Дэфіцыт бензіну ў Расіі можа зацягнуцца на месяцы

• 2.07.2026, 20:19

Крызіс толькі пачынаецца.

Набіраючы абароты паліўны крызіс, які ахапіў амаль усе расійскія рэгіёны, у тым ліку больш як 40, дзе ўведзеныя афіцыйныя абмежаванні на продаж бензіну, мае ўсе шанцы стаць самым буйным у сучаснай гісторыі краіны.

У найбліжэйшы месяц павялічыць загрузку расійскіх нафтаперапрацоўчых заводаў, якія пацярпелі ад удараў БПЛА, хутчэй за ўсё, не ўдасца, паведаміў «Коммерсанту» крыніца ў нафтавай галіне. Па яго словах, у гэтым месяцы аб’ёмы перапрацоўкі «ў лепшым выпадку» застануцца на чэрвеньскіх узроўнях, і то калі не будзе новых атак на НПЗ.

Паводле ацэнак Energy Intelligence, у чэрвені аб’ёмы перапрацоўкі нафты ў РФ абваліліся на 25% у гадавым вымярэнні — да 3,91 млн барэляў у суткі, мінімуму больш як за 20 гадоў. Вытворчасць бензіну скарацілася на 17% год да года — да 850 тысяч барэляў у суткі — што істотна ніжэй патрэбаў унутранага рынку.

Прастоі НПЗ дасягнулі «надзвычайных» маштабаў, сказаў Associated Press аналітык Energy Intelligence Лаям Піч: з сакавіка БПЛА не менш як 50 разоў атакавалі аб’екты расійскай нафтавай прамысловасці, а некаторыя НПЗ траплялі пад удары неаднаразова. Маскоўскі НПЗ — двойчы, «Нижегороднефтеоргсинтез» — двойчы, а рэкардсменам стаў Туапсінскі НПЗ «Роснефти», які атакавалі 7 разоў.

«Найбольш трывожны момант у тым, што крызіс толькі пачынаецца, — адзначае стратэг кампаніі „Финам“ Яраслаў Кабакоў. — Пік сезоннага попыту традыцыйна прыпадае на жнівень—верасень, а прыкметы дэфіцыту і паскарэння цэн з’явіліся ўжо ў чэрвені». Бензін, які стаў дэфіцытным, імкліва даражэе: па выніках чэрвеня гадавы рост рознічных цэн на паліва дасягнуў 20% — рэкорду з 2010 года.

На прыватных АЗС, не звязаных з буйнымі нафтавымі кампаніямі, літр бензіну прадаюць па 120 або нават 140 рублёў. У Крыме і Севастопалі, што сталі эпіцэнтрам бензінавага бедства, цэны дасягнулі 200 рублёў за літр.

Зараз каля траціны магутнасцяў па нафтаперапрацоўцы ў Расіі знаходзяцца ў прастое, кажа кіраўнік кансалтынгавай кампаніі Macro-Advisory Крыс Уіфер. «Гэта адбываецца ў крытычны час для расійскай эканомікі, калі пачынаецца сезон уборкі ўраджаю», — падкрэслівае ён.

Каб згладзіць бензінавы крызіс, Расія, другі па аб’ёмах экспарцёр нафты ў свеце, адважылася на раней немыслімае — імпарт бензіну морам. Паводле дадзеных Reuters, пачаліся закупкі індыйскага бензіну, і першыя партыі — каля 60 тысяч тон — прыбудуць у адзін з партоў у бліжэйшы час. Акрамя таго, 50 тысяч тон бензіну ў межах гуманітарнай дапамогі згадзіўся паставіць Казахстан.

Для Расіі гэта карысная, але не вельмі вялікая падтрымка, адзначае аналітык Freedom Finance Уладзімір Чарноў: «Калі браць летняе спажыванне каля 110 тысяч тон бензіну ў суткі, то 50 тысяч тон — гэта менш за палову аднаго дня попыту па краіне. Нават калі лічыць бягучы разрыў паміж вытворчасцю і спажываннем, такога аб’ёму хопіць прыблізна на пару дзён дэфіцыту». Таму Казахстан можа закрыць найбольш вострыя правалы ў асобных рэгіёнах, але не здолее цалкам замяніць нармальную працу расійскіх НПЗ, падкрэслівае Чарноў.

Доўгія чаргі на запраўках выклікаюць усё большае незадавальненне людзей, якія ўжо церпяць ад інфляцыі, абмежаванняў інтэрнэту і краху надзеяў на хуткае заканчэнне вайны. «Відавочна, што існуе сацыяльны крызіс, звязаны з палівам, і ён можа перарасці ў палітычны, хоць пакуль сур’ёзных наступстваў няма», — адзначае палітычны аналітык Андрэй Калеснікаў. «Гэта ўзмацняе пачуццё стомы, якое перарастае ў раздражненне. Але паколькі ў людзей няма інструментаў для змены сітуацыі, яны толькі і робяць, што бурчаць на ўлады і на тое, што вайна не заканчваецца», — кажа Калеснікаў.