Вядучых кітайскіх вучоных злавілі на хлусні

• 2.07.2026, 17:39

Іх вывёў на чыстую ваду былы аспірант.

Былы аспірант Пекінскага ўніверсітэта авіяцыі і касманаўтыкі Гэн Хунвэй стаў адной з самых абмяркоўваных постацей кітайскай навуковай супольнасці пасля серыі разаблачэнняў, звязаных з фальсіфікацыяй дадзеных у даследаваннях вядомых вучоных. Пакінуўшы дактарантуру ў 2025 годзе, ён прысвяціў сябе праверцы навуковых публікацый і ўжо сабраў больш за два мільёны падпісчыкаў у сацыяльных сетках, піша South China Morning Press (пераклад — сайт Charter97.org).

Шырокую вядомасць Гэн атрымаў пасля аналізу артыкула, апублікаванага ў часопісе Nature даследчай групай дэкана Універсітэта Тунцзі Ван Піна. З дапамогай Excel і інструментаў штучнага інтэлекту ён выявіў падазроныя заканамернасці ў лікавых дадзеных і выявах. Сярод іх — незвычайна аднолькавыя апошнія лічбы, паўтаральныя інтэрвалы паміж значэннямі і занадта высокая дакладнасць вымярэнняў масы амаль дзвюхсот лабараторных мышэй.

Пасля грамадскага рэзанансу Універсітэт Тунцзі правёў праверку і пацвердзіў наяўнасць акадэмічных парушэнняў. У выніку Ван Пін быў вызвалены ад пасады дэкана і паніжаны ў прафесійным статусе, а першая аўтарка артыкула страціла працу.

Пазней Гэн звярнуў увагу і на іншыя публікацыі ў часопісах Nature Cancer і Nature Cell Biology, выклікаўшы новыя праверкі. Паводле яго слоў, ён наўмысна надае ўвагу працам вядучых вучоных, бо менавіта яны задаюць стандарты для ўсёй навуковай сістэмы.

Сам Гэн вырас у беднай сям’і працоўных-мігрантаў і прызнаецца, што адмовіўся ад акадэмічнай кар’еры, расчараваўшыся ў існуючых практыках. Цяпер сваёй галоўнай мэтай ён называе рэфармаванне навуковага асяроддзя і стварэнне больш строгіх механізмаў праверкі і ўзнаўляльнасці даследаванняў, якія дапамогуць знізіць рызыку з’яўлення недаставерных дадзеных.