Знойдзены спосаб «перапраграмаваць» імунітэт супраць дыябету
- 7.06.2026, 20:08
Дапамаглі ствалавыя клеткі.
Навукоўцы з Медыцынскага ўніверсітэта Паўднёвай Караліны распрацавалі мадыфікаваную тэрапію ствалавымі клеткамі, якая здолела звярнуць назад нядаўна дыягнаставаны дыябет першага тыпу ў мышэй. Вынікі даследавання апублікаваныя у часопісе Molecular Therapy (Mol:).
У адрозненне ад традыцыйнага лячэння, заснаванага на рэгулярных ін'екцыях інсуліну, новы падыход накіраваны на ўстараненне прычыны захворвання — аўтаімуннай атакі на клеткі падстраўнікавай залозы, якія выпрацоўваюць інсулін.
Для гэтага даследчыкі выкарысталі мезенхімальныя ствалавыя клеткі, якія генетычна мадыфікавалі так, каб яны выпрацоўвалі бялок альфа-1-антытрыпсін (AAT), які валодае супрацьзапаленчымі ўласцівасцямі. Такая тэрапія адначасова абараняла захаваныя інсулінвытворныя клеткі і падаўляла разбуральную актыўнасць імуннай сістэмы.
Аналіз паказаў, што лячэнне не проста зніжае запаленне, а фактычна перапраграмуе імунны адказ. Пасля ўвядзення мадыфікаваных клетак у жывёл павялічвалася колькасць рэгуляторных Т-клетак, якія абараняюць тканкі арганізма, а колькасць агрэсіўных імунных клетак, што атакуюць падстраўнікавую залозу, скарачалася.
У выніку ў мышэй з нядаўна развітым дыябетам удалося аднавіць кантроль над захворваннем і звярнуць яго развіццё назад.
Асаблівы інтарэс у навукоўцаў выклікала тое, што самі ствалавыя клеткі захоўваюцца ў арганізме нядоўга, аднак выкліканыя імі змены імуннай сістэмы могуць дзейнічаць значна даўжэй. Даследчыкі лічаць, што эфект забяспечваюць выдзяляемыя клеткамі біялагічна актыўныя рэчывы, якія працягваюць уплываць на імунітэт нават пасля знікнення клетак.
Аўтары падкрэсліваюць, што тэрапія найбольш перспектыўная на ранніх стадыях захворвання, калі частка клетак падстраўнікавай залозы яшчэ застаецца жыццяздольнай і можа быць захаваная.
Зараз каманда праводзіць клінічныя выпрабаванні для ацэнкі бяспекі і эфектыўнасці мезенхімальных ствалавых клетак у людзей з нядаўна дыягнаставаным дыябетам першага тыпу. На думку даследчыкаў, аналагічны падыход у будучыні можа знайсці прымяненне і пры іншых аўтаімунных захворваннях, уключаючы ваўчанку і хранічны панкрэатыт.