Увесь казённы піяр — кату пад хвост

• Аляксандр Класкоўскі
• 24.07.2026, 11:06

Былы дырэктар саўгаса не здольны эфектыўна кіраваць эканомікай.

У чыноўнікаў Мінабароны — новая галаўная боль. Як быць з дзіўным загадам Аляксандра Лукашэнкі адпраўляць кепскіх работнікаў у армію, ды яшчэ ў спецназ на мяжу з Украінай?

21 ліпеня на сэлектарнай нарадзе кіраўнік раптам распаліўся з-за разгільдзяйства на ўборачнай: «Папрасіце Хрэніна, даручэнне яму маё перадайце: усіх, хто не ўмее працаваць, — у армію і на паўднёвую мяжу. У лес. Там нашы хлопцы, сілы спецыяльных аперацый…»

Лукашэнка ўпэўнены, што ў лясіста-балотістай мясцовасці паблізу ўкраінскай мяжы служба мёдам не здасца: «Нялёгка — камарікі, мухі, мошкі і іншае».

Іншы бок пытання: наколькі да двару прыйдуцца лодары з грамадзянкі элітным падраздзяленням — застаўся нерасшыфраваным.

Замест спецназа свеціць падабенства будбата

Але справа вайскоўцаў — браць пад казырок. І ўжо назаўтра міністр абароны Віктар Хрэнін быў вымушаны дакладваць галоўнакамандуючаму, як мяркуецца выконваць такое экстравагантнае распараджэнне.

Пасля аўдыенцыі ў Лукашэнкі Хрэнін паведаміў прэсе: «Да гэтай работы цяпер будуць падключаны ваенкомы, якія ў бліжэйшы час правядуць сумесныя нарады з кіраўнікамі мясцовых органаў улады на месцах і вызначацца з паслядоўнасцю. <�…> Ну а хто ўжо зусім не хоча працаваць, мы іх прызавём на ваенныя зборы…».

Зразумела, што людзі, якія даўно не трымалі ў руках зброі, часта абцяжараныя хваробамі, ды яшчэ і не вызначаюцца дысцыплінай, для спецназа сталі б толькі абузай.

Таму ў Мінабароны, відаць, вырашылі элегантна пераіначыць ідэю. Гаворка ўжо не пра адпраўку на паўднёвыя рубяжы, а пра зборы. Пры гэтым кіраўнік ведамства падкрэсліў: «На перавыхаванне мы нікога браць не будзем. Будзем браць для таго, каб удасканальваць баявую вывучку…»

А вось кіраўнік адміністрацыі Лукашэнкі Дзмітрый Круты глядзіць на пытанне інакш. Ён абмаляваў перспектыву двух—трохмесячных «вайскова-выхаваўчых» вучэнняў або збораў. Прычым з упорам на працоўнае выхаванне: маўляў, у арміі «вельмі шмат гаспадарчай, бытавой працы». То-бок замест спецназа свеціць нешта кшталту савецкага будбата.

Карацей, хто ў лес, а хто па дровы. Але відавочна, што вертыкалям — і вайсковай, і цывільнай — даводзіцца на хаду прыдумляць, як зобразіць выкананне нечаканага загаду.

А што ж рабіць з кадравым голадам?

Адзначым, што Лукашэнка артыкуляваў сваю ідэю вось у якім кантэксце: «Ну чаго мы будзем пры дэфіцыце кадраў наручнікі надзяваць? <�…> Вось туды іх, у армію. Звычайнымі салдатамі».

То-бок на жніве (і не толькі на ёй) не стае работнікаў. Але нават не надта старанныя ўсё ж нешта там рабілі. Ці не лагічней з імі правесці выхаваўчую працу на месцах? Бо калі гэтую публіку з грамадзянкі забраць, то кадравы голад толькі абвастрыцца. За што змагаліся?

Дарэчы, кіраўнік загадаў ставіць пад ружжо і нядбайных чыноўнікаў. Але тады і ў яго вертыкалі з’явяцца брэшы. А кадравы рэзерв не сказаць, каб асабліва багаты. Ды і любы новы назначэнец рызыкуе трапіць пад раздачу.

Далей, адпраўляць у армію ў пакаранне за дрэнную працу проста не прадугледжана законам. Так, фармальна гэтых людзей прызавуць на зборы, але ж відавочна, што такім чынам проста натягнуць саву на глобус.

Адна справа — планавыя зборы, калі рэзервістаў падбіраюць з розумам, у залежнасці ад вайскова-ўліковай спецыяльнасці, і зусім іншая — калі з бухты-барахты, не паводле армейскіх крытэрыяў, а з-за прыхамаці аўтакрата.

Круты, дарэчы, так і заявіў: «Вайскова-ўліковыя спецыяльнасці, праца, на якой ён (праштрафіўся кадр. — прым.) знаходзіўся, або нейкія абмежаванні па здароўі, што датычацца звычайнай прызыўной кампаніі, тут дзейнічаць не будуць».

То-бок хворы не хворы — станавіся ў строй. Ну а калі які-небудзь сардэчнік памрэ падчас марш-кідка з поўнай выкладкай — хто адкажа?

Былы дырэктар саўгаса не здольны эфектыўна кіраваць эканомікай

На жаль, для старэючых дыктатараў падобныя прычуды ўласцівыя. Бо ніхто з асяроддзя не адважыцца нават у дыпламатычнай форме даць зразумець: ну гэта ўжо ні ў якія вароты не лезе. Так аўтакрат паступова губляе берагі.

Калі ж ацэньваць наш сюжэт з эканамічнага пункта гледжання, то бачым, што былы дырэктар саўгаса не здольны наладзіць эфектыўнае кіраванне народнай гаспадаркай. 32 гады ва ўладзе — а метады ўсё тыя ж. І на першым плане — запалохванне.

Хаця ў нармальнай эканоміцы працуюць перадусім матэрыяльныя стымулы. Заходні фермер працуе як пчолка без усякіх сэлектарных нарадаў. Яму і ў галаву не прыйдзе ў самога сябе красьці паліва, там не патрэбны наглядчык з бізуном.

Аднак вернемся да вайсковага аспекта тэмы. Моладзь жа цяпер у казарму асабліва не рвецца. Дзяржаўная прапаганда лезе са скуры вон, каб прадставіць службу ў Узброеных Сілах як пачэсную місію. А тут раптам галоўнакамандуючы ясна дае зразумець, што гэта пакаранне тыпу катаргі.

Карацей, увесь казённы піяр — кату пад хвост.

Калі шукаць аналогіі ў гісторыі, то прыгадваецца, як у царскай Расіі за правіны прыгоннага маглі забрыць у рэкруты. Вось такія парадкі дэ-факта спрабуе насадзіць кіраўнік у Беларусі ХХІ стагоддзя.

Аляксандр Класкоўскі, «Позірк»