Пуцін на мяжы капітуляцыі ці рэсурс Расіі бясконцы?
- Віктар Ягун
- 9.06.2026, 16:51
Галоўнае нам цяпер — не ўпасці ў дзве крайнасці.
Апошнія дні прынеслі важную змену ў сам характар вайны. Украіна ўжо не проста абараняецца ад расійскага нашэсця, а сістэмна пераносіць вайну ў аператыўны тыл праціўніка, б'е па лагістыцы, паліве, мастах, складах, чыгуначных шляхах, нафтабазах, радыёлакацыйных станцыях і маршрутах забеспячэння. Гэта яшчэ не «перамога да зімы» і не падстава для эйфарыі. Але гэта ўжо зусім іншая сітуацыя, чым год таму.
Ключавая змена заключаецца ў тым, што расійскі тыл перастае быць бяспечным. Беспілотнікі сярэдняй далёкасці, удары па шляхах забеспячэння, атакі па аб'ектах у Крыме, Краснадарскім краі, Валгаградскай вобласці, Белгародскай вобласці і вакол буйных расійскіх гарадоў ствараюць для Расіі новую рэальнасць. Вайна, якую Крэмль гадамі спрабаваў прадаваць уласнаму насельніцтву як нешта далёкае, тэлевізійнае і кантраляванае, усё часцей прыходзіць у выглядзе выбухаў, пажараў, дэфіцыту паліва, збояў у транспарце і страху перад небам.
Цяперашняя ўкраінская стратэгія — не паўтор контрнаступу 2023 года. Тады стаўка была на фізічны прарыў і разразанне сухапутнага калідора ў Крым. Сёння стаўка іншая: удары па мастах, чыгуначнай інфраструктуры, нафтабазах і маршрутах праз Чангар, Джанкой, Керч і паўднёвы калідор не азначаюць аўтаматычнай ізаляцыі паўвострава. Расія будзе шукаць абыходныя маршруты, перакідваць СПА, узмацняць маскіроўку, будаваць сеткі, запускаць перахопнікі, капіяваць украінскія рашэнні. Таму сцвярджаць, што Крым ужо «адрэзаны», — няправільна. Аднак ён зноў становіцца для Расіі не тылавой базай, а праблемай. І гэта вельмі істотна.
На гэтым фоне Еўропа пачынае фармуляваць больш цэласную палітычную рамку. Лонданская сустрэча Зяленскага, Стармера, Макрона і Мерца дала пяць базавых прынцыпаў:
1. Неадкладнае і поўнае спыненне агню;
2. Лінія судакранання як стартавая кропка перамоў, але без прызнання змянення міжнародных межаў сілай;
3. Права Украіны самастойна абіраць саюзы ў сферы бяспекі;
4. Юрыдычна абавязальныя гарантыі бяспекі;
5. Захаванне замарожаных расійскіх актываў да спынення агрэсіі і кампенсацыі страт. Гэта не мірны план у фінальным выглядзе. Гэта палітычны каркас. Але ён важны, бо ўпершыню за доўгі час ваенная дынаміка Украіны і дыпламатычная пазіцыя Еўропы пачынаюць выглядаць узаемазвязанымі. Інакш кажучы, Украіна стварае ціск на полі бою, а Еўропа стварае рамку, у якой гэты ціск можа быць канвертаваны ў перамоўную пазіцыю.
Паралельна ЕС працягвае фінансавую падтрымку: чарговы транш Ukraine Facility амаль на 2,8 млрд еўра, дыскусія пра сродкі на беспілотнікі, падрыхтоўка новага санкцыйнага пакета, ціск на ценявы флот, спробы ўзмацніць абаронна-прамысловае супрацоўніцтва.
Але трэба шчыра бачыць і рызыкі.
Першае. Расія яшчэ не зламана. Яна адаптуецца, шукае супрацьмеры і мае вялікі запас жорсткасці.
Другое. Удары па лагістыцы могуць стабілізаваць фронт і знізіць наступальны патэнцыял праціўніка, але самі па сабе яны не гарантуюць палітычнага рашэння ў Маскве.
Трэцяе. Стамленне расійскага грамадства не роўнае аўтаматычнаму антываенному выбуху. У дыктатуры незадаволенасць доўга можа заставацца прыватным страхам, а не публічным дзеяннем.
Чацвёртае. Пуцін можа адказаць не мірам, а новай мабілізацыяй, узмацненнем тэрору супраць украінскіх гарадоў, атакамі па энергасістэме, дыверсіямі ў Еўропе або спробай палітычнай дэстабілізацыі Украіны.
Таму Украіна яшчэ не атрымала гарантый завяршэння вайны. Найважнейшае цяпер — не ўпасці ў дзве крайнасці. Першая крайнасць — песімізм, нібыта нічога не змяняецца і Расія заўсёды мае бясконцы рэсурс. Гэта няпраўда. Мяняецца вельмі многае. Расійская лагістыка становіцца ўразлівай, украінскія тэхналагічныя рашэнні маштабуюцца, Еўропа паступова пераходзіць ад спачування да прамысловага ўдзелу, а вайна пачынае біць па ўнутраным адчуванні бяспекі саміх расіян.
Другая крайнасць — эйфарыя, нібыта Пуцін ужо стаіць на мяжы капітуляцыі. Гэта таксама няпраўда. Крэмль яшчэ мае рэсурсы для працягнення вайны і можа выбраць самы небяспечны варыянт — не спыненне, а эскалацыю.
Рэальнасць — паміж гэтымі крайнасцямі.
Украіна сёння не проста трымаецца. Яна намацвае новую мадэль вайны: тэхналагічную, асіметрычную, лагістычную, эканамічна рацыянальную. Яе сутнасць простая: неабавязкова знішчаць усё расійскае войска на фронце, калі можна пазбавіць яго гаручага, боепрыпасаў, дарог, складаў, рамонтаў і адчування бяспечнага тылу. Менавіта гэта і ёсць галоўная змена пачатку лета 2026 года.
Расія хацела вайны, якая ніколі не прыйдзе да расіян. Украіна паступова разбурае гэтую ілюзію.
І цяпер пытанне для Крамля гучыць інакш: не — ці можа Расія яшчэ ваяваць, а колькі яшчэ яна зможа плаціць за працяг гэтай вайны — вайскова, эканамічна, палітычна і псіхалагічна.
Віктар Ягун, «Фэйсбук»