Чаму птушкі лятаюць кліном

• 24.07.2026, 10:32

Навукоўцы знайшлі фізічнае тлумачэнне.

Даследчыкі з Універсітэта Браўна пабудавалі мадэль палёту ібісаў у V-падобным строі. Аказалася, што птушка пазаду важака траціць на 11% менш энергіі, а размах крылаў скарачаецца амаль на траціну. Пра гэта паведамляе «Хайтэк» са спасылкай на даследаванне ў часопісе Proceedings of the National Academy of Sciences.

Навукоўцы разлічылі сілы, якія дзейнічаюць на паўночнага лысога ібіса, калі ён ляціць за важаком крыху збоку. Гэта класічная пазіцыя ўнутры кліну. Мадэль паказала, што ў такім становішчы птушка траціць на 11% менш механічнай энергіі.

Асноўная прычына эканоміі — размах крылаў. У птушкі, якая ляціць следам, ён падае прыблізна да 70% ад таго, які патрэбны пры адзіночным палёце.

Разгадка — у віхурах, што зрываюцца з кончыкаў крылаў. Пазаду птушкі, якая ляціць, паветра сыходзіць уніз, а збоку падымаецца ўверх. Менавіта гэта бакавая зона ўзыходнага патоку і дапамагае таму, хто трымаецца следам. Заставалася зразумець, што менавіта яна дае: лішнюю пад’ёмную сілу ці лішнюю цягу.

Аўтары працы разбілі палёт на паслядоўнасць імгненных кадраў. Важак махае крыламі, яго паветраны след вагаецца. Мадэль фіксуе становішча следу і крылаў птушкі, што ляціць следам, у кожны момант і вылічвае дзеючыя сілы.

Высветлілася, што след важака змяншае патрэбу птушкі, якая ляціць следам, у цяге. Яна можа махаць крыламі не так моцна і дзякуючы гэтаму беражэ энергію. Усе высновы мадэлі супадаюць з тым, што навукоўцы бачаць у эксперыментах, але ўпершыню тлумачаць сам механізм.

Аўтары лічаць, што падыход прыдасца не толькі для вывучэння птушак. Тыя ж прынцыпы можна выкарыстоўваць пры стварэнні рояў дронаў для сельскай гаспадаркі або тушэння пажараў. У перспектыве мадэль плануюць пашырыць і дадаць у яе сацыяльныя паводзіны статка.