Foreign Affairs: Кітай расчараваў манархіі Пэрсідскага заліва
- 21.07.2026, 17:28
Давер да Пекіна пахістаўся.
Вайна вакол Ірана прымусіла арабскія манархіі Пэрсідскага заліва перагледзець чаканні ад Кітая. Калі яшчэ некалькі гадоў таму Пекін успрымаўся як патэнцыйны партнёр, здольны з цягам часу адыгрываць прыкметную ролю ў забеспячэнні рэгіянальнай бяспекі, то цяпер многія дзяржавы рэгіёну прыходзяць да супрацьлеглай высновы. Кітай зацікаўлены ў гандлі і інвестыцыях, але не гатовы браць на сябе палітычныя і ваенныя абавязацельствы, лічаць аўтары Foreign Affairs (пераклад — сайт Charter97.org).
За апошнія гады эканамічныя сувязі Кітая з краінамі Савета супрацоўніцтва арабскіх дзяржаў Пэрсідскага заліва рэзка ўмацаваліся. У 2023 годзе на іх прыпадала каля 36% кітайскага імпарту нафты, а ўжо ў 2024 годзе таваразварот наблізіўся да 300 млрд долараў, перавысіўшы сумарны гандаль рэгіёну з ЗША і Еўразвязам. Многія ўрады разлічвалі, што такая цесная эканамічная залежнасць падштурхне Пекін да больш актыўнага стрымлівання Ірана.
Аднак канфлікт паказаў адваротнае. Падчас вайны Кітай заняў вычакальную пазіцыю і не выкарыстаў свой уплыў на Тэгеран, нягледзячы на чаканні арабскіх дзяржаў. «Кітай не мае намеру браць на сябе хоць колькі значны цягар па забеспячэнні бяспекі рэгіёну», — пішуць аўтары. Паводле іх, Пекін аддае перавагу пазбягаць прамога ўцягвання ў крызісы, захоўваючы нейтралітэт нават тады, калі пад пагрозай апынаюцца яго ўласныя эканамічныя інтарэсы.
Асаблівае расчараванне выклікала пазіцыя Кітая адносна атак на суднаходства і дзеянняў падтрымліваных Іранам груповак. Замест ціску на Тэгеран Пекін засяродзіўся на абароне ўласных камерцыйных інтарэсаў. Акрамя таго, некаторыя дзяржавы рэгіёну ўспрынялі як трывожны сігнал паведамленні пра тое, што Кітай заблакаваў у Радзе Бяспекі ААН ініцыятыву па стварэнні міжнароднай місіі для аховы суднаходства ў Армузскім праліве.
Тым не менш разрыву адносін не чакаецца. Кітай захавае статус аднаго з галоўных гандлёвых і інвестыцыйных партнёраў дзяржаў Пэрсідскага заліва. Энергетыка, высокія тэхналогіі, праекты ў сферы штучнага інтэлекту, робататэхнікі і аднаўляльнай энергетыкі застануцца ключавымі напрамкамі супрацоўніцтва.
Пры гэтым пытанні бяспекі, верагодна, зноў будуць цясней звязаныя з Злучанымі Штатамі. На думку аўтараў, краіны рэгіёну апынуліся перад няпростым выбарам: частка з іх імкнецца ўмацоўваць саюз з Вашынгтонам, іншыя спрабуюць дыверсіфікаваць знешнюю палітыку, развіваючы кантакты з Турцыяй, Пакістанам і суседнімі дзяржавамі. «Кітай прапануе грошы, тэхналогіі і прамысловы патэнцыял, але не гатовы стаць гарантам бяспекі», — перакананыя аўтары. Менавіта такая выснова, на іх думку, стала галоўным палітычным вынікам апошняга канфлікту на Блізкім Усходзе.