, пагрозай з боку ўкраінскіх дронаў, якія лётаюць па ўсёй еўрапейскай частцы РФ.
Высветлілася, што маштабы Расіі з ваеннага пункту гледжання маюць не толькі перавагі, але і недахопы. Перш за ўсё таму, што велізарную тэрыторыю немагчыма цалкам прыкрыць сродкамі СПА. У выніку атак украінскіх дронаў у шэрагу расійскіх рэгіёнаў з'явіўся дэфіцыт бензіну, а эксперты папярэджваюць пра набліжэнне паліўнага крызісу.
Што ведае ўкраінская разведка?
Змены ў расійска-ўкраінскай вайне ствараюць новую сітуацыю для Беларусі. З ініцыятывы Украіны ізноў актуалізавалася праблема ўдзелу беларускай дзяржавы ў вайне. У сваім лісце да Пуціна Зяленскі піша:
«Вы хочаце яшчэ больш уцягнуць Беларусь у вайну, і цяпер мы вымушаны рыхтавацца і да гэтага».
У публічнай прасторы няма ніякай канкрэтнасці адносна таго, што з Беларусі рыхтуюцца рэальныя ваенныя дзеянні супраць Украіны або заходніх суседзяў. Аднак калі пытанне пра пагрозу нападу з беларускай тэрыторыі ўздымаецца ў афіцыйным дакуменце, які атрымаў міжнародны рэзананс (ліст Зяленскага), то, верагодна, украінская разведка валодае трывожнай інфармацыяй.
Калі Пуцін сапраўды падштурхоўвае Беларусь да паўнацэннага ўдзелу ў вайне, то гэта, хутчэй, сведчыць пра жэст адчаю з яго боку.
Можна меркаваць, што падчас перамоў з лідарамі еўрапейскіх краін Зяленскі не быў галаслоўным, а прыводзіў канкрэтную інфармацыю з заклікам паўплываць на Аляксандра Лукашэнку. Інакш наўрад ці прэзідэнт Францыі Эманюэль Макрон патэлефанаваў бы ў Мінск.
Рост значнасці беларускага пытання
У любым выпадку можна канстатаваць, што вакол Беларусі назіраецца ўзмоцненая актыўнасць. Павышаецца міжнародная вага беларускага пытання. На афіцыйны Мінск аказваецца ціск з розных бакоў.
Пуцін можа патрабаваць уступлення ў вайну або проста палохаць Украіну ваеннымі пагрозамі. Са свайго боку Кіеў вядзе дыпламатычную і інфармацыйную атаку на кіраўніцтва Беларусі. Актывізаваліся кантакты паміж Мінскам і еўрапейскімі сталіцамі. Так, Беларусь наведаў кіраўнік французскай разведкі Нікаля Лернэр.
Асобная тэма — беларуска-амерыканскія перамовы. Анансаваны чарговы візіт у Мінск спецыяльнага прадстаўніка прэзідэнта ЗША Джона Коўла пакуль не адбыўся. 28 красавіка ён заявіў, што плануе прыехаць у Беларусь у найбліжэйшыя 2–3 тыдні.
Можна зрабіць выснову, што ў перагаворным працэсе ўзніклі нейкія праблемы, бакі не могуць дамовіцца аб пагадненні.
А што ж Лукашэнка? Ціск з усіх бакоў стварае яму сур'ёзны дыскамфорт. Асабліва цяжка вытрымліваць прымус з боку Масквы. Але ўцягвацца ў вайну, якая відавочна складваецца не на карысць Расіі, было б палітычным самазабойствам для дзеючага рэжыму Беларусі.
Уразлівасць Беларусі і стрыманасць Лукашэнкі
Даволі непрыемная для Мінска сітуацыя складваецца на ўкраінскім напрамку. Заявы Кіева на адрас рэжыму Лукашэнкі становяцца ўсё больш жорсткімі. Справа даходзіць да прамых абраз і пагроз у адрас самога беларускага кіраўніка. Зяленскі казаў пра «магчымасць прэвентыўна дзейнічаць… у дачыненні да фактычнага кіраўніцтва Беларусі».
І тут дзіўнай выглядае рэакцыя Лукашэнкі. Усё сваё палітычнае жыццё ён увасабляў вобраз «крутога хлопца», моцнага палітыка, які пастаянна дэманструе сілу. Шмат разоў ён пагражаў суседзям і ядзернай зброяй, і ракетнымі комплексамі «Арэшнік».
А тут раптам доўга маўчаў, нягледзячы на абвінавачанні і пагрозы з боку Украіны цягам некалькіх месяцаў. І толькі ў Астане 29 мая сарваўся і не ўтрымаўся ад абразы ў адрас Зяленскага.
Але асцярожнасць і стрыманасць Лукашэнкі цалкам зразумелыя. Гэта паказчык уразлівасці Беларусі і цяперашняга рэжыму. Лукашэнка насамрэч баіцца Украіны. Ён бачыць, што робяць украінскія дроны з нафтаперапрацоўкай і аб'ектамі ваенна-прамысловага комплексу на тэрыторыі Расіі. Пакуль яны яшчэ не пачалі паляваць на бензавозы і чыгуначныя цыстэрны, якіямі ў Расію перавозяць беларускае паліва як «брацкую» дапамогу.
Да таго ж Лукашэнка разумее, што ў выпадку чаго Расія наўрад ці прыйдзе на дапамогу. Бо яна сама не ведае, як абараніцца ад украінскіх дронаў. І Беларусь можа застацца сам-насам з украінскай арміяй, якая сёння ўяўляе сур'ёзную сілу. Таму і даводзіцца хаваць свой гонар.