Зямляныя працы ў Лідзе прывялі да нечаканага адкрыцця

• 18.07.2026, 15:37

Пад тэрыторыяй завода выявілі непашкоджаныя цагляныя крыпты.

У Лідзе падчас зямляных працаў на тэрыторыі завода электравырабаў выявілі цагляныя склепы з саркафагамі канца XIX стагоддзя. Завод быў пабудаваны на месцы старога праваслаўнага некропаля, надмагіллі якога знішчаліся савецкімі ўладамі аж да 1980‑х гадоў.

Як паведамляе Інстытут гісторыі НАН Беларусі, пасля выяўлення пахавальных комплексаў будаўнічыя працы былі прыпыненыя. Цяпер на месцы працуе археалагічная экспедыцыя, якая вядзе ахоўныя раскопкі.

Спецыялісты выявілі непашкоджаныя цагляныя крыпты канца XIX стагоддзя з цэлымі саркафагамі. Асаблівую каштоўнасць для даследчыкаў мае ідэнтыфікаванае пахаванне Юліяна Здановіча — падпалкоўніка 172‑га пяхотнага Лідскага палка. Цяпер навукоўцы і мясцовыя ўлады вырашаюць пытанні стабілізацыі і кансервацыі знойдзеных прадметаў, а таксама плануюць працэдуру афіцыйнага перапахавання парэшткаў.

Старыя праваслаўныя могілкі каля Свята-Георгіеўскай царквы ў Лідзе сфармаваліся прыблізна ў 1865 годзе. Гэта быў адзін з галоўных гарадскіх некропаляў, дзе хавалі святароў, вайскоўцаў і выбітных дзеячаў. У прыватнасці, там былі пахаваныя заснавальніца першай лідскай жаночай гімназіі Марыя Новіцкая, беларускія грамадска-палітычныя дзеячы Юліян Саковіч і Леанід Мар’якоў, а таксама міністр абароны БНР генерал Кіпрыян Кандратавіч (чые парэшткі ўжо ў часы незалежнасці ўдалося перанесці і перапахаваць).

У савецкі час вялікая колькасць надмагілляў была знесеная менавіта пад будаўніцтва Лідскага завода электравырабаў. Тыя помнікі, што засталіся, планавалі знішчыць пазней для пракладкі дарогі: у 1980‑х гадах таемна прывезены атрад камсамольцаў з Навагрудка ўначы збіў на зямлю каменныя крыжы і надмагіллі. Уцалела толькі частка некропаля.

Да нашых дзён уцалела толькі частка першапачатковых могілак вакол самой царквы. Сёння там усталяваныя мемарыяльныя шыльды з прозвішчамі вядомых асоб, чые магілы былі страчаныя падчас будаўніцтва завода.