Навукоўцы: Малпы не ўступаюць людзям у веданні геаметрыі

• 21.07.2026, 14:10

Прыматы зноў здзівілі даследчыкаў.

Здольнасць распазнаваць геаметрычна ідэнтычныя фігуры, нават павернутыя, карысная для людзей і раней лічылася ўнікальнай для іх. Аднак новае даследаванне паказвае, што людзі, насамрэч, не адзіныя, хто на гэта здольны, піша Science Alert (пераклад — «Фокус»).

У новым даследаванні вучоныя з Універсітэта Карнегі-Мелана засяродзіліся на тым, наколькі моцна наша разуменне формаў адрозніваецца ад разумення іншых прыматаў. Вынікі даследчыкаў заснаваныя на эксперыментах з удзелам:

- чатырох дарослых макак-рэзусаў (Macaca mulatta);

- чатырох дарослых аліўкавых бабуінаў (Papio anubis);

- 55 дзяцей дашкольнага ўзросту (3–6 гадоў);

- 77 дарослых добраахвотнікаў з мінімальнай фармальнай адукацыяй.

Каманда таксама выкарыстала мноства даных з папярэдняга даследавання, якое ўключала бабуінаў, французскіх дашкольнікаў і малодшых школьнікаў, а таксама французскіх і карэнных дарослых; іх аналізавалі паралельна.

Паводле слоў нейрабіялога Джэсікі Кантлон, вывучыўшы ўдзельнікаў, яны змаглі высветліць, якія аспекты геаметрычнага мыслення ўзнікаюць натуральным чынам, а якія ўмацоўваюцца дзякуючы адукацыі.

Аўтары адзначаюць, што малпы, магчыма, не маюць такога ж сімвалічнага разумення геаметрычных фігур, як людзі, але іх здольнасць распазнаваць павернутыя трохвугольнікі, прамавугольнікі, трапецыі і іншыя геаметрычныя фігуры ў шэрагу практычна не саступае чалавечаму розуму.

У межах даследавання ўдзельнікам усіх узростаў і відаў прапанавалі выканаць заданне на супастаўленне з дапамогай сэнсарнага экрана. Мэта задання — пошук пар фігур з аднолькавай геаметрыяй, якія могуць быць крыху па-рознаму павернутыя або маштабаваныя, сярод мноства геаметрычных фігур. Адзначым, што ўдзельнікі атрымалі мінімальныя інструкцыі і ім прапанавалі «разабрацца» метадам спроб і памылак.

Паводле слоў аднаго з сааўтараў даследавання, псіхолага Цзялінь Лі, найбольш дзіўным здалося тое, што малыя дзеці, якія не атрымалі фармальнай матэматычнай адукацыі, сутыкаюцца з гэтай задачай не лягчэй за малпаў. Больш за тое, даныя сведчаць, што падабенства паміж дзецьмі і малпамі амаль такое ж, як паміж дзецьмі і дарослымі.

Аўтары адзначаюць, што абстрактнае мысленне — гэта не здольнасць, якая раптоўна ўзнікла ў людзей. Верагодна, некаторыя кагнітыўныя асновы матэматычнага мыслення з'яўляюцца агульнымі для ўсіх прыматаў. Вучоныя таксама лічаць, што чалавечая адукацыя і культура грунтуюцца на гэтых старажытных біялагічных здольнасцях.