Спажывецкія настроі расіян на тле паліўнага крызісу ўпалі

• 15.07.2026, 5:57

Да ўзроўняў часоў мабілізацыі.

Расіяне страцілі ўвесь аптымізм адносна свайго матэрыяльнага становішча і эканомікі ў цэлым, паказала апытанне «Левада-цэнтра». Індэкс спажывецкіх настрояў (ІПН) падае ўжо год і на апошнім тыдні чэрвеня апусціўся ніжэй за 100 пунктаў, якія аддзяляюць аптымізм і песімізм. Гэта адбылося ўпершыню з кастрычніка 2022 г., калі людзі былі шакаваныя мабілізацыяй, перадае The Moscow Times.

За год індэкс страціў 23 пункты, з іх 9 — за два апошнія месяцы, калі краіну накрыў паліўны крызіс. У мінусе цяпер не толькі ацэнкі бягучай сітуацыі, але і чаканні. Іх узровень апусціўся да 97 пунктаў, а ацэнка бягучай эканамічнай сітуацыі — да 89 пунктаў. Да гэтага падобныя значэнні ІПН назіраліся ў 2021 г., адзначае «Левада-цэнтр».

Аналагічныя змены адбыліся ў ацэнцы асабістага матэрыяльнага становішча. Год таму тых, у каго яно за апошнія 12 месяцаў палепшылася і пагоршылася, было прыкладна пароўну (24% і 23%), цяпер паміж імі амаль трохразовая розніца: 35% адказалі, што сталі бядней, і 13% — багацей. Доля рэспандэнтаў, якія чакаюць пагаршэння матэрыяльнага становішча, перавысіла долю аптымістаў: 24% супраць 21%. Годам раней суадносіны былі супрацьлеглымі: 31% да 13% на карысць аптымістаў.

«Левада-цэнтр» адзначае яшчэ адзін зрух у настроях расіян. Апошнія гады апытаныя глядзелі ў найбліжэйшую эканамічную будучыню краіны з аптымізмам і ацэньвалі яе лепш, чым асабістыя перспектывы, але ў чэрвені сітуацыя змянілася. Доля тых, хто лічыць, што наступныя 12 месяцаў для эканомікі краіны будуць дрэнным часам, вырасла больш чым удвая: 35% супраць 16% годам раней. Доля аптымістаў абвалілася з 49% да 29%.

Толькі ў самых доўгатэрміновых перспектывах песімізм пакуль не дамінуе: па 19% лічаць, што наступныя пяць гадоў будуць для эканомікі добрым і дрэнным часам. Год таму аптымістаў было 33%, а песімістаў — усяго 6%.

Рэгулярныя апытанні фонду «Грамадская думка» па замове Цэнтрабанка таксама фіксавалі пагаршэнне спажывецкіх настрояў з сярэдзіны 2025 г. і пераход да песімізму з лютага, але ў маі–чэрвені ацэнкі крыху палепшыліся. Праўда, ФОМ праводзіў апошняе апытанне на пачатку чэрвеня, да таго як украінскія беспілотнікі вывелі з ладу Маскоўскі НПЗ, прымусіўшы дастаўляць паліва ў сталіцу з іншых рэгіёнаў.

Расстат пакуль не паведаміў дадзеныя аб матэрыяльным становішчы расіян за май–чэрвень. Апошнія дадзеныя зафіксавалі рост рэальных заробкаў за студзень–красавік на 7,8% у гадавым выражэнні і рэальных распараджальных даходаў расіян на 1,5% у першым квартале.

Самыя розныя апытанні кажуць пра рэзкае пагаршэнне сацыяльных настрояў расіян. Больш за палову адказваюць, што ў навакольных пераважаюць трывожныя настроі, падаюць і падтрымка ўладаў, і рэйтынг Уладзіміра Пуціна, і давер да яго (1, 2). У грамадстве расце запыт на заканчэнне вайны, але яна працягваецца. На тле паліўнага крызісу палова расіян (49%) чакае паскарэння росту цэн — гэта нават больш, чым пасля пачатку вайны, паказала апытанне ФОМ на пачатку ліпеня.

Яўная прыкмета пагаршэння матэрыяльнага становішча людзей або яго чаканняў — пераход у рэжым эканоміі (1, 2, 3). Паводле дадзеных Сбераіндэкса, выдаткі спажыўцоў на адзенне і абутак, электроніку і бытавую тэхніку і многія іншыя катэгорыі ў ліпені меншыя, чым год таму. Расіяне працягваюць эканоміць — такая галоўная выснова аналітыкаў «Т-інвестыцый» на падставе дадзеных аб плацяжах карткамі «Т-банка» ў найбуйнейшых рознічных сетках у другім квартале. Колькасць наведвальнікаў у супастаўных крамах у сярэднім скарачаецца, асабліва ў прэміяльных сетках і ў прадаўцоў нехарчовых тавараў; пакупнікі пераходзяць у больш даступныя фарматы; лепш за іншых выглядаюць танныя сеткі і дыскаўнтэры; падтрымліваць наведвальнасць даводзіцца за кошт зніжак і акцый, — пералічваюць яны.